{"id":17856,"date":"2018-03-15T13:00:44","date_gmt":"2018-03-15T09:00:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=17856"},"modified":"2018-03-15T13:16:46","modified_gmt":"2018-03-15T09:16:46","slug":"riyaziyyatin-b%c9%99zi-muasir-t%c9%99tbiq-sah%c9%99l%c9%99ri-movzusunda-elmi-m%c9%99ruz%c9%99-dinl%c9%99nilib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2018\/03\/15\/riyaziyyatin-b%c9%99zi-muasir-t%c9%99tbiq-sah%c9%99l%c9%99ri-movzusunda-elmi-m%c9%99ruz%c9%99-dinl%c9%99nilib\/","title":{"rendered":"&#8220;Riyaziyyat\u0131n b\u0259zi m\u00fcasir t\u0259tbiq sah\u0259l\u0259ri&#8221; m\u00f6vzusunda elmi m\u0259ruz\u0259 dinl\u0259nilib"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/29196354_922355097932790_8349649416809873408_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-17857\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/29196354_922355097932790_8349649416809873408_n-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/29196354_922355097932790_8349649416809873408_n-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/29196354_922355097932790_8349649416809873408_n-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/29196354_922355097932790_8349649416809873408_n.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mart\u0131n 14-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin n\u00f6vb\u0259ti iclas\u0131nda Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun Qeyri harmonik analiz \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc Bilal Bilalovun &#8220;Riyaziyyat\u0131n b\u0259zi m\u00fcasir t\u0259tbiq sah\u0259l\u0259ri&#8221; m\u00f6vzusunda elmi m\u0259ruz\u0259si dinl\u0259nilib.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Natiq bildirib ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 komp\u00fcter elminin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 riyaziyyat\u0131n yeni t\u0259tbiq sah\u0259l\u0259rini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131r. Bel\u0259 ki, komp\u00fcter elminin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 t\u0259bi\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni riyazi \u00fcsullar\u0131n yaranmas\u0131na imkan yarad\u0131b.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B.Bilalov qeyd edib ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 klassik riyaziyyat\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259tbiq sah\u0259l\u0259ri olan Furye analiz, diferensial t\u0259nlikl\u0259r v\u0259 \u0259d\u0259di \u00fcsullarla yana\u015f\u0131, son ill\u0259rd\u0259 risk riyaziyyat\u0131 v\u0259 ya aktuar riyaziyyat\u0131, \u0259h\u0259miyy\u0259tlilik n\u0259z\u0259riyy\u0259si, klaster analizi, diskriminant analizi, faktor analizi kimi sah\u0259l\u0259r d\u0259 inki\u015faf etdirilir. Bu sah\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131 bilavasit\u0259 neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si-entropiya, fuzzy n\u0259z\u0259riyy\u0259, veyvlet analiz, freym n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u00fcsullar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u0259ruz\u0259\u00e7i vur\u011fulay\u0131b ki, t\u0259tbiq sah\u0259si kimi yaranan veyvlet analiz sah\u0259sin\u0259 \u0259sas maraq \u00f6t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rind\u0259n frans\u0131z aliml\u0259ri Grossman v\u0259 Morletin seysmik v\u0259 akustik siqnallar\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si haqq\u0131ndak\u0131 i\u015fl\u0259rind\u0259n sonra ba\u015flan\u0131b. Veyvlet analiz klassik Furye analizd\u0259n t\u0259tbiqi n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rd\u0259n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r\u0259 malikdir. Veyvlet analizin aid oldu\u011fu approksimasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin \u0259sas mahiyy\u0259ti d\u00fcz v\u0259 t\u0259rs veyvlet \u00e7evirm\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alim son 10 il \u0259rzind\u0259 Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunda qeyd olunan sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259hat\u0259li t\u0259dqiqatlar t\u0259\u015fkil olundu\u011funu, \u00f6lk\u0259mizin, el\u0259c\u0259 d\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 Ukraynan\u0131n aidiyy\u0259tli qurumlar\u0131 il\u0259 elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b. Bildirib ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin AMEA-n\u0131n 70 illik yubiley t\u0259dbirind\u0259 kosmik s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131 v\u0259 peyk veril\u0259nl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n identifikasiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259tbiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini \u0259sas tutaraq &#8220;Freym n\u0259z\u0259riyy\u0259si-veyvlet analizin seysmologiyada v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 siqnallar\u0131n emal\u0131na t\u0259tbiqi&#8221; v\u0259 &#8220;Neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rl\u0259 yax\u0131nla\u015fma v\u0259 freyml\u0259rin b\u0259zi suallar\u0131&#8221; elmi proqramlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131b. Proqramlar AMEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nib, bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259t qrupu formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 institutda &#8220;Siqnallar\u0131n emal\u0131n\u0131n riyazi probleml\u0259ri&#8221; laboratoriyas\u0131 yarad\u0131l\u0131b. Natiq vur\u011fulay\u0131b ki, AMEA-n\u0131n Elmi Proqramlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f 20-d\u0259k m\u0259qal\u0259 &#8220;Clarivate Analytics&#8221; agentliyinin bazas\u0131na daxil olan jurnallarda d\u0259rc edilib. H\u0259m\u00e7inin &#8220;Siqnallar. T\u0259snifat\u0131. Veyvlet analiz&#8221; v\u0259 &#8220;Peyk veril\u0259nl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 torpaq \u015foranl\u0131\u011f\u0131n\u0131n identifikasiyas\u0131n\u0131n riyazi metodlar\u0131&#8221; adl\u0131 iki metodik g\u00f6st\u0259ri\u015f n\u0259\u015fr olunub.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B.Bilalov n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, veyvlet analizin t\u0259tbiqin\u0259 dair icra olunmu\u015f bir s\u0131ra i\u015fl\u0259r bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm elmi v\u0259 texniki \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. T\u0259dqiqatlar\u0131n davam etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259razisinin LandSat peykind\u0259n mavi, ya\u015f\u0131l, q\u0131rm\u0131z\u0131 v\u0259 N\u0130R spektral kanallar\u0131na uy\u011fun 1999-2017-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n peyk t\u0259svirl\u0259ri toplan\u0131b, konkret \u0259razil\u0259r \u00fczr\u0259 peyk veril\u0259nl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 statistik ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131l\u0131b. O, cari ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 se\u00e7ilmi\u015f \u0259raziy\u0259 uy\u011fun yer\u00fcst\u00fc \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259rin veril\u0259nl\u0259r bazas\u0131n\u0131n v\u0259 peyk veril\u0259nl\u0259rinin i\u015fl\u0259k statistik bazas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, torpaq t\u0259snifat\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin t\u0259yini, \u015foranl\u0131q indeksl\u0259rinin se\u00e7ilm\u0259si v\u0259 ya t\u0259yini, uy\u011fun proqram t\u0259minat\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011funu \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u0259ruz\u0259 dinl\u0259nildikd\u0259n m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda akademikl\u0259r &#8211; \u0130brahim Quliyev, Rasim \u018fliquliyev, F\u0259xr\u0259ddin Q\u0259dirov, Nazim M\u0259mm\u0259dov, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczvl\u0259ri &#8211; \u018fmina\u011fa Sad\u0131qov, Misir M\u0259rdanov, Fizika \u0130nstitutunun laboratoriya m\u00fcdiri, fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru \u015eakir Na\u011f\u0131yev v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k fikir v\u0259 t\u0259klifl\u0259rini bildiribl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Suallar cavabland\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 hesabat q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f hesab olunub. Q\u0259rara \u0259sas\u0259n t\u0259tbiqi riyaziyyat sah\u0259sind\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar Az\u0259rbaycanda prioritet elmi istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olaraq q\u0259bul edilib. AMEA-n\u0131n Fizika Riyaziyyat v\u0259 Texnika Elml\u0259ri B\u00f6lm\u0259sin\u0259 t\u0259tbiqi riyaziyyat sah\u0259sind\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n interdissiplinar v\u0259 multidissiplinar xarakteri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, bu istiqam\u0259td\u0259 ara\u015fd\u0131rma aparan elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259ri il\u0259 beyn\u0259lxalq elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, magistrant v\u0259 doktorantlar \u00fc\u00e7\u00fcn dissertasiya m\u00f6vzular\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 t\u0259tbiqi riyaziyyat sah\u0259sind\u0259 elmi probleml\u0259r\u0259 diqq\u0259tin art\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259tbiqi riyaziyyat \u00fczr\u0259 \u00fcmumrespublika konfrans\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili, d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 \u00fczr\u0259 xaricd\u0259 y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 t\u0259tbiqi riyaziyyat sah\u0259sind\u0259 kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fcvafiq tap\u015f\u0131r\u0131qlar verilib.<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259: elm.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mart\u0131n 14-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin n\u00f6vb\u0259ti iclas\u0131nda Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun Qeyri harmonik analiz \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc Bilal Bilalovun &#8220;Riyaziyyat\u0131n b\u0259zi m\u00fcasir t\u0259tbiq sah\u0259l\u0259ri&#8221; m\u00f6vzusunda elmi m\u0259ruz\u0259si dinl\u0259nilib. Natiq bildirib ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 komp\u00fcter elminin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 riyaziyyat\u0131n yeni t\u0259tbiq sah\u0259l\u0259rini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131r. Bel\u0259 ki, komp\u00fcter elminin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 t\u0259bi\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17856"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17856"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17856\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17859,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17856\/revisions\/17859"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17856"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}