{"id":16026,"date":"2017-12-12T11:02:37","date_gmt":"2017-12-12T07:02:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=16026"},"modified":"2017-12-12T11:04:29","modified_gmt":"2017-12-12T07:04:29","slug":"boyuk-r%c9%99hb%c9%99rin-h%c9%99yat-d%c9%99rsl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2017\/12\/12\/boyuk-r%c9%99hb%c9%99rin-h%c9%99yat-d%c9%99rsl%c9%99ri\/","title":{"rendered":"B\u00f6y\u00fck r\u0259hb\u0259rin h\u0259yat d\u0259rsl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-16027\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/812a5111750653277a37a35e2352da26-300x183.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"183\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/812a5111750653277a37a35e2352da26-300x183.jpg 300w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/812a5111750653277a37a35e2352da26.jpg 350w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>El\u0259 insanlar var ki, h\u0259yat\u0131 ba\u015fdan-aya\u011fa tarixdir. Xalq\u0131n tarixinin m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259si m\u0259hz bel\u0259 \u00f6m\u00fcrl\u0259rin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda yaz\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259 \u00f6mr\u00fc b\u00f6y\u00fck bir xalq\u0131n, d\u00f6vl\u0259tin tarixin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. Milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin iki m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 respublikaya r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n, \u00f6lk\u0259nin sosial-iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 nail olan, Az\u0259rbaycan\u0131n ger\u00e7\u0259k m\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259min ed\u0259n, V\u0259t\u0259nin h\u0259r abadl\u0131q ni\u015fan\u0259sind\u0259 n\u0259cib izl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpan bu b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t haqq\u0131nda m\u00fcasirl\u0259rinin hans\u0131sa xatir\u0259l\u0259ri var. Ulu \u00f6nd\u0259rl\u0259 eyni zaman\u0131 payla\u015fmaq, bel\u0259 dahi bir \u015f\u0259xsiyy\u0259ti h\u0259yatda g\u00f6rm\u0259k, biz n\u0259sil insanlar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f xo\u015f bir qism\u0259tdir. M\u0259ns\u0259 \u00f6z n\u0259slimin o n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n\u0259m ki, \u00fcmummilli liderin h\u00f6kum\u0259t komandas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc kimi onunla birba\u015fa \u00fcnsiyy\u0259t imkanlar\u0131m olub, bu b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t adam\u0131n\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015f\u0259m.<\/p>\n<p><strong>O, ana dilind\u0259 dan\u0131\u015fan ilk r\u0259hb\u0259r idi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1969-cu ilin yay\u0131nda respublikan\u0131n r\u0259hb\u0259ri d\u0259yi\u015fdi. Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi se\u00e7ildi. \u018flb\u0259tt\u0259, h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn adamlar\u0131 respublikan\u0131n r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259ri haqq\u0131nda indiki q\u0259d\u0259r m\u0259lumatlara malik ola bilm\u0259zdi. Ax\u0131, o vaxtlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rini d\u0259 indikil\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Ona g\u00f6r\u0259 biz r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r haqq\u0131nda \u00e7ox az m\u0259lumatl\u0131yd\u0131q. Heyd\u0259r \u018fliyev haqq\u0131nda \u00f6yr\u0259ndikl\u0259rimiz is\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin ilk h\u0259ft\u0259l\u0259rind\u0259n el aras\u0131nda onunla ba\u011fl\u0131 dola\u015fan s\u00f6z-s\u00f6hb\u0259tl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi: t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, t\u0259cr\u00fcb\u0259li \u00e7ekistdir, \u0259li\u0259yril\u0259ri if\u015fa etm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc kimliyini ni\u015fan verm\u0259d\u0259n b\u0259z\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc ma\u011fazalarda, alq\u0131-satq\u0131 yerl\u0259rind\u0259 olur, xalq mal\u0131n\u0131 da\u011f\u0131danlara, r\u00fc\u015fv\u0259txorlara, ziyankarlara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r!<br \/>\nBiz ad\u0259t\u0259n, \u00f6lk\u0259nin r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259ri qismind\u0259 \u0259sas\u0259n qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131 familiyalar\u0131n\u0131 e\u015fitm\u0259y\u0259, televiziyada, radioda r\u0259hb\u0259rl\u0259rin nitql\u0259rini ba\u015fqa dill\u0259rd\u0259 dinl\u0259m\u0259y\u0259 \u00f6yr\u0259\u015fmi\u015fdik. \u0130lk d\u0259f\u0259 idi ki, Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 r\u0259smi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ana dilimizd\u0259 ed\u0259n, milli ruha ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259r v\u0259chl\u0259 b\u00fcruz\u0259 ver\u0259n lider g\u00f6r\u00fcrd\u00fck. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131 v\u0259 soyad\u0131 biz\u0259, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, hakimiyy\u0259t zirv\u0259sind\u0259ki milli q\u00fcdr\u0259t simvolu kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc v\u0259 bu hiss milli ruhun oyan\u0131\u015f\u0131na t\u0259kan verirdi.<\/p>\n<p><strong>Dedil\u0259r ki, sabah Heyd\u0259r \u018fliyev universitet\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 ilk g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z \u00fcnsiyy\u0259timiz 1975-ci ild\u0259 ba\u015f verdi. Onda Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 m\u00fc\u0259llim idim. Q\u0259fil x\u0259b\u0259r g\u0259ldi ki, sabah Heyd\u0259r \u018fliyev universitet\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k. \u018fvv\u0259lc\u0259 d\u0259hlizd\u0259 onu m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259nl\u0259r g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Bir azdan Heyd\u0259r \u018fliyev ota\u011fa daxil oldu.<br \/>\nO, t\u0259hsil sistemind\u0259 m\u00f6vcud olan probleml\u0259r, ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t, imtahanlar, aspirantura haqq\u0131nda a\u00e7\u0131q s\u00f6hb\u0259t etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. H\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n iki epizod he\u00e7 vaxt yad\u0131mdan \u00e7\u0131xm\u0131r. S\u00f6hb\u0259tini ba\u015fa vurandan sonra sual\u0131m\u0131z\u0131n olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 soru\u015fdu.<br \/>\nBel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 sual verm\u0259k c\u0259sar\u0259t t\u0259l\u0259b edirdi v\u0259 he\u00e7 k\u0259s g\u00f6zl\u0259mirdi ki, kims\u0259 r\u0259hb\u0259r\u0259 sual \u00fcnvanlamaq fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r. Amma q\u0131sa s\u00f6hb\u0259td\u0259n sonra Heyd\u0259r \u018fliyev auditoriyadak\u0131 m\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259 a\u00e7\u0131q dialoq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratd\u0131. Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n g\u0259nc professor Valeri Salayev m\u00fcraci\u0259t etdi:<br \/>\n&#8211; Yolda\u015f \u018fliyev, m\u0259nim sual\u0131m var. Sizin ad\u0131n\u0131zdan g\u00f6st\u0259ri\u015f g\u0259lib ki, m\u0259zunlar aspiranturaya q\u0259bul olmam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l m\u00fctl\u0259q \u0259n az\u0131, iki illik i\u015f staj\u0131na malik olmal\u0131d\u0131rlar. Amma bu halda biz y\u00fcks\u0259k elmi potensiala malik kadrlar\u0131 itiririk. O\u011flanlar\u0131n \u00e7oxu iki il\u0259 h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 gedir v\u0259 t\u0259hsild\u0259n uzaq d\u00fc\u015f\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u0259nim sah\u0259m riyaziyyatd\u0131r, onlar g\u0259r\u0259k \u00f6z ixtisaslar\u0131 \u00fczr\u0259 fasil\u0259siz m\u0259\u015f\u011ful olsunlar.<br \/>\nT\u0259hsil naziri, rektor, partkom narahatl\u0131qla Valeriy\u0259 baxd\u0131. Ham\u0131 birincinin bu q\u0259fil suala nec\u0259 reaksiya ver\u0259c\u0259yini g\u00f6zl\u0259yirdi. Heyd\u0259r \u018fliyevin cavab\u0131 is\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti xeyli yum\u015faltd\u0131:<br \/>\n&#8211; M\u0259nim g\u00f6st\u0259ri\u015fim el\u0259 olmay\u0131b. Bu t\u0259l\u0259b, daha \u00e7ox humanitar v\u0259 sosial elml\u0259r sah\u0259sin\u0259 aiddir. Riyaziyyat\u00e7\u0131lara g\u0259linc\u0259, siz tamamil\u0259 haql\u0131s\u0131n\u0131z, fundamental elm sah\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n fizikada, riyaziyyatda g\u0259r\u0259k m\u0259zunlar qar\u015f\u0131s\u0131nda bel\u0259 t\u0259l\u0259b qoyulmas\u0131n.<br \/>\nYeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd edim ki, o m\u0259s\u0259l\u0259 bununla da \u00f6z h\u0259llini tapd\u0131 v\u0259 fundamental elm sah\u0259l\u0259rind\u0259 aspirantura t\u0259hsili almaq ist\u0259y\u0259n g\u0259ncl\u0259rd\u0259n sonralar minimum i\u015f staj\u0131 t\u0259l\u0259b olunmad\u0131.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259nc riyaziyyat\u00e7\u0131 professorun sual\u0131na reaksiyas\u0131, dey\u0259s\u0259n, ba\u015fqalar\u0131n\u0131 da \u00fcr\u0259kl\u0259ndirdi. Bu d\u0259f\u0259 elml\u0259r namiz\u0259di Bin\u0259li Musayev \u0259lini qald\u0131rd\u0131:<br \/>\n&#8211; Yolda\u015f \u018fliyev, m\u0259nim 32 ya\u015f\u0131m var. Ail\u0259liy\u0259m, 3 \u00f6vlad\u0131m var. Amma h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259nzilim yoxdur. Kiray\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131ram. Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Xahi\u015f edir\u0259m, m\u0259nzil problemimin h\u0259llind\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259siniz.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev g\u00fcl\u00fcms\u00fcn\u00fcb b\u0259dah\u0259t\u0259n Nyuton, Eyn\u015fteyn d\u0259 daxil olmaqla bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck aliml\u0259rin adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdi. Onlar\u0131n normal m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitl\u0259ri olmadan elmd\u0259 \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri y\u00fcks\u0259k nailiyy\u0259tl\u0259ri yada sald\u0131.<br \/>\n&#8211; Siz bilirsinizmi, bu aliml\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00f6z elmi \u0259s\u0259rl\u0259rini x\u00fcsusi bir \u015f\u0259raitl\u0259ri olmadan, \u0259sas\u0259n, kitabxanalarda yarad\u0131blar?! H\u0259tta d\u00f6\u015f\u0259m\u0259d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259r yazan aliml\u0259r d\u0259 olub. \u018flb\u0259tt\u0259, m\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram ki, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z normal \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fas\u0131n &#8211; Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259 Bin\u0259li Musayevi s\u00fczd\u00fc &#8211; Siz\u0259 d\u0259 imkan daxilind\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259ril\u0259c\u0259kdir.<br \/>\nUlu \u00f6nd\u0259rl\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, bax bel\u0259 ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u201cT\u0259hsil naziri Yelyutinl\u0259 \u00f6z\u00fcm dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam\u201d<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1970-ci ild\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 t\u0259hsil sistemind\u0259 apar\u0131lan b\u00fct\u00fcn islahatlar g\u00f6zl\u0259rim \u00f6n\u00fcnd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdi.<br \/>\n\u018fn b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259t is\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq\u0131n n\u00fcfuzlu ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi ixtisaslar \u00fczr\u0259 q\u0259bul istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259tin n\u0259tic\u0259si idi. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, ulu \u00f6nd\u0259rin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rliyinin ilk d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu yolla 15 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc sovetl\u0259r \u00f6lk\u0259sinin n\u00fcfuzlu universitetl\u0259rind\u0259 nadir ixtisaslar \u00fczr\u0259 ali t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131lar. Bundan \u0259lav\u0259, onun g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f m\u00fcdrik siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259r il 400-500 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin h\u0259rbi ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rilirdi.<br \/>\nT\u0259hsil naziri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olunandan sonra g\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ke\u00e7mi\u015f ali v\u0259 orta ixtisas t\u0259hsili naziri Qurban \u018fliyevl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck. O, bu x\u00fcsusda maraql\u0131 bir m\u0259qam\u0131 xat\u0131rlad\u0131:<br \/>\n&#8211; Nazir v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259diyim vaxt h\u0259r il avqustun ikinci yar\u0131s\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259ni Moskvaya &#8211; SSR\u0130-nin ali t\u0259hsil naziri Yelyutinin yan\u0131na g\u00f6nd\u0259rirdi. Deyirdi ki, Yelyutinl\u0259 \u00f6z\u00fcm dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam, \u0259g\u0259r ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 ba\u015fqa respublikalar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f yerl\u0259rd\u0259n bo\u015f qalanlar\u0131 varsa, o, h\u0259min yerl\u0259ri Az\u0259rbaycana ver\u0259c\u0259k. Get, onunla bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m\u00fczakir\u0259 et!<br \/>\nOnu da qeyd ed\u0259k ki, 1970-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n k\u0259narda ali t\u0259hsil alanlar\u0131n c\u0259mi 40 faizi az\u0259rbaycanl\u0131 idis\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdrik v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 1976-c\u0131 ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m 85 faiz\u0259 , 1980-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 is\u0259 97,6 faiz\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdi.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130noqorodnik\u201dl\u0259rl\u0259 tarixi g\u00f6r\u00fc\u015f<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Onu da yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram ki, m\u0259ni t\u0259hsil naziri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin ed\u0259rk\u0259n, ulu \u00f6nd\u0259r vaxtiyl\u0259 SSR\u0130-nin ali m\u0259k\u0259bl\u0259rin\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rdiyi g\u0259ncl\u0259rl\u0259 x\u00fcsusi maraqland\u0131. Tap\u015f\u0131rd\u0131 ki, d\u0259rs ilinin \u0259vv\u0259lind\u0259 onlarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc t\u0259\u015fkil ed\u0259k. 1998-ci il avqustun 31-d\u0259 indi Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan sarayda bu tarixi g\u00f6r\u00fc\u015f ba\u015f tutdu. H\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259rin m\u0259zmunlu \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 ham\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131 yad\u0131ndad\u0131r: \u201c- B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 o vaxtlar Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Bu i\u015f\u0259 biz 1970-ci ild\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131q. M\u0259n bu g\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck m\u0259mnuniyy\u0259t hissi il\u0259 qeyd edir\u0259m ki, bu \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259nim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcml\u0259 olmu\u015fdur. M\u0259n h\u0259l\u0259 o vaxtdan \u00f6lk\u0259mizin g\u0259l\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f\u0259m. Zaman ke\u00e7di, art\u0131q biz XX \u0259srin son ill\u0259rini ya\u015fay\u0131r\u0131q. \u0130ndi is\u0259 sizinl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r\u0259k v\u0259 bu probleml\u0259rl\u0259 daim \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259\u015f\u011ful olaraq Az\u0259rbaycan\u0131n XXI \u0259sri haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m\u201d<\/p>\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev kafedra m\u00fcdiri olmu\u015fdurmu<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Heyd\u0259r \u018fliyevin fenomenal yadda\u015fa malik bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t oldu\u011fu ham\u0131m\u0131za m\u0259lumdur. 20-30 il \u0259vv\u0259l ba\u015f vermi\u015f v\u0259 \u00e7oxunun unutdu\u011fu hadis\u0259l\u0259rin, epizodlar\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck r\u0259hb\u0259r ad-soyad\u0131na q\u0259d\u0259r xat\u0131rlay\u0131rd\u0131. B\u0259z\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fcn birba\u015fa m\u0259\u015f\u011ful olmad\u0131\u011f\u0131 x\u00fcsusi sah\u0259l\u0259r haqq\u0131nda o q\u0259d\u0259r m\u00fck\u0259mm\u0259l bilik v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirirdi ki, yax\u0131ndan tan\u0131mayan insanlarda onun f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259si haqq\u0131nda b\u0259z\u0259n m\u00fcsb\u0259t m\u0259nada yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaran\u0131rd\u0131. Buna \u00f6t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rind\u0259 Moskvada i\u015ftirak etdiyim bir t\u0259dbird\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n \u015fahid olmu\u015fam. \u00dcmumi s\u00f6hb\u0259timiz zaman\u0131 m\u0259nim az\u0259rbaycanl\u0131 oldu\u011fumu bil\u0259n v\u0259 h\u0259min t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n aliml\u0259rd\u0259n biri sual verdi ki, Heyd\u0259r \u018fliyev kafedra m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259 ne\u00e7\u0259 il i\u015fl\u0259yib?!<br \/>\nT\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndim, Heyd\u0259r \u018fliyevin n\u0259inki kafedra m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, t\u0259hsil sistemind\u0259 he\u00e7 zaman \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 o alimin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc soru\u015fdum. Cavab verdi ki, SSR\u0130 Ali v\u0259 Orta \u0130xtisas T\u0259hsili Nazirliyinin kollegiya iclas\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevin bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 dinl\u0259yib:<br \/>\n&#8211; Heyd\u0259r \u018fliyev ali t\u0259hsil sistemind\u0259 m\u00f6vcud olan probleml\u0259ri o q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131qla, inc\u0259likl\u0259 t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131 ki, biz onun uzun ill\u0259r ali t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 m\u0259sul v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck.<br \/>\nDahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin h\u0259yat\u0131nda bel\u0259 hadis\u0259l\u0259r \u00e7ox olmu\u015fdur! Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc onda idi ki, ist\u0259nil\u0259n t\u0259dbir\u0259, g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259, s\u0259f\u0259r\u0259, m\u00fczakir\u0259y\u0259, \u00e7\u0131x\u0131\u015fa y\u00fcks\u0259k m\u0259suliyy\u0259t hissi il\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131. Ulu \u00f6nd\u0259rin h\u0259r bir h\u0259r\u0259k\u0259ti, jesti, h\u0259yata v\u0259 insanlara m\u00fcnasib\u0259ti, t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 gedi\u015fi, valideynl\u0259rl\u0259, m\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259, x\u00fcsus\u0259n \u015fagirdl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc b\u00fct\u00fcn n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259dir&#8230;<\/p>\n<p><strong>Bir qovlu\u011fun tarix\u00e7\u0259si<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1992-ci ilin sonlar\u0131nda BDU-nun prorektoru i\u015fl\u0259yirdim. Universitetin arxivind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bir \u0259m\u0259kda\u015f\u0131m\u0131z g\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 m\u0259n\u0259 ehtiyatla yax\u0131nla\u015f\u0131b, arxivd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir qovlu\u011fun oldu\u011funu v\u0259 AXC hakimiyy\u0259ti t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin o qovlu\u011fu axtard\u0131qlar\u0131n\u0131 dedi. Qad\u0131n qovlu\u011fu he\u00e7 kim\u0259 verm\u0259yib seyfd\u0259 gizl\u0259tmi\u015fdi. D\u0259rhal arxiv\u0259 gedib h\u0259min qovlu\u011fu g\u0259tirm\u0259sini tap\u015f\u0131rd\u0131m. D\u00fcz\u00fc, \u00f6z\u00fcm d\u0259 ehtiyat edirdim ki, g\u00f6r\u0259s\u0259n, orada hans\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259r ola bil\u0259r. Amma onu axtaranlar\u0131n da xo\u015fniyy\u0259t g\u00fcdm\u0259dikl\u0259ri b\u0259ri ba\u015fdan m\u0259lum idi. \u00c7\u00fcnki \u00f6lk\u0259d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n say\u0131 getdikc\u0259 art\u0131rd\u0131. AXC hakimiyy\u0259ti ulu \u00f6nd\u0259rin hakimiyy\u0259t\u0259 do\u011fru yolunu m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Ola bilsin, qovluqdan Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259ri hans\u0131sa s\u0259n\u0259din \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131na \u00fcmid edirdil\u0259r.<br \/>\nBir azdan qovluq art\u0131q m\u0259nd\u0259 idi. Ax\u015fam onu \u00f6z\u00fcml\u0259 ev\u0259 apard\u0131m. Burada Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131van Pedaqoji M\u0259kt\u0259bini bitirm\u0259si haqq\u0131nda attestat, universitet\u0259 q\u0259bulla ba\u011fl\u0131 rektorun ad\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259riz\u0259, b\u00fct\u00fcn yaz\u0131l\u0131 i\u015fl\u0259ri v\u0259 imtahanlardan ald\u0131\u011f\u0131 qiym\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda s\u0259n\u0259dl\u0259r toplanm\u0131\u015fd\u0131. Ba\u015fqa bir maraql\u0131 s\u0259n\u0259d is\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin apelyasiya imtahan\u0131 t\u0259l\u0259bi idi. O, universitetin tarix fak\u00fclt\u0259sin\u0259 q\u0259bul zaman\u0131 b\u00fct\u00fcn f\u0259nl\u0259rd\u0259n \u201c\u0259la\u201d qiym\u0259t al\u0131r. Yaln\u0131z rus dilind\u0259n yazd\u0131\u011f\u0131 in\u015faya \u201cyax\u015f\u0131\u201d qiym\u0259t verdikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 etiraz\u0131n\u0131 bildirir. O zaman Heyd\u0259r \u018fliyev art\u0131q DTK-n\u0131n mayoru idi, g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim C\u0259f\u0259r X\u0259ndan is\u0259 universitetin rektoru v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259 rektora da \u00e7at\u0131r. C\u0259f\u0259r X\u0259ndan onu q\u0259bul edir, m\u0259s\u0259l\u0259ni ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259bul komissiyas\u0131n\u0131n m\u0259sul katibini yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Rektor \u00f6yr\u0259nir ki, Heyd\u0259r \u018fliyev art\u0131q universitet\u0259 q\u0259bul olunub. Y\u0259ni, qiym\u0259tin \u201c\u0259la\u201d v\u0259 ya \u201cyax\u015f\u0131\u201d olmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259y\u0259 he\u00e7 bir t\u0259siri yoxdur. Bel\u0259 olanda Heyd\u0259r \u018fliyevin apelyasiya t\u0259l\u0259bin\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nir. Amma Heyd\u0259r \u018fliyev xahi\u015f edir ki, apelyasiyaya \u015f\u0259rait yarad\u0131ls\u0131n. Apelyasiya n\u0259tic\u0259sind\u0259 onun yaz\u0131 i\u015finin \u201c\u0259la\u201d qiym\u0259t\u0259 layiq oldu\u011fu ayd\u0131n olur.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev \u00f6mr\u00fc boyu h\u0259r i\u015fd\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259lliy\u0259, \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 nail olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan nadir bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi. Qovluqdak\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259r\u0259ql\u0259dikc\u0259 bunun \u015fahid olurdum.<br \/>\n1997-ci ilin17 fevral\u0131nda rektor v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259sdiq edilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Prezidentin q\u0259buluna d\u0259v\u0259t olundum. Ulu \u00f6nd\u0259r s\u00f6hb\u0259t\u0259 birinci o qovluqdan ba\u015flad\u0131:<br \/>\n&#8211; Nec\u0259 olub ki, bu s\u0259n\u0259dl\u0259ri qoruyub saxlaya bilmisiniz? M\u0259n onlar\u0131 ne\u00e7\u0259 ill\u0259r axtarm\u0131\u015fam. X\u00fcsus\u0259n, Nax\u00e7\u0131vanda ald\u0131\u011f\u0131m attestat\u0131n bu qovluqda olmas\u0131 m\u0259ni \u00e7ox sevindirdi&#8230;<br \/>\nH\u0259min qovluqdak\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259r \u0259sas\u0131nda sonralar biz professor \u018fli \u018fhm\u0259dovla \u201cHeyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti\u201d kitab\u0131n\u0131 n\u0259\u015fr etdirdik.<\/p>\n<p><strong>T\u0259ba\u015firi cibimizd\u0259 g\u0259zdirirdik<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Q\u0259bulunda olark\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 BDU-ya g\u0259l\u0259rk\u0259n Prezidenti universitetl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r \u015fey maraqland\u0131r\u0131rd\u0131: universitetd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t, pedaqoqlar\u0131n \u0259hval-ruhiyy\u0259si, \u015f\u0259xs\u0259n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131-ayr\u0131 aliml\u0259rin n\u0259 i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131. \u018fsas tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 is\u0259 o idi ki, kadrlar\u0131n xaric\u0259 ax\u0131n\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq laz\u0131md\u0131r. O zaman \u00e7ox \u00e7\u0259tin d\u00f6vr idi. Ciddi s\u0131x\u0131nt\u0131lar\u0131m\u0131z vard\u0131. Universitet auditoriyalar\u0131 t\u0259mirsizlikd\u0259n pis v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Adi l\u00f6vh\u0259, parta \u00e7at\u0131\u015fm\u0131rd\u0131. H\u0259l\u0259 bu n\u0259dir ki? Biz m\u00fc\u0259lliml\u0259r t\u0259ba\u015firi cibimizd\u0259 g\u0259zdirirdik, \u00e7\u00fcnki o da yox idi. M\u00fc\u0259lliml\u0259r k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b xaric\u0259 gedirdil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev olmasayd\u0131, b\u0259zi d\u00f6vl\u0259t ali m\u0259kt\u0259bl\u0259ri ba\u011flanacaqd\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u0259z\u0259n insanlar maraqlan\u0131rlar ki, Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k \u00e7\u0259tin idimi?<br \/>\nB\u0259li, ulu \u00f6nd\u0259r \u00e7ox t\u0259l\u0259bkar, verdiyi h\u0259r bir tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n icras\u0131nda maksimum m\u00fck\u0259mm\u0259llik t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir r\u0259hb\u0259r idi! Onun xatirind\u0259n he\u00e7 n\u0259 \u00e7\u0131xmaz, \u0259n x\u0131rda detal bel\u0259 n\u0259z\u0259rind\u0259n yay\u0131nmazd\u0131. Amma Heyd\u0259r \u018fliyevin etimad\u0131na layiq olmaq, onun qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259k, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t idi.<br \/>\nNazir v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olunark\u0259n o, m\u0259n\u0259 bir \u00e7ox tap\u015f\u0131r\u0131qlar vermi\u015fdi. Bunlar \u0259sas\u0259n, ali t\u0259hsil sistemind\u0259ki qeyri-q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z\u0259l ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 lisenziya ver\u0259n komissiyan\u0131 &#8211; Nazirl\u0259r Kabineti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Ali Ekspert Komissiyas\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etdi. Tezlikl\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda T\u0259hsil \u0130slahatlar\u0131 \u00fczr\u0259 Komissiya yarad\u0131ld\u0131. Komissiya bir il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259rbiy\u0259d\u0259n ali t\u0259hsil\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 islahatlar proqram\u0131 haz\u0131rlad\u0131. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259ri iki d\u0259f\u0259 Prezident Administrasiyas\u0131nda bu proqram \u00fczr\u0259 m\u00fczakir\u0259 ke\u00e7irdi. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131 da bu proses\u0259 c\u0259lb etdi. Proqram 1999-cu ilin 15 iyununda Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc t\u0259sdiql\u0259ndi. \u0130ndi fikirl\u0259\u015fir\u0259m ki, bu simvolik m\u0259qam\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259hsil\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc idi.<br \/>\n1993-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq b\u00fcdc\u0259d\u0259n t\u0259hsil \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan v\u0259saitin h\u0259cmi ild\u0259n-il\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. 1994-c\u00fc ild\u0259n ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fli t\u0259hsild\u0259n v\u0259sait daxil olma\u011fa ba\u015flad\u0131. Yaln\u0131z bundan sonra m\u00fc\u0259lliml\u0259rin xaric\u0259 ax\u0131n\u0131 dayand\u0131. Universitetl\u0259rin maddi-texniki bazas\u0131 t\u0259dric\u0259n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi. Tam m\u0259suliyy\u0259timl\u0259 bildirir\u0259m ki, \u0259g\u0259r ulu \u00f6nd\u0259rin bu q\u0259rar\u0131 olmasayd\u0131, bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259t universitetl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini dayand\u0131rmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaqd\u0131.<br \/>\n1995-ci ild\u0259 ulu \u00f6nd\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131na on bir illik icbari t\u0259hsil haqq\u0131nda m\u00fcdd\u0259an\u0131n daxil edilm\u0259si Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259hsil siyas\u0259tinin daha bir u\u011furu idi.<\/p>\n<p><strong>U\u015faqlar himnimizi oxuyanda ulu \u00f6nd\u0259rin g\u00f6zl\u0259ri doldu<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ulu \u00f6nd\u0259r Az\u0259rbaycan dili v\u0259 tarixinin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259drisin\u0259 h\u0259r zaman ciddi \u00f6n\u0259m verirdi. Ana dilimizd\u0259 d\u0259rslikl\u0259rin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131, bu i\u015f\u0259 apar\u0131c\u0131 aliml\u0259rin, pe\u015f\u0259kar m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lb olunmas\u0131 onun \u0259n s\u0259rt t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n idi. Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259r il sentyabr\u0131n 1-d\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259kir, u\u015faqlara sevgi g\u00f6st\u0259rir, valideynl\u0259r v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259 s\u0259mimi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7ir\u0259rdi. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, ulu \u00f6nd\u0259rin m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 ke\u00e7irdiyi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri, \u015fagird v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259 \u00fcnsiyy\u0259tini \u0259ks etdir\u0259n kadrlar \u0259sas\u0131nda g\u00f6z\u0259l bir film haz\u0131rlamaq laz\u0131md\u0131r. Bel\u0259 kadrlardan biri hafiz\u0259md\u0259 x\u00fcsusi iz burax\u0131b. 1999-cu ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev X\u0259tai rayonundak\u0131 SOS U\u015faq K\u0259ndinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak edirdi. Az\u0259rbaycanda bel\u0259 bir m\u0259rk\u0259zin yarad\u0131lmas\u0131 yeni hadis\u0259 idi. Prezident xarici qonaqlarla m\u0259rk\u0259zin otaqlar\u0131ndan birin\u0259 daxil oldu. H\u0259mi\u015f\u0259ki kimi balacalarla s\u00f6hb\u0259t etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Ax\u0131rda u\u015faqlardan soru\u015fdu ki, Az\u0259rbaycan\u0131n himnini oxuya bil\u0259rsinizmi? Onlar s\u0259s-s\u0259s\u0259 ver\u0259r\u0259k himni \u00e7ox g\u00f6z\u0259l oxudular. Prezidentin h\u0259tta g\u00f6zl\u0259ri doldu v\u0259 biz\u0259 &#8211; k\u0259narda dayan\u0131b bu m\u0259nz\u0259r\u0259ni seyr ed\u0259n bir ne\u00e7\u0259 nazir\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdi:<br \/>\n&#8211; Bax\u0131n, siz himni bel\u0259 oxuya bil\u0259rdiniz? Bu u\u015faqlar Az\u0259rbaycan\u0131n xo\u015fb\u0259xt g\u0259l\u0259c\u0259yidirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Prezidentin t\u0259cili m\u00fc\u015favir\u0259si<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2002-ci il sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Suraxan\u0131dak\u0131 275 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259b\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259kdi.<br \/>\nBiz birlikd\u0259 m\u0259kt\u0259bin sinif otaqlar\u0131ndan birin\u0259 daxil olduq. Ulu \u00f6nd\u0259r tarix d\u0259rsliyini g\u00f6t\u00fcr\u00fcb v\u0259r\u0259ql\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu, 2001-ci il\u0259 q\u0259d\u0259rki d\u00f6vr\u0259 aid tarixi materiallar\u0131n \u0259ks olundu\u011fu yeni d\u0259rslik idi. Prezident son ill\u0259rin m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rinin d\u0259rslikl\u0259rd\u0259 \u0259ks olundu\u011funu g\u00f6r\u00fcb \u00e7ox m\u0259mnun oldu. Sonra m\u0259kt\u0259bin h\u0259y\u0259tind\u0259 topla\u015fan valideyn v\u0259 \u015fagirdl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0259r zaman oldu\u011fu kimi maraql\u0131 bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi.<br \/>\nH\u0259min t\u0259dbird\u0259n ev\u0259 nahara g\u0259ldim. S\u00fcfr\u0259 arxas\u0131na yenic\u0259 ke\u00e7mi\u015fdim ki, z\u0259ng edib, c\u0259nab Prezidentin m\u00fc\u015favir\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259dil\u0259r. M\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev dedi:<br \/>\n&#8211; Son zamanlar m\u0259n bir ne\u00e7\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 olmu\u015fam. Onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131 deyil. \u0130ndiy\u0259d\u0259k bizim bu probleml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa imkan\u0131m\u0131z \u00e7atmay\u0131b. \u0130ndi is\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ram ki, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin t\u0259miri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsun.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin tikintisi, m\u00f6vcud m\u0259kt\u0259bl\u0259rin \u0259sasl\u0131 t\u0259miri v\u0259 m\u00fcasir avadanl\u0131qlarla t\u0259minat\u0131 proqram\u0131n\u0131n haz\u0131rlanaraq ona t\u0259qdim edilm\u0259sini tap\u015f\u0131rd\u0131. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, hans\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin t\u0259mir\u0259 ehtiyac\u0131n\u0131n oldu\u011funu, harada yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin in\u015fas\u0131na, 2-3 n\u00f6vb\u0259d\u0259 d\u0259rs ke\u00e7il\u0259n hans\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 yeni korpuslar\u0131n tikintisin\u0259 ehtiyac oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirirdik. Proqram 2003-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 Prezident Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edildi. O vaxtdan m\u0259kt\u0259bl\u0259rin yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck bir i\u015f ba\u015fland\u0131. Bu i\u015f indi d\u0259 davam edir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n ilk xalq m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1998-ci ilin 25 sentyabr\u0131nda m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin I qurultay\u0131 ke\u00e7irildi: indiki Heyd\u0259r \u018fliyev Saray\u0131nda. Qurultayda ulu \u00f6nd\u0259r a\u011fsaqqal m\u00fc\u0259lliml\u0259r, \u00f6lk\u0259mizin h\u00f6rm\u0259tli ziyal\u0131lar\u0131 aras\u0131nda \u0259yl\u0259\u015fdi. Hesabat m\u0259ruz\u0259sind\u0259n sonra t\u0259n\u0259ff\u00fcs elan olundu, ulu \u00f6nd\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r saray\u0131n foyesind\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015f s\u0259rgiy\u0259 t\u0259r\u0259f getdik. Foyed\u0259 izdiham topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. M\u00fchafiz\u0259\u00e7il\u0259r s\u0259dd yaratm\u0131\u015fd\u0131lar ki, k\u00fctl\u0259 Prezidentin eksponatlara baxmas\u0131na mane olmas\u0131n. Heyd\u0259r \u018fliyev bunu g\u00f6r\u00fcb \u015f\u0259xsi m\u00fchafiz\u0259 d\u0259st\u0259sinin r\u0259isini yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 v\u0259 dedi:<br \/>\n&#8211; M\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259 m\u0259nim aramda s\u0259dd yaratma\u011fa ehtiyac yoxdur. M\u0259ni m\u00fc\u0259lliml\u0259rd\u0259n qorumaq laz\u0131m deyil.<br \/>\nQurultay n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri bir anda Heyd\u0259r \u018fliyevi \u0259hat\u0259y\u0259 ald\u0131lar. Onlarla \u00fcnsiyy\u0259t \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rin\u0259 \u00e7ox xo\u015f idi. Ham\u0131l\u0131qla s\u0259rgiy\u0259 bax\u0131b yenid\u0259n zala qay\u0131td\u0131q.<br \/>\nQurultay \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 t\u0259\u015fkilat komit\u0259sinin \u00fcnvan\u0131na ayr\u0131-ayr\u0131 rayonlardan Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n xalq m\u00fc\u0259llimi\u201d f\u0259xri ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259ktublar daxil olmu\u015fdu. Bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq qurultayda ulu \u00f6nd\u0259r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk xalq m\u00fc\u0259llimi f\u0259xri ad\u0131n\u0131n verilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmu\u015fduq. Eyni zamanda, ehtiyat edirdik ki, Heyd\u0259r \u018fliyev bu f\u0259xri ad\u0131 q\u0259bul etm\u0259z. Qurultayda bu f\u0259xri ad haqq\u0131nda m\u00fcraci\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f t\u0259hsil i\u015f\u00e7isi, 190 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259bin a\u011fbir\u00e7\u0259k direktoru Sona xan\u0131m Ta\u011f\u0131yeva etdi. G\u00f6zl\u0259diyimizd\u0259n f\u0259rqli olaraq ulu \u00f6nd\u0259r bu f\u0259xri ad\u0131 b\u00f6y\u00fck m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 q\u0259bul etdi. \u00dc\u00e7 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n qurultay i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin bu h\u0259r\u0259k\u0259tini uzun s\u00fcr\u0259n s\u00fcr\u0259kli alq\u0131\u015flarla qar\u015f\u0131lad\u0131. Sevincimizin h\u0259ddi-h\u00fcdudu yox idi! Onu da qeyd edim ki, ulu \u00f6nd\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n \u201cXalq m\u00fc\u0259llimi\u201d ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan ilk v\u0259 yegan\u0259 insan oldu. Fikrimc\u0259, bu, \u00fcmummilli liderin \u015f\u0259r\u0259fli m\u00fc\u0259llim ad\u0131na, \u00fcmum\u0259n t\u0259hsil i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram\u0131n\u0131n t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc idi.<br \/>\nQurultayda Az\u0259rbaycan T\u0259hsil \u015euras\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu. Biz bu \u015furaya t\u0259hsill\u0259, t\u0259dris m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259si olan b\u00fct\u00fcn nazirl\u0259ri daxil etmi\u015fdik. T\u0259xmin\u0259n y\u00fcz n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n bir qrup al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Siyah\u0131dak\u0131 adlar\u0131 oxuyanda Heyd\u0259r \u018fliyev aya\u011fa qalxd\u0131:<br \/>\n&#8211; Bu n\u0259 siyah\u0131d\u0131r bel\u0259, siz t\u0259z\u0259 h\u00f6kum\u0259t yarad\u0131rs\u0131n\u0131z, n\u0259dir? Bu, ictimai t\u0259\u015fkilat olmal\u0131d\u0131r. Onun \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 bir n\u0259f\u0259r bel\u0259 v\u0259zif\u0259 sahibi daxil olmamal\u0131d\u0131r. T\u0259klif edir\u0259m ki, siyah\u0131ya t\u0259z\u0259d\u0259n baxas\u0131n\u0131z.<br \/>\nOnun bu replikas\u0131n\u0131 ham\u0131 alq\u0131\u015flad\u0131.<br \/>\nSonra ulu \u00f6nd\u0259r qurultay n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 tarixi, proqram xarakterli nitq s\u00f6yl\u0259di. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u00f6lk\u0259 Prezidenti b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fc qurultay\u0131n i\u015find\u0259 i\u015ftirak etdi.<\/p>\n<p><strong>M\u00fc\u0259lliml\u0259rin onun yan\u0131nda \u00f6z yeri vard\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ulu \u00f6nd\u0259rin t\u0259hsil\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini \u0259ks etdir\u0259n daha bir ne\u00e7\u0259 hadis\u0259ni xat\u0131rlatmaq ist\u0259rdim. 1994-c\u00fc ild\u0259 \u00f6lk\u0259 Prezidenti Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin 75 illik yubileyinin qeyd edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncam imzalad\u0131. Komissiyaya Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc s\u0259drlik edirdi. T\u0259nt\u0259n\u0259li yubiley m\u0259rasimi o zamank\u0131 Respublika Saray\u0131nda ke\u00e7irildi. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, universitetin 50 v\u0259 60 illik yubileyl\u0259ri d\u0259 ulu \u00f6nd\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdi. Bu, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck qiym\u0259t\u0259 layiq bir h\u00f6rm\u0259t n\u00fcmun\u0259si idi. H\u0259ddind\u0259n \u00e7ox m\u0259\u015f\u011ful olsa da, ulu \u00f6nd\u0259r bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259r\u0259, ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 getm\u0259y\u0259 vaxt tap\u0131rd\u0131.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc, onun m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259, ziyal\u0131lara m\u00fcnasib\u0259tini t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259n daha bir hadis\u0259. 1997-ci ilin yaz\u0131 idi. Universitet q\u0259zetinin redaktoruna tap\u015f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131m ki, bir il \u0259vv\u0259l d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015f Sabir X\u0259lilovun an\u0131m g\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 m\u0259qal\u0259 haz\u0131rlas\u0131n. Sabir X\u0259lilov aspirantura \u015f\u00f6b\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri idi. Vaxtil\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n m\u0259\u015fhur \u201c91-l\u0259r\u201dd\u0259n olmu\u015fdu. M\u0259qal\u0259 q\u0259zetd\u0259 d\u0259rc olunan g\u00fcn Heyd\u0259r \u018fliyev z\u0259ng edib soru\u015fdu:<br \/>\n&#8211; Sabir X\u0259lilovun v\u0259fat\u0131n\u0131 niy\u0259 m\u0259n\u0259 x\u0259b\u0259r el\u0259m\u0259mis\u0259n? Bel\u0259 insanlar\u0131 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k, h\u0259yatdan k\u00f6\u00e7\u0259nd\u0259 is\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiramla yola salmaq laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nBildirdim ki, o, r\u0259hm\u0259t\u0259 ged\u0259nd\u0259 m\u0259n rektor deyildim. Bu zaman Prezident dedi:<br \/>\n&#8211; Bu x\u0259b\u0259ri bu g\u00fcn universitet q\u0259zetind\u0259n oxumu\u015fam. Gec d\u0259 olsa, Sabir m\u00fc\u0259llimin ail\u0259sin\u0259 m\u0259nim ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u00e7atd\u0131r. Onun q\u0259bri \u00fcst\u00fcn\u0259 gedin v\u0259 ail\u0259sin\u0259 laz\u0131m olan k\u00f6m\u0259yi g\u00f6st\u0259rin.<br \/>\nBu s\u00f6hb\u0259td\u0259n \u00e7ox t\u0259sirl\u0259ndim. El\u0259 h\u0259min g\u00fcn Prezidentin s\u00f6zl\u0259rini m\u0259rhumun ail\u0259sin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 universitetin Elmi \u015eura \u00fczvl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131m. Heyd\u0259r \u018fliyevin bu diqq\u0259ti v\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti ham\u0131n\u0131 m\u00fct\u0259ssir etmi\u015fdi:<br \/>\nUlu \u00f6nd\u0259rin m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 h\u0259ssas m\u00fcnasib\u0259tinin bir \u00f6rn\u0259yi d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 bir saatl\u0131q \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u0259sas hiss\u0259sinin m\u0259hz t\u0259hsil\u0259, m\u0259kt\u0259b\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmas\u0131 idi. Heyd\u0259r \u018fliyev vaxtil\u0259 ona d\u0259rs demi\u015f b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u0259lliml\u0259rin adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda b\u00f6y\u00fck ehtiramla yada sald\u0131.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin xilaskar\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu g\u00fcn ham\u0131 bel\u0259 bir yekdil q\u0259na\u0259td\u0259dir ki, Az\u0259rbaycan\u0131 \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rinin burul\u011fanlar\u0131ndan \u00e7\u0131xarma\u011fa qadir yegan\u0259 insan m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev idi. O m\u0259qamlarda Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 kim bunun \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bilm\u0259zdi.<br \/>\nUlu \u00f6nd\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131 dem\u0259k olar ki, t\u0259m\u0259ld\u0259n ba\u015flayaraq yenid\u0259n qurdu. \u00d6lk\u0259ni aya\u011fa qald\u0131rd\u0131 v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonlar\u0131na do\u011fru hakimiyy\u0259t s\u00fckan\u0131n\u0131 layiqli siyasi davam\u00e7\u0131s\u0131na verdi.<br \/>\nUlu \u00f6nd\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi, onun davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 d\u00f6nm\u0259zliyi istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi tarixi add\u0131mlar\u0131 saymaqla bitirm\u0259k olmaz. Onun bu xalq, d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin timsal\u0131nda \u00f6lk\u0259nin taleyini onu tarixinin \u0259n q\u00fcdr\u0259tli m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131ran g\u00fccl\u00fc lider\u0259 \u0259man\u0259t etm\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong><em>Misir M\u0259rdanov, Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun direktoru,<\/em>\u00a0AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, professor<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycan&#8221;\u00a0q\u0259zeti, 12 dekabr 2017-ci il<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El\u0259 insanlar var ki, h\u0259yat\u0131 ba\u015fdan-aya\u011fa tarixdir. Xalq\u0131n tarixinin m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259si m\u0259hz bel\u0259 \u00f6m\u00fcrl\u0259rin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda yaz\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259 \u00f6mr\u00fc b\u00f6y\u00fck bir xalq\u0131n, d\u00f6vl\u0259tin tarixin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. Milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin iki m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 respublikaya r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n, \u00f6lk\u0259nin sosial-iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 nail olan, Az\u0259rbaycan\u0131n ger\u00e7\u0259k m\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259min ed\u0259n, V\u0259t\u0259nin h\u0259r abadl\u0131q ni\u015fan\u0259sind\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16026"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16026"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16026\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16028,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16026\/revisions\/16028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}