{"id":14023,"date":"2017-07-18T10:15:38","date_gmt":"2017-07-18T06:15:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=14023"},"modified":"2017-07-17T13:05:06","modified_gmt":"2017-07-17T09:05:06","slug":"leybnis-hotfrid-vilhelm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2017\/07\/18\/leybnis-hotfrid-vilhelm\/","title":{"rendered":"Leybnis Hotfrid Vilhelm"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-14025\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/250px-Gottfried_Wilhelm_von_Leibniz-237x300.jpg\" alt=\"AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutu\" width=\"237\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/250px-Gottfried_Wilhelm_von_Leibniz-237x300.jpg 237w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/250px-Gottfried_Wilhelm_von_Leibniz.jpg 250w\" sizes=\"(max-width: 237px) 100vw, 237px\" \/>Leybnis Hotfrid Vilhelm (1646-1716) Alman filosofu, riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131, fiziki, h\u00fcquq\u015f\u00fcnas\u0131, tarix\u00e7isi v\u0259 dil\u00e7isidir.<br \/>\n1700-c\u00fc ild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Berlin Elm C\u0259miyy\u0259tinin (sonralar EA) ilk prezidenti olmu\u015fdur.<br \/>\nRiyaziyyatda Leybnis Nyutondan as\u0131l\u0131 olmayaraq diferensial v\u0259 inteqral hesab\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f, diferensial v\u0259 inteqral hesab\u0131ndan sistematik o\u00e7erkl\u0259r n\u0259\u015fr etdirmi\u015fdir (1684-1686). Burada diferensiala v\u0259 inteqrala t\u0259rif vermi\u015f, onlar\u0131 uy\u011fun olaraq v\u0259 il\u0259 i\u015far\u0259 etmi\u015fdir. Leybnis c\u0259min, hasilin, qism\u0259tin, sabitin, m\u00fcr\u0259kk\u0259b funksiyan\u0131n diferensiallanmas\u0131, \u0259yrinin ekstremal n\u00f6qt\u0259l\u0259rinin axtar\u0131lmas\u0131 v\u0259 ay\u0131rd edilm\u0259si, \u0259yilm\u0259 n\u00f6qt\u0259l\u0259rinin axtar\u0131lmas\u0131 qaydalar\u0131n\u0131 vermi\u015f, diferensiallama v\u0259 inteqrallaman\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259rs xarakterli olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. O \u00f6z hesablamalar\u0131n\u0131 mexanikan\u0131n bir s\u0131ra m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259r\u0259k variasiya hesab\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<br \/>\nO, hasili \u00e7oxqat diferensiallamaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcstur (Leybnis d\u00fcsturu) v\u0259 bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm transendent funksiyan\u0131 inteqrallamaq \u00fc\u00e7\u00fcn qayda vermi\u015fdir. O, &#8220;diferensial&#8221;, &#8220;diferensial hesab\u0131&#8221;, &#8220;diferensial t\u0259nlik&#8221;, &#8220;funksiya&#8221;, &#8220;d\u0259yi\u015f\u0259n&#8221;. &#8220;sabit&#8221;, &#8220;koordinatlar&#8221;, &#8220;absis&#8221;, &#8220;c\u0259bri v\u0259 transendent \u0259yril\u0259r&#8221;, &#8220;alqoritm&#8221; v\u0259 b. anlay\u0131\u015flar\u0131 elm\u0259 daxil etmi\u015fdir.<br \/>\nLeybnis birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, c\u0259br, h\u0259nd\u0259s\u0259 v\u0259 riyaziyyat\u0131n ba\u015fqa sah\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131 var.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>M\u0259nb\u0259:\u00a0M.M\u0259rdanov, S.Mirz\u0259yev, \u015e. Sad\u0131qov M\u0259kt\u0259blinin riyaziyyatdan izahl\u0131 l\u00fc\u011f\u0259ti. Bak\u0131 2016, \u201cRadius n\u0259\u015friyyat\u0131\u201d, 296 s\u0259h.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Leybnis Hotfrid Vilhelm (1646-1716) Alman filosofu, riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131, fiziki, h\u00fcquq\u015f\u00fcnas\u0131, tarix\u00e7isi v\u0259 dil\u00e7isidir. 1700-c\u00fc ild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Berlin Elm C\u0259miyy\u0259tinin (sonralar EA) ilk prezidenti olmu\u015fdur. Riyaziyyatda Leybnis Nyutondan as\u0131l\u0131 olmayaraq diferensial v\u0259 inteqral hesab\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f, diferensial v\u0259 inteqral hesab\u0131ndan sistematik o\u00e7erkl\u0259r n\u0259\u015fr etdirmi\u015fdir (1684-1686). Burada diferensiala v\u0259 inteqrala t\u0259rif vermi\u015f, onlar\u0131 uy\u011fun olaraq v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14023"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14023"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14023\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14026,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14023\/revisions\/14026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}