{"id":14511,"date":"2017-09-25T14:15:23","date_gmt":"2017-09-25T10:15:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=14511"},"modified":"2017-09-25T13:06:48","modified_gmt":"2017-09-25T09:06:48","slug":"lobacevski-nikolay-ivanovic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2017\/09\/25\/lobacevski-nikolay-ivanovic\/","title":{"rendered":"Loba\u00e7evski Nikolay \u0130vanovi\u00e7"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-14512\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Nikolay_Ivanovich_Lobachevsky.jpeg-196x300.jpg\" alt=\"AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutu\" width=\"196\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Nikolay_Ivanovich_Lobachevsky.jpeg-196x300.jpg 196w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Nikolay_Ivanovich_Lobachevsky.jpeg.jpg 220w\" sizes=\"(max-width: 196px) 100vw, 196px\" \/>Loba\u00e7evski Nikolay \u0130vanovi\u00e7 (1792-1856) &#8211;\u00a0 Rus riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131, Qeyri-Evklid h\u0259nd\u0259sinin banisi, xalq maarifi xadimidir.<br \/>\n1811-ci Kazan universitetini bitimi\u015f v\u0259 orada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. 1827-1848-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259min universitetin rektoru olmu\u015f, riyaziyyat\u0131, fizikan\u0131 v\u0259 astronomiyan\u0131 t\u0259dris etmi\u015fdir. Loba\u00e7evski &#8220;H\u0259nd\u0259s\u0259nin \u0259saslar\u0131n\u0131n y\u0131\u011fcam \u015f\u0259rhi&#8221; \u0259s\u0259ri Qeyri-Evklid h\u0259nd\u0259s\u0259y\u0259 aid d\u00fcnyada n\u0259\u015fr olunan ilk \u0259s\u0259rdir. Onun yaratd\u0131\u011f\u0131 Loba\u00e7evski H\u0259nd\u0259s\u0259si Evklid h\u0259nd\u0259s\u0259sind\u0259n k\u0259skin f\u0259rql\u0259nir. M\u00fcasirl\u0259ri Loba\u00e7evski elmi ideyalar\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259mi\u015fl\u0259r. Universitetin elmi \u015furas\u0131n\u0131n t\u0259qdim etdiyi &#8220;H\u0259nd\u0259s\u0259nin \u0259saslar\u0131 haqq\u0131nda&#8221; \u0259s\u0259rin\u0259 Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda M.V.Ostroqradski m\u0259nfi r\u0259y vermi\u015fdir. Buna baxmayaraq, Loba\u00e7evski h\u0259nd\u0259s\u0259y\u0259 aid t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131 dayand\u0131rmam\u0131\u015f v\u0259 1840-c\u0131 ild\u0259 onun &#8220;H\u0259nd\u0259si t\u0259dqiqatlar&#8221; \u0259s\u0259ri Almaniyada n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. Loba\u00e7evski c\u0259bri t\u0259nliyin t\u0259qribi h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u00fcsul i\u015fl\u0259mi\u015f, riyazi analizd\u0259 triqonometrik s\u0131ralar haqq\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 teorem vermi\u015f, k\u0259silm\u0259z funksiya v\u0259 ba\u015fqa anlay\u0131\u015flar\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Kazan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 heyk\u0259li qoyulmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>M\u0259nb\u0259: Misir M\u0259rdanov, Sabir Mirz\u0259yev, \u015eabala Sad\u0131qov, \u201cM\u0259kt\u0259blinin riyaziyyatdan izahl\u0131 l\u00fc\u011f\u0259ti\u201d kitab\u0131 , Bak\u0131 2016.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Loba\u00e7evski Nikolay \u0130vanovi\u00e7 (1792-1856) &#8211;\u00a0 Rus riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131, Qeyri-Evklid h\u0259nd\u0259sinin banisi, xalq maarifi xadimidir. 1811-ci Kazan universitetini bitimi\u015f v\u0259 orada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. 1827-1848-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259min universitetin rektoru olmu\u015f, riyaziyyat\u0131, fizikan\u0131 v\u0259 astronomiyan\u0131 t\u0259dris etmi\u015fdir. Loba\u00e7evski &#8220;H\u0259nd\u0259s\u0259nin \u0259saslar\u0131n\u0131n y\u0131\u011fcam \u015f\u0259rhi&#8221; \u0259s\u0259ri Qeyri-Evklid h\u0259nd\u0259s\u0259y\u0259 aid d\u00fcnyada n\u0259\u015fr olunan ilk \u0259s\u0259rdir. Onun yaratd\u0131\u011f\u0131 Loba\u00e7evski H\u0259nd\u0259s\u0259si Evklid h\u0259nd\u0259s\u0259sind\u0259n k\u0259skin f\u0259rql\u0259nir. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14511"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14513,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14511\/revisions\/14513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}