{"id":15877,"date":"2018-07-05T11:20:30","date_gmt":"2018-07-05T07:20:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=15877"},"modified":"2018-12-10T12:31:14","modified_gmt":"2018-12-10T08:31:14","slug":"az%c9%99rbaycanin-t%c9%99hsil-tarixin%c9%99-aid-suallar-v%c9%99-cavablar-%e2%84%9615","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2018\/07\/05\/az%c9%99rbaycanin-t%c9%99hsil-tarixin%c9%99-aid-suallar-v%c9%99-cavablar-%e2%84%9615\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan hans\u0131 m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcb?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">XIX \u0259srd\u0259 \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d (1813) v\u0259 \u201cT\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay\u201d (1828) m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc: \u015eimali Az\u0259rbaycan Rusiyan\u0131n, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan is\u0259 \u0130ran\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil edildi. \u015eimali Az\u0259rbaycan islam-t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda ged\u0259n prosesl\u0259rd\u0259n ayr\u0131ld\u0131, \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00e7ox\u0259sirlik \u0259laq\u0259l\u0259r q\u0131r\u0131ld\u0131. Rus-Avropa elmi-m\u0259d\u0259ni fikri \u015e\u0259rq xarakterli Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni, ictimai t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcst\u0259l\u0259di.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u00c7arizm Az\u0259rbaycanda rastla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tini hans\u0131 istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irirdi?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130ki istiqam\u0259td\u0259:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1) \u00fclamalar\u0131, mollalar\u0131 v\u0259 \u0259f\u0259ndil\u0259ri idar\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259mur v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259yin ed\u0259r\u0259k, \u00f6z xidm\u0259ti qulluq\u00e7usuna \u00e7evirm\u0259k;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2) az\u0259rbaycanl\u0131 u\u015faqlar\u0131 rus m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 oxudub, onlardan rus t\u0259bi\u0259tli \u201cu\u00e7itell\u0259r\u201d haz\u0131rlamaq.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Az\u0259rbaycanda Avropa Rusiyas\u0131ndak\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259ri tipli q\u0259za m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin ilkin layih\u0259l\u0259ri n\u0259 zaman meydana g\u0259ldi?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">XIX \u0259srin 30-cu ill\u0259rind\u0259 G\u00fcney Qafqazda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda bel\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin ilk layih\u0259l\u0259ri yarand\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n 1829 v\u0259 1835-ci ill\u0259rd\u0259 t\u0259sdiq etdiyi \u201cZaqafqaziya m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin \u0259sasnam\u0259si\u201dn\u0259 uy\u011fun olaraq, \u0259hali aras\u0131nda rus dilini yaymaq, onlara ibtidai t\u0259hsil verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 q\u0259za m\u0259kt\u0259bl\u0259ri a\u00e7\u0131l\u0131b?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eu\u015fa (1830), Nuxa (\u015e\u0259ki) (1831), Bak\u0131 (1832), G\u0259nc\u0259 (1833), Nax\u00e7\u0131van (1837) v\u0259 \u015eamax\u0131 (1838).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Q\u0259za m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \u00fc\u00e7 sinifd\u0259n ibar\u0259t idi: birinci sinif haz\u0131rl\u0131q sinifi hesab olunurdu. \u0130ki yuxar\u0131 sinifl\u0259rd\u0259 \u015f\u0259ri\u0259t, rus dilinin qramatikas\u0131, co\u011frafiya, tarix, hesab v\u0259 h\u0259nd\u0259s\u0259d\u0259n ba\u015flan\u011f\u0131c kurs, yerli dill\u0259r, h\u00fcsnx\u0259t, r\u0259sm v\u0259 r\u0259smx\u0259t t\u0259dris olunurdu. Yerli dill\u0259r II-III sinifl\u0259rd\u0259 t\u0259dris olunurdu. Az\u0259rbaycan dili ruslar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u0259cburi f\u0259nn hesab edilirdi.<\/p>\n<p><em>M\u0259nb\u0259: Misir M\u0259rdanov. Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259hsil tarixi. \u201cT\u0259hsil\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131, 2011-ci il. Bak\u0131, I cild, 295 s.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XIX \u0259srd\u0259 \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d (1813) v\u0259 \u201cT\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay\u201d (1828) m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc: \u015eimali Az\u0259rbaycan Rusiyan\u0131n, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan is\u0259 \u0130ran\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil edildi. \u015eimali Az\u0259rbaycan islam-t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda ged\u0259n prosesl\u0259rd\u0259n ayr\u0131ld\u0131, \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00e7ox\u0259sirlik \u0259laq\u0259l\u0259r q\u0131r\u0131ld\u0131. Rus-Avropa elmi-m\u0259d\u0259ni fikri \u015e\u0259rq xarakterli Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni, ictimai t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcst\u0259l\u0259di. &#8211; \u00c7arizm Az\u0259rbaycanda rastla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tini hans\u0131 istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irirdi? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15877"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15877"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21893,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15877\/revisions\/21893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}