{"id":10030,"date":"2017-01-13T15:30:07","date_gmt":"2017-01-13T11:30:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=10030"},"modified":"2017-01-13T15:15:14","modified_gmt":"2017-01-13T11:15:14","slug":"gork%c9%99mli-az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcisi-akademik-zahid-ismayil-oglu-x%c9%99lilovun-106-yasi-tamam-olur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2017\/01\/13\/gork%c9%99mli-az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcisi-akademik-zahid-ismayil-oglu-x%c9%99lilovun-106-yasi-tamam-olur\/","title":{"rendered":"G\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131, akademik Zahid \u0130smay\u0131l o\u011flu X\u0259lilovun 106 ya\u015f\u0131 tamam olur"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/13.01.2017.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-10033\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/13.01.2017-300x200.jpg\" alt=\"Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutu Zahid X\u0259lilov\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/13.01.2017-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/13.01.2017.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>14 yanvar 2017-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131, akademik Zahid \u0130smay\u0131l o\u011flu X\u0259lilovun 106 ya\u015f\u0131 tamam olur. AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t RM\u0130-nin direktoru , Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n prezidenti v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f Zahid X\u0259lilovun m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zahid \u0130smay\u0131l o\u011flu X\u0259lilov 14 yanvar 1911-ci ild\u0259 Tiflis quberniyas\u0131n\u0131n Ekatrinenfeld nahiy\u0259sinin (indiki Bolnisi rayonu) Sara\u00e7l\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur.<br \/>\nOrta m\u0259kt\u0259bi v\u0259 T\u00fcrk Pedoqoji Texnikumunu Tiflisd\u0259 bitirdikd\u0259n sonra 1929-cu ild\u0259 Bak\u0131da Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin riyaziyyat \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f, 1930-1934-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Universitet ba\u011fland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 ali t\u0259hsilini Az\u0259rbaycan Pedaqoji \u0130nstitutunda ba\u015fa vuraraq yenid\u0259n Tiflis\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015f v\u0259 D\u0259mir yolu N\u0259qliyyat\u0131 M\u00fch\u0259ndisl\u0259ri \u0130nstitutunda i\u015fl\u0259mi\u015fdir.<br \/>\n1937-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 Riyaziyyat \u0130nstitutunun aspiranturas\u0131na daxil olmu\u015f, 1940-c\u0131 il aprelin 22-d\u0259 Tbilisi D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 m\u0259\u015fhur riyaziyyat\u00e7\u0131, professor S. Berqman\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u201cKleb m\u0259s\u0259l\u0259si v\u0259 onun \u00fcmumil\u0259\u015fm\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda dissertasiya m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k Qafqaz t\u00fcrkl\u0259ri aras\u0131nda ikinci (\u0130brahim \u0130brahimovdan sonra) fizika-riyaziyyat elml\u0259ri namiz\u0259di \u2014 alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si alan \u015f\u0259xsdir (opponentl\u0259ri \u2014 Musxeli\u015fvili, Vekua).<br \/>\n1940-c\u0131 ild\u0259 onu Bak\u0131ya Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetin\u0259 d\u0259v\u0259t etmi\u015fl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, o, \u00f6mr\u00fcn\u00fc h\u0259mi\u015f\u0259lik Az\u0259rbaycan v\u0259 onun elmi il\u0259 ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n1942-ci ild\u0259n SSR\u0130 EA-n\u0131n Az\u0259rbaycan filial\u0131na ke\u00e7mi\u015f, 1945-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131 yarand\u0131qda is\u0259 onu fizika v\u0259 riyaziyyat sektorlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri t\u0259yin etmi\u015fl\u0259r. Z.X\u0259lilov 1946-c\u0131 ild\u0259 \u201cS\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin parametrd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259dqiqi\u201d m\u00f6vzusunda dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k 35 ya\u015f\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n ilk fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru olmu\u015fdur.<br \/>\nArt\u0131q 1950-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Z. X\u0259lilovun elmi \u0259s\u0259rl\u0259ri Moskva, Leninqrad, Kiyev, Tbilisi kimi elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda \u00e7ap olunaraq ona \u015f\u00f6hr\u0259ti g\u0259tirmi\u015fdir. Zahid m\u00fc\u0259llim n\u0259inki Az\u0259rbaycan funksional analiz m\u0259kt\u0259binin banisi, h\u0259m d\u0259 SSR\u0130-d\u0259 bu sah\u0259nin ideoloqlar\u0131ndan biri olmu\u015fdur. X\u00fcsusi qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, SSR\u0130-d\u0259 ilk \u201cFunksional analiz\u201d d\u0259rsliyini d\u0259 o yazm\u0131\u015fd\u0131r (1949). Zahid X\u0259lilov ilk Az\u0259rbaycanl\u0131 alimidir ki, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r \u00dcmumittifaq miqyasl\u0131 \u201cFunksional Analiz\u201d jurnal\u0131n\u0131n redaksiya hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur.<br \/>\nZ.X\u0259lilov 1950\u2013ci ild\u0259 Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun direktoru t\u0259yin edilmi\u015f, 1955-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015fdir. Akademik Z.X\u0259lilov 1957-1959-cu ill\u0259rd\u0259 Akademiyan\u0131n vitse-prezidenti, 1962-1967-ci ill\u0259rd\u0259 is\u0259 prezidenti olmu\u015fdur. 1967-ci ild\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutuna r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, akademik Z.X\u0259lilov SSR\u0130 Ali Sovetin\u0259 v\u0259 Mill\u0259tl\u0259r Sovetin\u0259 deputat se\u00e7ilmi\u015f, \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 \u018fm\u0259k Bayra\u011f\u0131\u201d, \u201c\u015e\u0259r\u0259f Ni\u015fan\u0131\u201d ordenl\u0259ri il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015f, bir \u00e7ox ba\u015fqa m\u00fckafatlara layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\n1974-c\u00fc il fevral ay\u0131n\u0131n 4-d\u0259 63 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat etmi\u015fdir. M\u0259zar\u0131 F\u0259xri xiyabandad\u0131r. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ad\u0131na k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 m\u0259kt\u0259b var.<br \/>\n\u018fsas t\u0259dqiqatlar\u0131 funksional analiz, onun \u0130nteqral v\u0259 diferensial t\u0259nlikl\u0259r\u0259 t\u0259tbiqi, b\u00fct\u00f6v m\u00fchit mexanikas\u0131, avtomatik idar\u0259etm\u0259 sisteminin riyazi n\u0259z\u0259riyy\u0259si, t\u0259tbiqi riyaziyyat v\u0259 riyaziyyat\u0131n ba\u015fqa s\u0259h\u0259l\u0259rin\u0259 aiddir. Sovet d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n ilk riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri olan alim Az\u0259rbaycanda funksional analiz m\u0259kt\u0259binin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Poliharmonik t\u0259nlikl\u0259r sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259ll etmi\u015f, d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin\u0259 ayr\u0131lmayan qar\u0131\u015f\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn Furye \u00fcsulunun analoqunu, qar\u0131\u015f\u0131q tipli model t\u0259nlikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259b\u0259k\u0259 \u00fcsulunu vermi\u015fdir. O, m\u00fcc\u0259rr\u0259d sinqulyar operatorlar n\u0259z\u0259riyy\u0259sini yaratm\u0131\u015f, yeralt\u0131 hidromexanikan\u0131n neft v\u0259 qaz yataqlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq olunan bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llini vermi\u015f, Banax f\u0259zas\u0131nda \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 qo\u015fma olmayan operatorun spektrini t\u0259dqiq etmi\u015fdir.<br \/>\nY\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck xidm\u0259ti var. Zahid X\u0259lilov Az\u0259rbaycan funksional analiz m\u0259kt\u0259binin banisi olmaqla yana\u015f\u0131 h\u0259m d\u0259 SSR\u0130-d\u0259 ilk \u201cFunksional analiz\u201d d\u0259rsliyinin m\u00fc\u0259llifidir. O, Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131lar c\u0259miyy\u0259tinin prezidenti se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131 akademik Zahid X\u0259lilovu \u00f6z m\u00fc\u0259lliml\u0259ri hesab edir, xatir\u0259sini daim b\u00f6y\u00fck ehtiramla yad edirl\u0259r.<br \/>\nAllah r\u0259hm\u0259t el\u0259sin!<\/p>\n<div class='entry-gallery'><div id=\"carousel-1\" class=\"single-carousel carousel slide carousel-10030\" data-ride=\"carousel\"><ol class='carousel-indicators'><li data-target=\"#carousel-1\" data-slide-to=\"0\" class=\"active\"><\/li><li data-target=\"#carousel-1\" data-slide-to=\"1\" class=\"\"><\/li><li data-target=\"#carousel-1\" data-slide-to=\"2\" class=\"\"><\/li><li data-target=\"#carousel-1\" data-slide-to=\"3\" class=\"\"><\/li><\/ol><div class='carousel-inner'><div class=\"carousel-item item active\"><a href='https:\/\/www.imm.az\/exp\/2016\/01\/14\/gork%c9%99mli-az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcisi-akademik-zahid-ismayil-oglu-x%c9%99lilovun-105-yasi-tamam-olur\/zahid_xelilov3\/'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"441\" height=\"350\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov3.jpg\" class=\"attachment-620x350 size-620x350\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov3.jpg 700w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov3-300x238.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 441px) 100vw, 441px\" \/><\/a><\/div><div class=\"carousel-item item\"><a href='https:\/\/www.imm.az\/exp\/2016\/01\/14\/gork%c9%99mli-az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcisi-akademik-zahid-ismayil-oglu-x%c9%99lilovun-105-yasi-tamam-olur\/zahid_xelilov4\/'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"441\" height=\"350\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov4.jpg\" class=\"attachment-620x350 size-620x350\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov4.jpg 700w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov4-300x238.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 441px) 100vw, 441px\" \/><\/a><\/div><div class=\"carousel-item item\"><a href='https:\/\/www.imm.az\/exp\/2016\/01\/14\/gork%c9%99mli-az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcisi-akademik-zahid-ismayil-oglu-x%c9%99lilovun-105-yasi-tamam-olur\/zahid_xelilov5\/'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"441\" height=\"350\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov5.jpg\" class=\"attachment-620x350 size-620x350\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov5.jpg 700w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov5-300x238.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 441px) 100vw, 441px\" \/><\/a><\/div><div class=\"carousel-item item\"><a href='https:\/\/www.imm.az\/exp\/2016\/01\/14\/gork%c9%99mli-az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcisi-akademik-zahid-ismayil-oglu-x%c9%99lilovun-105-yasi-tamam-olur\/zahid_xelilov6\/'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"441\" height=\"350\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov6.jpg\" class=\"attachment-620x350 size-620x350\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov6.jpg 725w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Zahid_Xelilov6-300x238.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 441px) 100vw, 441px\" \/><\/a><\/div><\/div>\n<a class=\"carousel-control-prev\" href=\"#carousel-1\" role=\"button\" data-slide=\"prev\">\n    <span class=\"carousel-control-prev-icon\" aria-hidden=\"true\"><\/span>\n    <span class=\"sr-only\">Previous<\/span>\n  <\/a>\n\n      <a class=\"carousel-control-next\" href=\"#carousel-1\" role=\"button\" data-slide=\"next\">\n    <span class=\"carousel-control-next-icon\" aria-hidden=\"true\"><\/span>\n    <span class=\"sr-only\">Next<\/span>\n  <\/a>\n    \n    <\/div><\/div>\n<p><em>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>14 yanvar 2017-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131, akademik Zahid \u0130smay\u0131l o\u011flu X\u0259lilovun 106 ya\u015f\u0131 tamam olur. AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t RM\u0130-nin direktoru , Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n prezidenti v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f Zahid X\u0259lilovun m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t etmi\u015fl\u0259r. Zahid \u0130smay\u0131l o\u011flu X\u0259lilov 14 yanvar 1911-ci ild\u0259 Tiflis quberniyas\u0131n\u0131n Ekatrinenfeld nahiy\u0259sinin (indiki Bolnisi rayonu) Sara\u00e7l\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10030"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10030"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10034,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10030\/revisions\/10034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}