{"id":16413,"date":"2018-04-16T10:10:54","date_gmt":"2018-04-16T06:10:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=16413"},"modified":"2018-04-16T10:48:38","modified_gmt":"2018-04-16T06:48:38","slug":"az%c9%99rbaycanin-t%c9%99hsil-tarixin%c9%99-aid-suallar-v%c9%99-cavablar-%e2%84%9637","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2018\/04\/16\/az%c9%99rbaycanin-t%c9%99hsil-tarixin%c9%99-aid-suallar-v%c9%99-cavablar-%e2%84%9637\/","title":{"rendered":"Firidun b\u0259y \u018fhm\u0259da\u011fa o\u011flu K\u00f6\u00e7\u0259rli (1863-1920) kimdir?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Firidun b\u0259y \u018fhm\u0259da\u011fa o\u011flu K\u00f6\u00e7\u0259rli 1863-c\u00fc ilin yanvar ay\u0131n\u0131n 26-da \u015eu\u015fada anadan olmu\u015fdur. 1872-ci ild\u0259 Mirz\u0259 K\u0259rim M\u00fcn\u015fizad\u0259nin m\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil olub, fars dilini \u00f6yr\u0259nmi\u015fdi. M\u00fc\u0259llimi 1875-ci ild\u0259 onu rus m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoymu\u015fdu. Sonra o, xo\u015f bir t\u0259sad\u00fcf n\u0259tic\u0259sind\u0259 Aleksey Osipovi\u00e7 \u00c7ernyayevski il\u0259 rastla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Firidun b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli 1879-cu ild\u0259 Qori Seminariyas\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131q \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 1885-ci ild\u0259 oran\u0131 bitirmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">O, 1895-ci ild\u0259 Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131na i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t alm\u0131\u015f, \u015f\u0259ri\u0259t v\u0259 ana dili d\u0259rsl\u0259rini t\u0259dris etmi\u015f v\u0259 bu d\u0259rsl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 u\u015faqlara \u00f6yr\u0259tmi\u015fdir. O, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixinin ilk sistemli t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015fdur. Onun rus dilind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 1903-c\u00fc ild\u0259 Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr etdirdiyi \u201cAz\u0259rbaycan tatarlar\u0131n\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d \u0259s\u0259ri milli \u0259d\u0259biyyat tarixinin yarad\u0131lmas\u0131nda ilk m\u0259nb\u0259 kimi m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Bu \u0259s\u0259rin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f variant\u0131 olan \u201cAz\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d (1908) t\u0259dqiqat\u0131 milli \u0259d\u0259biyyat tariximizi b\u00fct\u00f6v \u015f\u0259kild\u0259 \u0259hat\u0259 edir. Bu \u0259s\u0259r Firidun b\u0259yin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra ilk d\u0259f\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi materiallar\u0131\u201d (1925-1926) ad\u0131 il\u0259 iki cildd\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. Onun \u201cBalalara h\u0259diyy\u0259\u201d (1912) kitab\u0131, \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixi\u201d kimi fundamental \u0259s\u0259rl\u0259ri pedaqoji v\u0259 \u0259d\u0259bi fikrimizi z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n d\u0259rin t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ridir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259d\u0259n sonra Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 inspektor v\u0259zif\u0259sin\u0259 Firidun b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli t\u0259yin olundu. O, bundan \u0259vv\u0259l 10 il \u0130r\u0259van gimnaziyas\u0131nda m\u00fc\u0259llimlik etmi\u015fdi. O, \u0130r\u0259vanda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259 maarif m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 aid m\u0259qal\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015f, Z\u00f6hrabzad\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 \u201cT\u0259limi-lisani-t\u00fcrki\u201d adl\u0131 d\u0259rslik t\u0259rtib etmi\u015f, \u201cT\u0259limat\u0131-Sokrat\u201d (1891) adl\u0131 f\u0259ls\u0259fi \u0259s\u0259rini \u00e7ap etdirmi\u015fdir. O, seminariyan\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259sinin Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si u\u011frunda ged\u0259n m\u00fcbariz\u0259nin \u00f6nc\u00fcll\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fdur. O, 1918-ci ild\u0259 \u00f6z m\u0259qs\u0259din\u0259 nail olmu\u015f, \u015f\u00f6b\u0259nin Qaza\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 i\u015fl\u0259rini bilavasit\u0259 \u00f6z\u00fc h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. O, Qazax seminariyas\u0131n\u0131n direktoru olmaqla i\u015fini bitmi\u015f hesab etm\u0259di, ya\u015fl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn kurs a\u00e7d\u0131, yetiml\u0259r evi t\u0259sis etdi, qa\u00e7q\u0131nlara yard\u0131m fondu yaratd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Xalq\u0131n\u0131n savadlanmas\u0131 yolunda h\u0259r c\u00fcr f\u0259dakarl\u0131\u011fa haz\u0131r olan b\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i Firidun b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli 1920-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p><em>M\u0259nb\u0259: Misir M\u0259rdanov. Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259hsil tarixi. \u201cT\u0259hsil\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131, 2011-ci il. Bak\u0131, I cild, 295 s.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Firidun b\u0259y \u018fhm\u0259da\u011fa o\u011flu K\u00f6\u00e7\u0259rli 1863-c\u00fc ilin yanvar ay\u0131n\u0131n 26-da \u015eu\u015fada anadan olmu\u015fdur. 1872-ci ild\u0259 Mirz\u0259 K\u0259rim M\u00fcn\u015fizad\u0259nin m\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil olub, fars dilini \u00f6yr\u0259nmi\u015fdi. M\u00fc\u0259llimi 1875-ci ild\u0259 onu rus m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoymu\u015fdu. Sonra o, xo\u015f bir t\u0259sad\u00fcf n\u0259tic\u0259sind\u0259 Aleksey Osipovi\u00e7 \u00c7ernyayevski il\u0259 rastla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Firidun b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli 1879-cu ild\u0259 Qori Seminariyas\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131q \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 1885-ci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16413"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16413"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18312,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16413\/revisions\/18312"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}