{"id":227,"date":"2014-02-09T08:51:15","date_gmt":"2014-02-09T08:51:15","guid":{"rendered":"http:\/\/centralbaku.com\/imm\/?page_id=227"},"modified":"2023-02-07T12:00:55","modified_gmt":"2023-02-07T08:00:55","slug":"c%c9%99br-v%c9%99-riyazi-m%c9%99ntiq-sob%c9%99si","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/sob%c9%99l%c9%99r\/c%c9%99br-v%c9%99-riyazi-m%c9%99ntiq-sob%c9%99si\/","title":{"rendered":"C\u0259br v\u0259 riyazi m\u0259ntiq \u015f\u00f6b\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-3870\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/Cebr_ve_riyazi_mentiq.jpg\" alt=\"Cebr_ve_riyazi_mentiq\" width=\"600\" height=\"375\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/Cebr_ve_riyazi_mentiq.jpg 600w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/Cebr_ve_riyazi_mentiq-300x187.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<table style=\"border: none;\" border=\"0\" width=\"100%\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"193\"><strong>Struktur b\u00f6lm\u0259nin r\u0259hb\u0259ri:<\/strong><\/td>\n<td>\u018fli \u018fv\u0259z o\u011flu Babayev<br \/>\nRiyaziyyat \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><\/td>\n<td><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><strong>Tel.:<\/strong><\/td>\n<td>(+994 12) 5396960 , (050)303-03-10<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><strong>E-mail:<\/strong><\/td>\n<td>a.babayev49@gmail.com ,\u00a0ali.babayev@imm.az<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><strong>\u0130\u015f\u00e7il\u0259rin \u00fcmumi say\u0131:<\/strong><\/td>\n<td>11<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><\/td>\n<td><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><strong>Struktur b\u00f6lm\u0259nin \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri:<\/strong><\/td>\n<td>1. Topologiya v\u0259 n\u0259z\u0259ri fizkada c\u0259br v\u0259 m\u0259ntiqin \u00fcsullar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi (funksional c\u0259brl\u0259rin v\u0259 \u00e7oxqiym\u0259tli m\u0259ntiql\u0259rin struktur m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri);<br \/>\n2. Elm v\u0259 texnikan\u0131n tarixi (N.Tusinin riyazi v\u0259 m\u0259ntiqi \u0259s\u0259rl\u0259rinin t\u0259dqiqi).<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><\/td>\n<td><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\"><strong>Struktur b\u00f6lm\u0259nin \u0259sas elmi n\u0259tic\u0259l\u0259ri:<\/strong><\/td>\n<td style=\"text-align: justify;\">1- ci istiqam\u0259t \u00fczr\u0259\u00a0klonlar\u0131n v\u0259 iterativ c\u0259brl\u0259rin qurulu\u015fu d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r;\u00a0<em>k<\/em>\u00a0qiym\u0259tli m\u0259ntiql\u0259rin b\u00fct\u00fcn permutasion tam altklonlar\u0131 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Sonlu qruppoidl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Knebel m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll edilmi\u015fdir. Qeyri-standart altdekart ayr\u0131l\u0131\u015flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Birkhof teoreminin analoqlar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Evans\u0131n k\u0259si\u015fm\u0259y\u0259 ayr\u0131lmayan yar\u0131mqrup \u00e7oxobrazl\u0131lar\u0131 haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll edilmi\u015fdir. Holomorf funksiyalar c\u0259brinin qeyri-kommutativ n\u00f6v\u00fcnd\u0259 m\u00fctl\u0259q bazis qurulmu\u015fdur. Simmetrik qruplar\u0131n fundamental alt qruplar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Solomaa m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll edilmi\u015fdir. \u0130sbatlar n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin \u00fcsullar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Dekart qapal\u0131 biqapal\u0131 v\u0259 simmetrik monoidal qapal\u0131 kateqoriyalarda koherentlik teoremi isbat edilmi\u015fdir. \u0130nkars\u0131z intuisionist m\u0259ntiqin formalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 deduktiv sistem qurulmu\u015fdur. Topoloji f\u0259zalar\u0131n x\u00fcsusi bir sinfind\u0259 f\u0259zalar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri onlar\u0131n \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 homeomorf inikaslar\u0131n\u0131n yar\u0131mqruplar\u0131n\u0131n sa\u011f ideallar\u0131 terminl\u0259rind\u0259 ifad\u0259 edilmi\u015fdir. Topoloji f\u0259zalar\u0131n \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 homeomorf, lokal omeomorf, a\u00e7\u0131q k\u0259silm\u0259z v\u0259 a\u00e7\u0131q inikaslar\u0131n\u0131n yar\u0131mqruplar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6yr\u0259nilmi\u015fdir.<br \/>\nN\u0259z\u0259ri-qrup \u00fcsullar\u0131 il\u0259 qeyri-x\u0259tti klassik v\u0259 kvant dinamik sisteml\u0259rin \u00f6yr\u0259nilmi\u015f, ixtiyari yar\u0131msad\u0259 Li c\u0259brl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn Yanq-Mills avtodual meydanlar\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00f6l\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fc modell\u0259rinin tam h\u0259ll\u0259ri al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n2-ci istiqam\u0259t \u00fczr\u0259\u00a0N.Tusinin \u201cTozlu l\u00f6vh\u0259nin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 hesab toplusu\u201d \u0259s\u0259ri \u0259r\u0259b dilind\u0259n az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilub ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r; m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir ki, q\u00fcvv\u0259tl\u0259ri simvollarla i\u015far\u0259 ed\u0259n, heab \u0259m\u0259ll\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn yerin\u0259 yetirilm\u0259sini yoxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn meyarlar qaydas\u0131n\u0131n \u201cz\u0259ruri olub kafi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n\u201d ilk riyaziyyat\u00e7\u0131 N.Tusi olmu\u015fdur. O, \u201cEvklidin \u015f\u0259rhi\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 riyaziyyat tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 stereometriyan\u0131n aksiomlar\u0131n\u0131 vermi\u015fdir. Indiy\u0259 q\u0259d\u0259r bu yenilikl\u0259r N.Tusid\u0259n 3-4 \u0259sr sonra ya\u015fam\u0131\u015f avropa aliml\u0259rin\u0259 aid edilirdi.<br \/>\nBundan \u0259lav\u0259 k\u0259srl\u0259ri toplay\u0131b \u00e7\u0131xark\u0259n ortaq m\u0259xr\u0259c olaraq m\u0259xr\u0259cl\u0259rin \u0259n ki\u00e7ik ortaq b\u00f6l\u00fcn\u0259nini g\u00f6t\u00fcrm\u0259k N.Tusiy\u0259 m\u0259xsusdur. Riyaziyyat tarixind\u0259 bunu XVI \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0259\u015f italyan aliml\u0259ri Tartaliya v\u0259 Klaviusa aid edirl\u0259r.<br \/>\n\u201cEvklidin \u015f\u0259rhi\u201d \u0259s\u0259srind\u0259 h\u0259nd\u0259s\u0259nin aksiomlar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, h\u0259nd\u0259si anlay\u0131\u015flar\u0131n v\u0259 riyazi isbat\u0131n Evklidd\u0259n f\u0259rqli oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. \u018fd\u0259d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda N.Tusinin riyazi \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm rolu oldu\u011fu g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<ul>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/n%C9%99srl%C9%99r-2021\/\">N\u0259\u015frl\u0259r &#8211; 2021<\/a><\/strong><\/li>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/n%c9%99srl%c9%99r-2020\/\">N\u0259\u015frl\u0259r &#8211; 2020<\/a><\/strong><\/li>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/n%C9%99srl%C9%99r-2019\/\">N\u0259\u015frl\u0259r &#8211; 2019<\/a><\/strong><\/li>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/n%C9%99srl%C9%99r-2018\/\">N\u0259\u015frl\u0259r &#8211; 2018<\/a><\/strong><\/li>\n<li><a href=\"\/exp\/?page_id=15700\"><strong>N\u0259\u015frl\u0259r \u2013 2017<\/strong><\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/exp\/?page_id=9642\"><strong>N\u0259\u015frl\u0259r \u2013 2016<\/strong><\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/exp\/?page_id=4830\"><strong>N\u0259\u015frl\u0259r \u2013 2015<\/strong><\/a><\/li>\n<li><a href=\"\/exp\/?page_id=4420\"><strong>N\u0259\u015frl\u0259r \u2013 2014<\/strong><\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Struktur b\u00f6lm\u0259nin r\u0259hb\u0259ri: \u018fli \u018fv\u0259z o\u011flu Babayev Riyaziyyat \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Tel.: (+994 12) 5396960 , (050)303-03-10 E-mail: a.babayev49@gmail.com ,\u00a0ali.babayev@imm.az \u0130\u015f\u00e7il\u0259rin \u00fcmumi say\u0131: 11 Struktur b\u00f6lm\u0259nin \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri: 1. Topologiya v\u0259 n\u0259z\u0259ri fizkada c\u0259br v\u0259 m\u0259ntiqin \u00fcsullar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi (funksional c\u0259brl\u0259rin v\u0259 \u00e7oxqiym\u0259tli m\u0259ntiql\u0259rin struktur m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri); 2. Elm v\u0259 texnikan\u0131n tarixi (N.Tusinin riyazi v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":203,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/227"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=227"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43056,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/227\/revisions\/43056"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}