{"id":153077,"date":"2023-11-23T15:09:26","date_gmt":"2023-11-23T11:09:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=153077"},"modified":"2023-11-23T15:09:27","modified_gmt":"2023-11-23T11:09:27","slug":"james-webb-erk%c9%99n-kainatda-%c9%99n-boyuk-qalaktikalari-k%c9%99sf-edib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/11\/23\/james-webb-erk%c9%99n-kainatda-%c9%99n-boyuk-qalaktikalari-k%c9%99sf-edib\/","title":{"rendered":"James Webb erk\u0259n kainatda \u0259n b\u00f6y\u00fck qalaktikalar\u0131 k\u0259\u015ff edib"},"content":{"rendered":"<p>James\u00a0Webb\u00a0 kosmik\u00a0 teleskopu m\u00fcasir kosmologiyan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 davam edir. Bu d\u0259f\u0259 o,\u00a0erk\u0259n kainatda\u00a0m\u00f6vcud olmu\u015f \u0259n uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259 yeni qalaktikalar\u0131 a\u015fkar edib. Teleskop t\u0259r\u0259find\u0259n a\u015fkar edilmi\u015f yeni q\u0259dim qalaktikalar\u00a0B\u00f6y\u00fck partlay\u0131\u015fdan 300-400 milyon il\u00a0sonra formala\u015f\u0131blar. Yeni q\u0259dim qalaktikalar qravitasiya linzas\u0131 \u00fcsulu vasit\u0259sil\u0259 k\u0259\u015ff edilib. James Webb-in \u0259n m\u00fcasir teleskop olmas\u0131na baxmayaraq o da m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259hdudiyy\u0259t\u0259 sahibdir. Aliml\u0259r detall\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0Abel 2744\u00a0adl\u0131 qalaktikalar qrupla\u015fmas\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 zonan\u0131 se\u00e7ibl\u0259r. Bu qalaktikalar qrupla\u015fmas\u0131\u00a0Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259n\u00a0t\u0259qribi olaraq\u00a03.5 milyard \u0131\u015f\u0131q ili uzaql\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcged\u0259n qalaktikalar qrupla\u015fmas\u0131 \u00f6z \u0259traf\u0131ndak\u0131 m\u0259kan-zaman\u0131 el\u0259 g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hrif edir ki, n\u0259tic\u0259d\u0259 qalaktikalar qrupla\u015fmas\u0131 \u00f6z arxas\u0131ndak\u0131 obyektd\u0259n g\u0259l\u0259n i\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir. Bu ilin fevral ay\u0131nda teleskop qalaktikalar qrupla\u015fmas\u0131 \u0259traf\u0131ndak\u0131 zonan\u0131 30 saat \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015fdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 10 000 yeni i\u015f\u0131q m\u0259nb\u0259yi a\u015fkar edildi. Aliml\u0259r is\u0259 onlar\u0131n aras\u0131ndan \u0259n uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n obyektl\u0259r\u0259 700 namiz\u0259di se\u00e7dil\u0259r. Daha sonra apar\u0131lm\u0131\u015f spektral analiz s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda \u0259n uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n obyektl\u0259rin k\u0259\u015ff edilm\u0259sin\u0259 imkan verib. Apar\u0131lm\u0131\u015f m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 aliml\u0259r \u0259n uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n iki qalaktikan\u0131 t\u0259yin edibl\u0259r.\u00a0Onlardan biri UNCOVER z-13, dig\u0259ri is\u0259 UNCOVERz-12 ad\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 edib.<\/p>\n<p>Bu qalaktikalardan \u0259n uzaqda yerl\u0259\u015f\u0259ni B\u00f6y\u00fck partlay\u0131\u015fdan art\u0131q\u00a0330 milyon\u00a0il sonra m\u00f6vcud idi. UNCOVER z-13 Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259n \u0259n uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n obyektl\u0259r aras\u0131nda ikinci yeri, UNCOVER z-12 is\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc yeri tutub. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, s\u00f6z\u00fcged\u0259n qalaktikalar \u0259n uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n obyektl\u0259r\u0259 namiz\u0259d deyil, art\u0131q t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f obyektl\u0259rdir. Dig\u0259r bir maraql\u0131 fakt ondan ibar\u0259tdir ki, Bu qalaktikalar erk\u0259n kainatda k\u0259\u015ff edilmi\u015f qalaktikalar aras\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck olanlard\u0131r. Bu qalaktikalar\u0131n B\u00f6y\u00fck partlay\u0131\u015fdan bu q\u0259d\u0259r q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 nec\u0259 formala\u015fd\u0131qlar\u0131 v\u0259 nec\u0259 bel\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r\u0259 sahib olduqlar\u0131 sir olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>technote.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>James\u00a0Webb\u00a0 kosmik\u00a0 teleskopu m\u00fcasir kosmologiyan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 davam edir. Bu d\u0259f\u0259 o,\u00a0erk\u0259n kainatda\u00a0m\u00f6vcud olmu\u015f \u0259n uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259 yeni qalaktikalar\u0131 a\u015fkar edib. Teleskop t\u0259r\u0259find\u0259n a\u015fkar edilmi\u015f yeni q\u0259dim qalaktikalar\u00a0B\u00f6y\u00fck partlay\u0131\u015fdan 300-400 milyon il\u00a0sonra formala\u015f\u0131blar. Yeni q\u0259dim qalaktikalar qravitasiya linzas\u0131 \u00fcsulu vasit\u0259sil\u0259 k\u0259\u015ff edilib. James Webb-in \u0259n m\u00fcasir teleskop olmas\u0131na baxmayaraq o da m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259hdudiyy\u0259t\u0259 sahibdir. Aliml\u0259r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[162],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153077"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=153077"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153077\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":153085,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/153077\/revisions\/153085"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=153077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=153077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=153077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}