Elmi şuranın iclası keçirilib

Bu gün AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda elmi şuranın növbəti iclası keçirilib. İclasda aşağıdakı məsələlər müzakirə olundu:
1. Müsabiqənin keçirilməsi (f-r.e.d., prof. Cəfər Ağalarov -şöbə müdiri, texnika elmləri namizədi Həsən Nağıyev – şöbə müdiri, dos.İradə Mirzəzadə – apar. elmi işçi, dos.Rza Mustafayev – apar. elmi işçi);
2. “Riyazi analiz ” şöbəsinin böyük elmi işçisi riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru Mehriban Ömərovaya 1202.01-Riyazi analiz ixtisası üzrə dosent elmi adın verilməsi;
3. RMİ-də əyani təhsil alan 1-ci kurs magistrlərin (Səbinə Cəfərova, Gülqayıt Dadaşova, Yetər Fərhadova, Nərmin Şirinova) 2-ci kursa keçirilmələri haqqında;
4. RMİ-yə 8 nəfərin magistraturaya qəbulu haqqında;
5. Mfgistraturada tədris olunan “Fənn Proqramları”nın təsdiqi;
6. Azərbaycan Milli Rəqəmsal Yaddaş bazasının ardıcıl və sistemli formalaşdırılması (Riyaziyyat və Mexanika sahəsində öyrənilməsi və təbliği məqsədilə ilk 500 sənədin -kitab, jurnal, məqalə və s.);
7. Akademik Akif Hacıyevin anadan olmasının 80 illik yubileyinə həsr olunmuş Beynəlxalq konfransın keçirilməsi haqqında;
8. Cari məsələ (Elmi-populyar əsərlərə görə AMEA-nın mükafatı).

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

Pəncərələri günəş panellərinə çevirən şəffaf maye örtük yaradılıb

ABŞ-ın “SolarWindow Technologies” startapı tərəfindən pəncərələr üçün maye örtük hazırlanıb. Yeni material pəncərələri elektrik enerjisi hasil edən günəş panellərinə çevirir.

igate.com.ua saytının məlumatına görə, şüşə və ya ikiqat plastik pəncərə sistemlərinin üzərinə çəkilən örtük quruduqdan sonra karbon materialı, hidrogen, azot və oksigendən ibarət nazik şəffaf plyonka yaradır. Bu örtükdən keçən günəş işığı elektrik enerjisi hasil edir.

“SolarWindow” şirkətinin baş direktoru Con Konklinin sözlərinə görə, “SolarWindow” adi günəş panelləri ilə müqayisədə şəffaf olduğundan elektrik enerjisinin hasili zamanı arxitekturanın gözəlliyini qoruyub saxlayır.

Sözügedən maye örtüyü ilk öncə böyük şəhər binaları və göydələnlərdə tətbiq etmək planlaşdırılır.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

Azərbaycanlı gənc Moskvada keçirilən Beynəlxalq müsabiqədə uğur qazanıb

Moskvada gənclərin XIV Beynəlxalq meşə müsabiqəsi keçirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Rusiya Federasiyası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi Federal Meşə Təsərrüfatı Agentliyinin dəvəti və Təhsil Nazirliyi Respublika Uşaq-Gənclər İnkişaf Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə Azərbaycanın nümayəndə heyəti də bu müsabiqədə iştirak edib.

Ölkəmizi gənc meşəçilərin respublika müsabiqəsinin qalibi, Bakı Slavyan Universiteti nəzdində məktəb-liseyin məzunu Ruslan Süleymanov təmsil edib.

Beynəlxalq müsabiqədə dünyanın 28 ölkəsindən 45 məktəbli və tələbənin meşə ekologiyası, meşənin bitki və heyvanat aləminə həsr olunmuş müxtəlif mövzuda ekoloji layihələri təqdim olunub. Azərbaycanlı iştirakçının beynəlxalq müsabiqəyə təqdim etdiyi nadir heyvan növlərinin reabilitasiyası haqqında təqdimatı münsiflər heyəti tərəfindən maraqla qarşılanıb.

R.Süleymanov meşələrin qorunması və artırılması sahəsində ölkəmizdə aparılan tədbirlər haqqında məlumat verərək, meşə ehtiyatlarının mühafizəsi və davamlı istifadəsi sahəsində dünya gənclərinin birgə səylərinin vacibliyini vurğulayıb.

Münsiflər heyətinın qərarı ilə təmsilçimiz Rusiya Federasiyası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi Meşə Təsərrüfatı Federal Agentliyinin təsis etdiyi medala və diploma, Rusiya Məktəblilər Hərəkatının xüsusi hədiyyəsinə layiq görülüb.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

Xətt

Xətt mühüm həndəsi anlayışdır. Xəttə ciddi riyazi tərif vermək asan deyil. Evklid öz “Başlanğıclar əsərində xətti eni olmayan uzunluq” kimi təyin etmişdir. Aydındır ki, bu tərif sonrakı dövrlərin riyaziyyatçılarını razı sala bilməzdi. R. Dekart tərəfindən koordinat sistemi kəşf olunandan sonra xətti “hərəkət edən maddi nöqtənin trayektoriyası” kimi təyin etdilər. Bu cür təyin olunan xətti riyaziyyatda xəttin parametrik tənlikləri ilə ifadə etmək olar.
Trayektoriyanı t ∈ [a,b] olmaqla kəsilməz Χ=ƒ(t), Υ=g(t) funksiyaları ilə müəyyən olunan ( Χ; Υ ) nöqtələri çoxluğu kimi təyin etmək olar.
Lakin t ∈ [a,b]  olmaqla Χ=ƒ(t), Υ=g(t) kəsilməz funksiyaları ilə təyin olunan hər bir nöqtələr çoxluğu bizim təsəvvür etdiyimiz şəkildə xətt olmur. Məsələn, Peano tərəfindən qurulmuş əyri müəyyən bir kvadratın bütün nöqtələrindən keçir və bizim xətt haqqında təsəvvürlərimizə uyğun gəlmir. Buna görə xəttə tərif verəndə ƒ və g funksiyaları üzərində kəsilməzlikdən savayı digər şərtlər də qoyurlar (məsələn, törəmənin varlığı).
Latın dilində xətt sözü “linea” sözündən götürülüb, kətan deməkdir. Bir sözlə, linum- kətan ip deməkdir.

Mənbə: Misir Mərdanov, Sabir Mirzəyev, Şabala Sadıqov, “Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti” kitabı , Bakı 2016.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

E L A N

AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun “Funksiyalar nəzəriyyəsi” şöbəsinin aparıcı elmi işçisi Əliyev Rəşid Əvəzağa oğlu 18 sentyabr 2017-ci il tarixdə Rusiya EA V.A.Steklov adına Riyaziyyat İnstitunun Sankt-Peterburq şöbəsinin “Operatorlar nəzəriyyəsi və funksiyalar nəzəriyyəsi üzrə Sankt-Peterburq seminarı”nda çıxış etmək üçün dəvət alıb. Rəşid Əliyev bu seminarda “Ümumiləşmiş inteqrallar və Koşi tipli inteqralların sərhəd qiymətləri” mövzusunda məruzə ilə çıxış edəcəkdir. Daha ətraflı:
http://www.mathnet.ru/php/seminars.phtml?&presentid=17802&option_lang=rus

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

Funksional tənlik

Məchulu funksiya olan tənlikdir. Axtarılan funksiya müəyyən əməliyyatlarla (mürəkkəb funksiyanın əmələ gəlməsi əməliyyatları ilə) verilən məlum funksiyalarla bağlı olur. Adətən, axtarılan funksiyanın aid olduğu funksiyalar sinfi göstərilir.

Məsələn, ƒ(x+y)=ƒ(x)+ƒ(y). Burada f axtarılan funksiyadır. Bu funksional tənliyin həlli ƒ(x)=ax funksiyasıdır (əgər tənliyin həlli kəsilməz funksiyalar sinfinə aiddirsə).
ƒ(xy)=ƒ(x)+ƒ(y) və ƒ(x+y)= ƒ(x)·ƒ(y)tənliklərinin kəsilməz həlləri, uyğun olaraq, y=lnx və y=e× funksiyalarıdır.
Tək və cüt funksiyaların, dövri funksiyların tərifləri funksional tənlik vasitəsi ilə verilir.

Mənbə: Misir Mərdanov, Sabir Mirzəyev, Şabala Sadıqov, “Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti” kitabı , Bakı 2016.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.