Elmi şuranın iclası keçirilib

Bu gün AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda elmi şuranın növbəti iclası keçirilib. Elmi şuranın bu həftə qrafik əsasında keçirilən iclaslarında 2017-ci il üzrə şöbələrin elmi və elmi-təşkilati fəaliyyətlərinin yarımillik hesabatları dinlənilir.
Bugünkü iclasda institutun “Funksiyalar nəzəriyyəsi“, “Diferensial tənliklər”, “Tətbiqi riyaziyyat”, “Qeyri-harmonik analiz”, “Optimal idarəetmə”, “Riyazi analiz”, “Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi”, “Funksional analiz”, “Hesablama riyaziyyatı və informatika”, “Sürüncəklik nəzəriyyəsi”, “Elmi texniki informasiya”, “Dalğa dinamikası”, “İctimaiyyətlə əlaqələr” və “Təhsil” şöbələrinin müdirləri elmi şura üzvlərinə rəhbərlik etdikləri şöbələrin yarımillik fəaliyyəti haqqında hesabat verdilər.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

“Gecikdirilən ekranlı bir semi-markov dolaşma prosesinin kəsr tərtibli və sabit əmsallı adi diferensial tənliklə təsviri” mövzusunda Ümuminstitut seminarı keçirilib

Bu gün  Ümuminstitut seminarında “Riyazi analiz” şöbəsinin baş elmi işçisi, r.e.d., dos. Rövşən Bəndəliyevin və AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun “İdarəetmənin ehtimal üsulları” laboratoriyasının müdiri, f.-r.e.d., prof. Tamilla Nəsirovanın “Gecikdirilən ekranlı bir semi-markov dolaşma prosesinin kəsr tərtibli və sabit əmsallı adi diferensial tənliklə təsviri” mövzusunda birgə məruzələri olub.
Məruzə sıfır ekranında gecikdirilən bir semi-markov dolaşma prosesinin riyazi modelinin kəsr tərtibli və sabit əmsallı, qeyri-bircins adi diferensial tənliklə təsviri məsələsinə həsr olunub.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

Deduksiya

Deduksiya – fikir yürütməyin formalarından biridir. Fikir yürütməyin deduktiv formasında təklif başqa təkliflərdən tam məntiqi (məntiqin qanunları ilə) alınır.

Deduksiyaya sadə misal olaraq aşağıdakı mühakiməni göstərmək olar: “Bütün adamlar ölümə məhkumdur. Sokrat adamdır. Onda Sokrat olümə məhkumdur.” Hal-hazırda deduksiya deyəndə bu və ya digər aksiomlar sisteminə əsaslanan ciddi riyazi mühakimə başa düşülür.
Buna görə, deduksiya mühakimənin aksiomatik üsulu adlandırırlar. Müəyyən bir təklifi isbat etmək üçün, məsələn, həndəsədə onu ya isbat olunmuş teoremə, ya da qəbul olunmuş aksiomların birinə, yaxud bir neçəsinə gətirirlər.
Riyazi induksiya prinsipinin köməyi ilə müxtəlif teoremlərin isbatı deduksiyaya misaldır. Deduksiya latın dilində “deduktio” sözündən götürülmüşdür. Mənası nəticə çıxarma, izah etmə deməkdir.

Mənbə: Misir Mərdanov, Sabir Mirzəyev, Şabala Sadıqov, “Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti” kitabı , Bakı 2016.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

E L A N

21 iyun 2017-ci il tarixində saat 12:00-da AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun “Qeyri-harmonik analiz”, “Funksional analiz” və “Funksiyalar nəzəriyyəsi” şöbələrinin birgə seminarında f-r.e.n., dos. Fatimə Ağayar qızı Quliyevanın “Freymlər və müxtəlif xətti strukturlarda sistemlərin aproksimativ xassələri ” mövzusunda 1202.01-Analiz və funksional analiz ixtisasında riyaziyyat üzrə elmlər doktoru dissertasiya işinin ilkin müzakirəsi İnstitutun akt zalında keçiriləcək.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

Həndəsi qurmalar nəzəriyyəsi

Həndəsi qurmalar nəzəriyyəsi – həndəsənin müəyyən alətlərin köməyi ilə həndəsi fiqurların qurulması üsullarını öyrənən bölməsidir.

Həndəsi qurmalar təkcə, Evklid həndəsəsində deyil, digər həndəsələrdə də (sferik həndəsədə, proyektiv həndəsədə, Lobaçevski həndəsəsində və s. ) öyrənilir.

Həndəsi qurmalar təkcə müstəvi üzərində deyil, fəzada da baxılır. Həndəsi qurmalar üçün işlədilən klassik alətlər pərgar və xətkeşdir (bölgüsü olmayan birtərəfli xətkeş). Buna baxmayaraq, digər alətlərin köməyi ilə də həndəsi qurmalara baxılır.

Məsələn, yalnız pərgarın köməyi ilə (Mor-Maskeroni qurmaları ), müstəvi üzərində çevrə və onun mərkəzi verilibsə, təkcə, xətkeşin köməyi ilə (Şteyner qurmaları) qıraqları paralel olan ikitərəfli xətkeşlə, üçbucaq xətkeşlə (düzbucaqlı üçbucağın modeli) və s. alətlərin köməyi ilə həll edilən Həndəsi qurmalar var.

Müstəvi üzərində və fəzada bütün həndəsi qurmalar qurmanın postulatlarına (konstruktiv həndəsənin askiomları), yəni sadə, elementar qurmalara əsaslanır.

Əgər verilmiş qurma məsələsi sonlu sayda elementar qurmalara gətirilirsə, bu qurma məsələsi həll olunmuş hesab olunur. Təbiidir ki, hər bir qurma alətinin özünün konstruktiv gücü var. Məsələn, məlumdur ki, parçanı, təkcə, xətkeşin köməyi ilə iki bərabər hissəyə bölmək mümkün deyil. Təkcə, pərgarın köməyi ilə bu, mümkündür.

Mənbə: Misir Mərdanov, Sabir Mirzəyev, Şabala Sadıqov, “Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti” kitabı , Bakı 2016.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

E L A N

21.06.2017-ci il saat 10:00-da Ümuminstitut seminarında AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun“Riyazi analiz” şöbəsinin baş elmi işçisi, r.e.d., dos. Rövşən Bəndəliyevin və AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun “İdarəetmənin ehtimal üsulları” laboratoriyasının müdiri, f.-r.e.d., prof. Tamilla Nəsirovanın “Gecikdirilən ekranlı bir semi-markov dolaşma prosesinin kəsr tərtibli və sabit əmsallı adi diferensial tənliklə təsviri” mövzusunda birgə məruzələri olacaqdır.
Məruzə sıfır ekranında gecikdirilən bir semi-markov dolaşma prosesinin riyazi modelinin kəsr tərtibli və sabit əmsallı, qeyri-bircins adi diferensial tənliklə təsviri məsələsinə həsr olunmuşdur.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.