{"id":15350,"date":"2017-11-13T09:45:20","date_gmt":"2017-11-13T05:45:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=15350"},"modified":"2017-11-13T13:30:37","modified_gmt":"2017-11-13T09:30:37","slug":"kvant-hesablamalari-kibert%c9%99hluk%c9%99sizlik-sah%c9%99sind%c9%99-probleml%c9%99r-yaradacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2017\/11\/13\/kvant-hesablamalari-kibert%c9%99hluk%c9%99sizlik-sah%c9%99sind%c9%99-probleml%c9%99r-yaradacaq\/","title":{"rendered":"Kvant hesablamalar\u0131 kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 probleml\u0259r yaradacaq"},"content":{"rendered":"<p>Kvant komp\u00fcterl\u0259rin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi \u015fifr\u0259l\u0259m\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyini itir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u0259sas diqq\u0259ti kvant hesablamalar\u0131n\u0131n kriptoqrafiya \u00fc\u00e7\u00fcn yaradaca\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldibl\u0259r. Avropa \u0130ttifaq\u0131 kriptoqrafiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na yaln\u0131z 2016-c\u0131 ild\u0259 1,13 milyard dollar s\u0259rmay\u0259 yat\u0131r\u0131b. B\u00f6y\u00fck Britaniya bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 300 milyon, Avstraliya v\u0259 Kanada is\u0259 m\u00fcvafiq olaraq 25 v\u0259 50 milyon dollar maliyy\u0259 s\u0259rf edibl\u0259r.<\/p>\n<p>\u201cID Quantique\u201d \u015firk\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri Qrequar Ribordi hesab edir ki, kvant komp\u00fcterl\u0259ri nisb\u0259t\u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f a\u00e7\u0131q v\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7arlar kimi texniki \u015fifr\u0259l\u0259m\u0259l\u0259ri u\u011furla \u201cs\u0131nd\u0131rma\u011fa\u201d nail olanda, m\u0259lumatlar\u0131n itkisi daha b\u00f6y\u00fck problem\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Asimmetrik kriptoqrafiyan\u0131n \u0259sas\u0131nda iki a\u00e7ar dayan\u0131r. Biri m\u0259lumatlar\u0131 \u015fifr\u0259l\u0259m\u0259k, dig\u0259ri is\u0259 onlar\u0131 a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. N\u0259z\u0259ri kvant komp\u00fcterl\u0259ri adi komp\u00fcterl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri daha s\u00fcr\u0259tli h\u0259ll ed\u0259 v\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7arlar\u0131 de\u015fifr\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259k. Kvant hesablamalar\u0131n\u0131n inki\u015faf tempini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, bu, art\u0131q 5-10 ild\u0259n sonra reall\u0131\u011fa \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Q.Ribordinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, kvant komp\u00fcterl\u0259rin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi \u015fifr\u0259l\u0259m\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyini itir\u0259c\u0259k. Bu o dem\u0259kdir ki, \u015fifrl\u0259nmi\u015f n\u00f6vd\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n b\u00fct\u00fcn qiym\u0259tli m\u0259lumatlar z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k \u2013 bank sazi\u015fl\u0259ri v\u0259 kriptovalyuta da t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda olacaq. Cinay\u0259tkarlar d\u00fcnyan\u0131n ist\u0259nil\u0259n n\u00f6qt\u0259sind\u0259n kritik \u0259h\u0259miyy\u0259tli energetika obyektl\u0259rin\u0259 daxil ola bil\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Ekspert qeyd edib ki, bu problem kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 t\u0259kc\u0259 k\u0259\u015ffiyyat idar\u0259l\u0259ri v\u0259 ekspertl\u0259r\u0259 mane olmayacaq, h\u0259m d\u0259 istifad\u0259\u00e7i avtorizasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7arlar\u0131n istifad\u0259 olundu\u011fu WhatsApp kimi sosial platforma v\u0259 messencerl\u0259rd\u0259 d\u0259 probleml\u0259r yaradacaq.<\/p>\n<p>H\u00f6kum\u0259t v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r art\u0131q m\u0259lumatlar\u0131n qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ciddi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki t\u0259xmin\u0259n 4-5 ild\u0259n sonra \u0259n\u0259n\u0259vi texnologiyalar kvant texnologiyalardan istifad\u0259 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n h\u00fccumlara davam g\u0259tir\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>M\u0259nb\u0259:\u00a0<\/strong>https:\/\/azertag.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kvant komp\u00fcterl\u0259rin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi \u015fifr\u0259l\u0259m\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyini itir\u0259c\u0259k. Texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u0259sas diqq\u0259ti kvant hesablamalar\u0131n\u0131n kriptoqrafiya \u00fc\u00e7\u00fcn yaradaca\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldibl\u0259r. Avropa \u0130ttifaq\u0131 kriptoqrafiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na yaln\u0131z 2016-c\u0131 ild\u0259 1,13 milyard dollar s\u0259rmay\u0259 yat\u0131r\u0131b. B\u00f6y\u00fck Britaniya bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 300 milyon, Avstraliya v\u0259 Kanada is\u0259 m\u00fcvafiq olaraq 25 v\u0259 50 milyon dollar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15350"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15350"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15351,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15350\/revisions\/15351"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}