{"id":14319,"date":"2017-09-13T09:25:06","date_gmt":"2017-09-13T05:25:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=14319"},"modified":"2017-09-12T12:07:57","modified_gmt":"2017-09-12T08:07:57","slug":"x%c9%99tt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2017\/09\/13\/x%c9%99tt\/","title":{"rendered":"X\u0259tt"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">X\u0259tt m\u00fch\u00fcm h\u0259nd\u0259si anlay\u0131\u015fd\u0131r. X\u0259tt\u0259 ciddi riyazi t\u0259rif verm\u0259k asan deyil. Evklid \u00f6z \u201cBa\u015flan\u011f\u0131clar \u0259s\u0259rind\u0259 x\u0259tti eni olmayan uzunluq\u201d kimi t\u0259yin etmi\u015fdir. Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu t\u0259rif sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rin riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 raz\u0131 sala bilm\u0259zdi. R. Dekart t\u0259r\u0259find\u0259n koordinat sistemi k\u0259\u015ff olunandan sonra x\u0259tti \u201ch\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n maddi n\u00f6qt\u0259nin trayektoriyas\u0131\u201d kimi t\u0259yin etdil\u0259r. Bu c\u00fcr t\u0259yin olunan x\u0259tti riyaziyyatda x\u0259ttin parametrik t\u0259nlikl\u0259ri il\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k olar.<br \/>\nTrayektoriyan\u0131 t \u2208 [a,b] olmaqla k\u0259silm\u0259z \u03a7=\u0192(t), \u03a5=g(t) funksiyalar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunan ( \u03a7;\u00a0\u03a5 ) n\u00f6qt\u0259l\u0259ri \u00e7oxlu\u011fu kimi t\u0259yin etm\u0259k olar.<br \/>\nLakin t\u00a0\u2208 [a,b]\u00a0 olmaqla \u03a7=\u0192(t),\u00a0\u03a5=g(t) k\u0259silm\u0259z funksiyalar\u0131 il\u0259 t\u0259yin olunan h\u0259r bir n\u00f6qt\u0259l\u0259r \u00e7oxlu\u011fu bizim t\u0259s\u0259vv\u00fcr etdiyimiz \u015f\u0259kild\u0259 x\u0259tt olmur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Peano t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015f \u0259yri m\u00fc\u0259yy\u0259n bir kvadrat\u0131n b\u00fct\u00fcn n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n ke\u00e7ir v\u0259 bizim x\u0259tt haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimiz\u0259 uy\u011fun g\u0259lmir. Buna g\u00f6r\u0259 x\u0259tt\u0259 t\u0259rif ver\u0259nd\u0259 \u0192 v\u0259 g funksiyalar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u0259silm\u0259zlikd\u0259n savay\u0131 dig\u0259r \u015f\u0259rtl\u0259r d\u0259 qoyurlar (m\u0259s\u0259l\u0259n, t\u00f6r\u0259m\u0259nin varl\u0131\u011f\u0131).<br \/>\nLat\u0131n dilind\u0259 x\u0259tt s\u00f6z\u00fc \u201clinea\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb, k\u0259tan dem\u0259kdir. Bir s\u00f6zl\u0259, linum- k\u0259tan ip dem\u0259kdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>M\u0259nb\u0259: Misir M\u0259rdanov, Sabir Mirz\u0259yev, \u015eabala Sad\u0131qov, \u201cM\u0259kt\u0259blinin riyaziyyatdan izahl\u0131 l\u00fc\u011f\u0259ti\u201d kitab\u0131 , Bak\u0131 2016.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0259tt m\u00fch\u00fcm h\u0259nd\u0259si anlay\u0131\u015fd\u0131r. X\u0259tt\u0259 ciddi riyazi t\u0259rif verm\u0259k asan deyil. Evklid \u00f6z \u201cBa\u015flan\u011f\u0131clar \u0259s\u0259rind\u0259 x\u0259tti eni olmayan uzunluq\u201d kimi t\u0259yin etmi\u015fdir. Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu t\u0259rif sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rin riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 raz\u0131 sala bilm\u0259zdi. R. Dekart t\u0259r\u0259find\u0259n koordinat sistemi k\u0259\u015ff olunandan sonra x\u0259tti \u201ch\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n maddi n\u00f6qt\u0259nin trayektoriyas\u0131\u201d kimi t\u0259yin etdil\u0259r. Bu c\u00fcr t\u0259yin olunan x\u0259tti riyaziyyatda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14319"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14319"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14319\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14320,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14319\/revisions\/14320"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}