{"id":17652,"date":"2018-03-02T12:59:37","date_gmt":"2018-03-02T08:59:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=17652"},"modified":"2018-03-02T13:11:48","modified_gmt":"2018-03-02T09:11:48","slug":"mudrikl%c9%99rin-sultani-n%c9%99sir%c9%99ddin-tusi-iii-hiss%c9%99-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2018\/03\/02\/mudrikl%c9%99rin-sultani-n%c9%99sir%c9%99ddin-tusi-iii-hiss%c9%99-2\/","title":{"rendered":"M\u00fcdrikl\u0259rin sultan\u0131 \u2013 N\u0259sir\u0259ddin Tusi (III hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-17337\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/N\u0259sr\u0259ddin_Tusinin_portreti-213x300.jpg\" alt=\"\" width=\"213\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/N\u0259sr\u0259ddin_Tusinin_portreti-213x300.jpg 213w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/N\u0259sr\u0259ddin_Tusinin_portreti.jpg 354w\" sizes=\"(max-width: 213px) 100vw, 213px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>N.Tusinin q\u0131sa t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131. <\/strong>D\u00f6vr\u00fcn reall\u0131qlar\u0131, zaman\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131qlar\u0131n\u0131 nec\u0259 v\u0259 hans\u0131 ustal\u0131qla a\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, d\u0259rin t\u0259fsi\u00adlata varmadan N.Tusinin h\u0259yat\u0131 v\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 q\u0131saca n\u0259z\u0259r salmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0N\u0259sir\u0259ddin Tusi siyasi \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin bir zamanda ya\u015fa\u00ad\u00ad\u00adm\u0131\u015f, ictimai-siyasi\u00a0 hadis\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etmi\u015f, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 dini xadimi, fi\u00adlo\u00adsofu, \u015fairi, astronomu, riya\u00adziyyat\u00e7\u0131s\u0131, t\u0259bibi, t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas\u0131, t\u0259r\u00adc\u00fc\u00adm\u0259\u00ad\u00e7isi olmu\u015f, \u00f6z\u00fcnd\u0259n son\u00adra \u00e7ox b\u00f6y\u00fck elmi irs qoymu\u015fdur. N.Tusi ilk t\u0259hsilini atas\u0131 V\u0259cih\u0259ddin M\u00fch\u0259mm\u0259d ibn \u0259l-H\u0259s\u0259n \u0259t-Tusid\u0259n alm\u0131\u015fd\u0131r. G\u0259nc ya\u015flar\u0131nda \u00f6z bilikl\u0259rini t\u0259kmil\u00adl\u0259\u015fdir\u00adm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn islam al\u0259minin b\u00f6y\u00fck elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259\u00adrin\u00add\u0259n v\u0259 Xora\u00adsan\u0131n d\u00f6rd b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n biri olan Ni\u015fapura get\u00admi\u015fdir. Ni\u015fa\u00adpur monqollar\u0131n h\u00fccumlar\u0131na kimi, b\u00f6y\u00fck elmi m\u0259r\u00adk\u0259z olmu\u015f, bura\u00adda \u00e7oxlu alim, filosof, f\u0259qih, ravi ya\u015fa\u00adm\u0131\u015f\u00add\u0131r. Tusi m\u0259hz bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 kamill\u0259\u015fmi\u015f, ustad\u0131 Salim ibn B\u0259dra\u00adn\u0131n 1222-ci ild\u0259 fiqh sah\u0259sind\u0259 ona verdiyi ica\u00adz\u0259\u00add\u0259n sonra daha da m\u0259\u015fhurla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 d\u00fcnyan\u0131 t\u0259lat\u00fcm\u0259 g\u0259tir\u0259n, d\u00fcnya x\u0259rit\u0259sini b\u00fc\u00adt\u00fcn\u00ad\u00adl\u00fckl\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n monqol h\u00fccumlar\u0131 v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131. Xorasan da mon\u00ad\u00adqollar\u0131n h\u00fccumundan k\u0259narda qalmam\u0131\u015fd\u0131r. Monqol\u00adlar\u00addan \u0259vv\u0259l bu yerl\u0259r ismailil\u0259rin hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olmu\u015fdur v\u0259 mon\u00adqol\u00adlara yaln\u0131z onlar az-\u00e7ox m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilmi\u015f\u00adl\u0259r. Bel\u0259 bir qar\u0131\u015f\u0131q d\u00f6vrd\u0259 Kuhistan hakimi Nasir\u0259ddin \u018fbd\u00fcr\u00adr\u0259\u00adhim ibn \u018fbu M\u0259nsur Tusini Kuhistana d\u0259v\u0259t edir. Tusi d\u0259 bu d\u0259\u00adv\u0259\u00adti q\u0259bul ed\u0259r\u0259k ismailil\u0259rin diyar\u0131na &#8211; \u018fl\u0259mut qala\u00ads\u0131na yolla\u00adn\u0131r (y\u0259qin ki, bu hadis\u0259 1227-ci ild\u0259n son\u00adra ba\u015f ver\u00admi\u015f\u00addir). Burada N.Tusi \u018fbu \u018fli Misk\u0259veyh Razi\u00adnin \u201c\u018ft-T\u0259har\u201d \u0259s\u0259rini \u0259r\u0259b dilind\u0259n ixtisarla fars dilin\u0259 t\u0259c\u00fcm\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259lav\u0259l\u0259r ed\u0259r\u0259k[1], onu Nasir\u0259d\u00addi\u00adnin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u201c\u018fxla\u00adqi-Nasiri\u201d adland\u0131rm\u0131\u015f, astrono\u00admi\u00adya sah\u0259sin\u00add\u0259 Nasir\u0259d\u00addi\u00adnin o\u011flu Muin\u0259ddin\u0259 h\u0259sr etdiyi \u201cMui\u00adn\u0259d\u00addin risa\u00adl\u0259si\u201d v\u0259 fars\u00adca \u015f\u0259rhini, \u201c\u018fxlaqi-M\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mi\u201d[2], \u201c\u018fsas\u00ad \u0259l-iqtibas\u201d v\u0259 s. \u0259s\u0259r\u00adl\u0259ri yazm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130smaili h\u00f6kmdar\u0131 \u018fla\u0259d\u00addin M\u00fch\u0259mm\u0259d N.Tusi bar\u0259\u00adsind\u0259 x\u0259b\u0259r tutduqda, hakim Nasir\u0259d\u00addi\u00adn\u0259 Tusini onun yan\u0131na &#8211; Meymindiz qalas\u0131na g\u00f6n\u00add\u0259r\u00adm\u0259sini \u0259mr etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ingiz xandan sonra M\u0259nku Qaan monqollar\u0131n xaqan\u0131 se\u00e7i\u00adlir. Ona ismailil\u0259r\u00a0haqq\u0131nda \u00e7oxlu \u015fikay\u0259tl\u0259r yeti\u015fir. O, bu torpaqlar\u0131 yenid\u0259n f\u0259th etm\u0259k[1], o c\u00fcml\u0259d\u0259n isma\u00adi\u00adlil\u0259ri ram etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qarda\u015f\u0131 H\u00fclaku xan\u0131 ora g\u00f6n\u00add\u0259\u00adrir. 1256-c\u0131 ild\u0259 H\u00fcla\u00adku xan Cey\u00adhun \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7ib Herat\u0131, Tusu v\u0259 Kuhistan\u0131 tutur. Bu zaman ismai\u00adlil\u0259rin ba\u015f h\u00f6kmdar\u0131 Xur\u015fah idi. \u00c7oxlu diplo\u00admatik add\u0131mlardan sonra Xur\u015fah o\u011ful\u00adlar\u0131, Xac\u0259 N\u0259sir\u0259d\u00addin Tusi v\u0259 ba\u015fqa \u0259silzad\u0259l\u0259r (\u018fsil\u0259ddin, v\u0259zir M\u00fc\u0259yyiddin, R\u0259is\u00fcdd\u00f6vl\u0259, M\u00fcv\u0259ff\u0259q\u00fcdd\u00f6vl\u0259) il\u0259 birlikd\u0259 H\u00fclaku xana t\u0259s\u00adlim oldu (burada Tusinin m\u0259sl\u0259h\u0259tinin b\u00f6y\u00fck rol oynad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6y\u00adl\u0259\u00adnir). Bununla da ismailil\u0259rin 177 illik (1084-1256) haki\u00admiy\u00ady\u0259ti sona \u00e7atd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bel\u0259likl\u0259, Tusinin h\u0259yat\u0131nda yeni d\u00f6vr &#8211; monqol idar\u0259\u00e7iliyi d\u00f6v\u00adr\u00fc ba\u015flay\u0131r. \u0130smailil\u0259rin s\u00fcqutu v\u0259 \u0130ran\u0131n f\u0259thind\u0259n sonra H\u00fcla\u00adku xan Ba\u011fdad \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f ed\u0259r\u0259k, 1259-ci ild\u0259 oran\u0131 f\u0259th etdi. Monqollar\u0131n amans\u0131z h\u00fccumlar\u0131ndan sonra sonuncu Abbasi x\u0259li\u00adf\u0259\u00adsi M\u00fcst\u0259sim t\u0259slim oldu, bir m\u00fcdd\u0259t sonra o \u00f6ld\u00fc\u00adr\u00fcld\u00fc. Bel\u0259\u00adlikl\u0259, be\u015f \u0259srlik Abbasi xilaf\u0259ti s\u00fcquta u\u011frad\u0131. B\u0259zi\u00adl\u0259ri Ba\u011fdada h\u0259r\u00adbi y\u00fcr\u00fc\u015f v\u0259 x\u0259lif\u0259nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 bilavasit\u0259 Tusini g\u00fcnah\u00adland\u0131r\u0131r, H\u00fclaku xan\u0131n onun m\u0259sl\u0259h\u0259ti il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etdiyini iddia edir. M\u00fchasir\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda h\u0259r iki t\u0259r\u0259f dip\u00adlo\u00admatik s\u0259yl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck vermi\u015fl\u0259r. R\u0259z\u0259vinin yaz\u00add\u0131\u00ad\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, bir g\u00fcn qaladan at\u0131\u00adlan ox monqol \u0259mirl\u0259rind\u0259n birinin g\u00f6z\u00fcn\u0259 d\u0259ymi\u015fdir. Bundan son\u00ad\u00adra H\u00fclaku\u00a0 xan \u015f\u0259h\u0259rin tez bir zamanda f\u0259th edilm\u0259sini \u0259mr edir. Bununla b\u0259rab\u0259r o, Tusiy\u0259 Hill\u0259 qap\u0131s\u0131na getm\u0259yi, \u015f\u0259h\u0259r\u00add\u0259n \u00e7\u0131xmaq ist\u0259y\u0259n \u0259haliy\u0259 aman verilm\u0259sini tap\u015f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Ba\u011f\u00adda\u00add\u0131n f\u0259thind\u0259n sonra N.Tusi \u015fi\u0259 aliml\u0259rinin topla\u015fd\u0131\u011f\u0131 Hill\u0259y\u0259 &#8211; M\u00fch\u0259qqiq Hillinin m\u0259dr\u0259\u00ads\u0259sin\u0259 getmi\u015f, b\u00f6y\u00fck f\u0259qihl\u0259r onun h\u00fczuruna g\u0259lmi\u015f, M\u00fch\u0259qqiq onlar\u0131 t\u0259qdim etmi\u015fdir. Tusinin kimin h\u0259r iki \u00fcsulu, y\u0259ni h\u0259m k\u0259\u00adlam, h\u0259m d\u0259 fiqh \u00fcsulunu yax\u00ad\u015f\u0131 bilm\u0259si haqq\u0131ndak\u0131 sual\u0131n\u0131n cavab\u0131nda M\u00fch\u0259qqiq \u018fllam\u0259 Hil\u00adli\u00adnin atas\u0131 \u015eeyx S\u0259di\u0259ddin Yusi\u00adfi v\u0259 M\u00fcfi\u0259ddin M\u00fch\u0259mm\u0259d ibn C\u0259hmi g\u00f6s\u00adt\u0259r\u00admi\u015f, onlar\u0131n dig\u0259rl\u0259rind\u0259n \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Monqollar\u0131n hakimiyy\u0259ti il\u0259 N.Tusinin elmi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 yeni d\u00f6vr \u2013 Mara\u011fa r\u0259s\u0259dxanas\u0131 d\u00f6vr\u00fc ba\u015flay\u0131r. B\u0259zi tarix\u00e7il\u0259r Mara\u00ad\u00ad\u011fa r\u0259s\u0259d\u00adxanas\u0131n\u0131n tikintisinin H\u00fclaku xan\u0131n,\u00a0 dig\u0259rl\u0259ri Tusi\u00adnin \u00f6z\u00fc\u00adn\u00fcn \u00e7oxdank\u0131 fikri v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 h\u00f6km\u00addar M\u0259nku Qaan\u0131n fikri oldu\u011funu v\u0259 H\u00fclaku t\u0259r\u0259find\u0259n realla\u015f\u00add\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259\u00adyir\u00adl\u0259r. R\u0259s\u0259dxanan\u0131n tikintisin\u0259 1259-c\u0131 ild\u0259 ba\u015flan\u00adm\u0131\u015f, 1262-c\u0131 ild\u0259 al\u0259tl\u0259rin qurulmas\u0131 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Tikintinin ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, elmi f\u0259aliyy\u0259tin apar\u0131lmas\u0131, b\u00f6y\u00fck kitabaxa\u00adn\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (400000 cild!) \u00fc\u00e7\u00fcn H\u00fclaku xan t\u0259r\u0259fin\u00add\u0259n Tusiy\u0259 b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 imkanlar\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (fikrimizc\u0259, monqollar\u0131n yaln\u0131z da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 q\u00fcv\u00ad\u00adv\u0259 olmas\u0131 haqq\u0131nda geni\u015f yay\u0131l\u00adm\u0131\u015f fikri t\u0259kzib etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 bu fakt kifay\u0259tdir!). Mara\u00ad\u011fada \u00e7oxmill\u0259tli aliml\u0259r ail\u0259si f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. R\u0259s\u0259d\u00adxa\u00adnada apar\u0131lan uzunm\u00fcd\u00add\u0259tli m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259si olan \u201cZici-Elxani\u201d \u0259s\u0259ri 1273\/1274-ci ild\u0259 tamamlanm\u0131\u015fd\u0131r. R\u0259z\u0259vinin yazd\u0131\u00ad\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 ([1], s\u0259h. 61 v\u0259 [8], s\u0259h. 105), 1265-ci ild\u0259 H\u00fclaku xan v\u0259\u00adfat etdikd\u0259n sonra onun o\u011flu Abaqa xan (1234-1282) hakimlikd\u0259n imtina etdikd\u0259, Tusi onu bu i\u015f\u0259 raz\u0131 salm\u0131\u015fd\u0131r. Atas\u0131 kimi Abaqa xan da N.Tusiy\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fm\u0131\u015f, onu himay\u0259 etmi\u015f v\u0259 m\u0259sl\u0259\u00adh\u0259t\u00adl\u0259\u00adrin\u00add\u0259n faydalanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N.Tusi 1274-c\u00fc ild\u0259 Ba\u011f\u00addad\u00adda olark\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015f, \u00f6z v\u0259siyy\u0259tin\u0259 \u0259sas\u0259n yed\u00addin\u00adci imam Musa ibn C\u0259f\u0259rin (\u0259.s) m\u0259zar\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn edilmi\u015fdir. O, \u00f6l\u00fcm aya\u011f\u0131nda olark\u0259n, onu ist\u0259y\u0259nl\u0259rd\u0259n birinin N\u0259c\u0259fi-\u0259\u015fr\u0259fd\u0259 d\u0259fnl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tin\u0259 qulaq as\u0131b, bel\u0259 cavab vermi\u015fdir: \u201cM\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn ay\u0131b olar ki, imam Musa Kaz\u0131\u00adm\u0131n (\u0259.s)\u00a0civar\u0131nda \u00f6l\u00fcm, amma basd\u0131r\u0131lmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa bir yer\u0259 apar\u0131l\u0131m \u2013 h\u0259tta o yer daha \u015f\u0259r\u0259fli olsa bel\u0259!\u201d ([1], s\u0259h. 34). Y\u0259qin ki, bu, N.Tusi\u00adnin son ictihad\u0131 olmu\u015fdur, ancaq nec\u0259 d\u0259 d\u00fcr\u00fcst v\u0259 heyr\u0259tamiz!<\/p>\n<p><strong>Davam\u0131 var\u2026<\/strong><\/p>\n<p><em>[1] M\u00fcd\u0259rris R\u0259z\u0259vi. N\u0259sir\u0259ddin Tusinin h\u0259yat\u0131 v\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri (fars dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259). Bak\u0131, Nurlan, 2002, 212 s.<\/em><\/p>\n<p><em>[2] \u041c\u0430\u043c\u0435\u0434\u0431\u0435\u0439\u043b\u0438 \u0413.\u0414. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c \u041c\u0430\u0440\u0430\u0433\u0438\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043e\u0431\u0441\u0435\u0440\u0432\u0430\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u041c\u0443\u0445\u0430\u043c\u043c\u0435\u0434 \u041d\u0430\u0441\u0438\u00ad\u0440\u0435\u0434\u0434\u0438\u043d \u0422\u0443\u0441\u0438. \u0418\u0437\u0434. \u0410\u041d \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0421\u0421\u0420. \u0411\u0430\u043a\u0443 \u2013 1961 \u0433., 316 \u0441.<\/em><\/p>\n<p><em>[3] \u041c\u0430\u0442\u0432\u0438\u0435\u0432\u0441\u043a\u0430\u044f \u0413. \u041f., \u0420\u043e\u0437\u0435\u043d\u0444\u0435\u043b\u044c\u0434 \u0411.\u0410. \u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438 \u0438 \u0430\u0441\u0442\u0440\u043e\u043d\u043e\u043c\u044b \u043c\u0443\u0441\u0443\u043b\u044c<\/em><em>\u00ad<\/em><em>\u043c\u0430\u043d<\/em><em>\u00ad<\/em><em>\u0441\u043a\u043e<\/em><em>\u00ad<\/em><em>\u0433\u043e \u0441\u0440\u0435\u0434\u043d\u0435\u0432\u0435\u043a\u043e\u0432\u044c\u044f \u0438 \u0438\u0445 \u0442\u0440\u0443\u0434\u044b (8-17 \u0432\u0432.). \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 -1983, 651 \u0441.<\/em><\/p>\n<p><em>[4]X\u0259lilov A., Musayeva A. \u201cXac\u0259 N\u0259sir\u0259ddin Tusi. Bibli\u00ado\u00adqrafiya\u201d. Bak\u0131, XXI \u2013Yeni N\u0259\u015frl\u0259r Evi \u2013 2004, 168 s\u0259h.<\/em><\/p>\n<p><em>[5] \u0421\u0442\u0440\u043e\u0439\u043a \u0414.\u042f. \u041a\u0440\u0430\u0442\u043a\u0438\u0439 \u043a\u0443\u0440\u0441 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438. \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 \u2013 1969 \u0433., 328 \u0441.<\/em><\/p>\n<p><em>[6]\u00a0<\/em>Xac\u0259 N\u0259sir\u0259ddin Tusi. T\u0259crid \u0259l-etiqad. K\u0259lam hiss\u0259si. (T\u0259rc\u00fcm\u0259 v\u0259 \u015f\u0259rh: M\u0259mm\u0259dov E.M.), \u201cAraz\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131, Bak\u0131 2015, 206 s.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><\/a><\/p>\n<p><em>[7]\u00a0\u0410\u0442\u0430\u0438 \u0410.\u0410., \u0417\u0435\u0439\u043d\u0430\u043b\u043e\u0432 \u0420.\u0410. \u0413.\u0414\u0436. \u041c\u0430\u043c\u0435\u0434\u0431\u0435\u0439\u043b\u0438 \u2013 \u043f\u0435\u0440\u0432\u044b\u0439 \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c \u043d\u0430\u0441\u043b\u0435\u0434\u0438\u044f \u041d\u0430\u0441\u0438\u0440\u0435\u0434\u0434\u0438\u043d\u0430 \u0422\u0443\u0441\u0438 \u0432 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0435. \u041c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044b \u041c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u043e\u0439 \u043a\u043e\u043d\u0444\u0435\u0440\u0435\u043d\u0446\u0438\u0438, \u043f\u043e\u0441\u0432\u044f\u0449\u0435\u043d\u043d\u043e\u0439 810-\u043b\u0435\u0442\u0438\u044e \u041c\u0443\u0445\u0430\u043c\u043c\u0435\u0434\u0430 \u041d\u0430\u0441\u0438\u0440\u0435\u0434\u0434\u0438\u043d\u0430 \u0422\u0443\u0441\u0438. \u0411\u0430\u043a\u0443 -2011, \u0441. 38-49.<\/em><\/p>\n<p><em>[8]\u00a0M\u00fch\u0259mm\u0259d T\u0259qi M\u00fcd\u0259rris R\u0259z\u0259vi. \u0259l-\u018fllam\u0259t\u00fc \u0259l-Xac\u0259 N\u0259sir \u0259d-Din \u0259t-Tusi. H\u0259yat\u00fch\u00fc v\u0259 asar\u00fch.<\/em><em>(<\/em><em> \u0645\u062d\u0645\u062f \u062a\u0642\u0649 \u0645\u062f\u0631\u0633 \u0631\u0636\u0648\u064a .\u0627\u0644\u0639\u0644\u0627\u0645\u0629 \u0627\u0644\u062e\u0648\u0627\u062c \u0646\u0635\u064a\u0631 \u0627\u0644\u062f\u064a\u0646 \u0627\u0644\u0637\u0648\u0633\u0649. \u062d\u064a\u0627\u062a\u0647 \u0648 \u0622\u062b\u0627\u0631\u0647.<\/em><em>). Tehran, 1994, 449 s.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>M\u0259nb\u0259: Misir M\u0259rdanov, Emina\u011fa M\u0259mm\u0259dov \u201cN\u0259sir\u0259ddin Tusinin h\u0259yat\u0131, elmi f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 irsinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin b\u0259zi aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d , \u201cAMEA-n\u0131n X\u0259b\u0259rl\u0259r M\u0259cmu\u0259si\u201d\u00a0 jurnal\u0131, 2016, cild 3, No 3, s\u0259h. 12-29.\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N.Tusinin q\u0131sa t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131. D\u00f6vr\u00fcn reall\u0131qlar\u0131, zaman\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131qlar\u0131n\u0131 nec\u0259 v\u0259 hans\u0131 ustal\u0131qla a\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, d\u0259rin t\u0259fsi\u00adlata varmadan N.Tusinin h\u0259yat\u0131 v\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 q\u0131saca n\u0259z\u0259r salmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi. \u00a0N\u0259sir\u0259ddin Tusi siyasi \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin bir zamanda ya\u015fa\u00ad\u00ad\u00adm\u0131\u015f, ictimai-siyasi\u00a0 hadis\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etmi\u015f, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 dini xadimi, fi\u00adlo\u00adsofu, \u015fairi, astronomu, riya\u00adziyyat\u00e7\u0131s\u0131, t\u0259bibi, t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas\u0131, t\u0259r\u00adc\u00fc\u00adm\u0259\u00ad\u00e7isi olmu\u015f, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17652"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17652"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17654,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17652\/revisions\/17654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}