{"id":18729,"date":"2018-05-04T14:10:16","date_gmt":"2018-05-04T10:10:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=18729"},"modified":"2018-05-04T14:58:21","modified_gmt":"2018-05-04T10:58:21","slug":"mudrikl%c9%99rin-sultani-n%c9%99sir%c9%99ddin-tusi-x-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2018\/05\/04\/mudrikl%c9%99rin-sultani-n%c9%99sir%c9%99ddin-tusi-x-hiss%c9%99\/","title":{"rendered":"M\u00fcdrikl\u0259rin sultan\u0131 \u2013 N\u0259sir\u0259ddin Tusi (X hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-17337\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/N\u0259sr\u0259ddin_Tusinin_portreti-213x300.jpg\" alt=\"\" width=\"213\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/N\u0259sr\u0259ddin_Tusinin_portreti-213x300.jpg 213w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/N\u0259sr\u0259ddin_Tusinin_portreti.jpg 354w\" sizes=\"(max-width: 213px) 100vw, 213px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>H\u0259r\u0259k\u0259t haqq\u0131nda.<\/strong> N\u0259sir\u0259ddin Tusi d\u0259 q\u0259dim aliml\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti kimi ist\u0259nil\u0259n d\u0259yi\u015fm\u0259ni h\u0259r\u0259k\u0259t adland\u0131r\u0131r. Zenon v\u0259 onun davam\u00e7\u0131lar\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkar edirdil\u0259r. N.Tusi Zenon v\u0259 onun davam\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n iddialar\u0131n\u0131 \u00e7oxlu m\u0259qamlarda cavabland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 s\u00fckun\u0259t cismin m\u0259kan etibar\u0131 il\u0259 ayr\u0131l\u0131qda (t\u0259klikd\u0259) hal\u0131, birg\u0259lik v\u0259 ayr\u0131l\u0131q is\u0259 cismin dig\u0259r cisiml\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n hal\u0131d\u0131r. Bir n\u0259z\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, h\u0259r\u0259k\u0259t m\u0259kan\u0131ndan k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k, art\u0131q h\u0259min m\u0259kandan ayr\u0131lm\u0131\u015f cisim \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn (potensial) olan yeti\u015fil\u0259c\u0259k hald\u0131r. Bu bax\u0131mdan, ikinci hal cisim \u00fc\u00e7\u00fcn ilk kamill\u0131kd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lk m\u0259kan\u0131 t\u0259rk etdikd\u0259n sonra cisim ikinci bir m\u0259kana yeti\u015fmi\u015fs\u0259, bu da onun \u00fc\u00e7\u00fcn kamillikdir. Cisim ikinci m\u0259kanda potensial olaraq var, ancaq h\u0259r\u0259k\u0259t h\u0259r iki kamilliyi qabaqlayand\u0131r. H\u0259r\u0259k\u0259t dig\u0259r kamillikl\u0259rd\u0259n onunla f\u0259rql\u0259nir ki, b\u00fct\u00fcn dig\u0259r kamillikl\u0259r \u0259ld\u0259 edildikd\u0259n sonra onlar potensial olmaqdan, faktiki kamilliy\u0259 \u00e7evrilir. H\u0259r\u0259k\u0259td\u0259 is\u0259, kamillik \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra g\u0259l\u0259n potensial olan kamilliyi ayr\u0131lmaz t\u0259l\u0259b edir. B\u0259zil\u0259ri s\u00fcr\u0259tin azalmas\u0131n\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tin hiss\u0259cikl\u0259ri (c\u00fczl\u0259ri) aras\u0131nda m\u00f6vcud olan s\u00fckun\u0259t bo\u015fluqlar\u0131 il\u0259 izah edirdil\u0259r. N. Tusi madd\u0259nin (cismin) v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tin elementar b\u00f6l\u00fcnm\u0259z z\u0259rr\u0259cikl\u0259rd\u0259n t\u0259\u015fkil edilm\u0259sini q\u0259bul etmir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, t\u0259bii ki, o, h\u0259r\u0259k\u0259t haqq\u0131nda h\u0259min fikirl\u0259ri d\u0259 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 inkar edir.<br \/>\n<strong>H\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 zaman.<\/strong> N\u0259sir\u0259ddin Tusi \u00f6z\u00fcn\u00fcn zaman haqq\u0131nda \u00fcmumi bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 [13]-\u00fcn ikinci b\u00f6lm\u0259sinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0259slinin alt\u0131nc\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u201cn\u0259 vaxt?\u201d aksidensiyas\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdir: H\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 \u00f6nd\u0259 g\u0259lm\u0259k (sabiq) v\u0259 sonra g\u0259lm\u0259k (m\u00fct\u0259\u0259x\u0259r) bax\u0131m\u0131ndan iki \u015fey xasd\u0131r: m\u0259saf\u0259 v\u0259 zaman. Zaman da \u00f6nd\u0259 g\u0259lm\u0259k v\u0259 ge\u00e7ikm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan m\u0259saf\u0259\u00acd\u0259n ariz olan ikinci miqdard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Davam\u0131 var\u2026<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[1] M\u00fcd\u0259rris R\u0259z\u0259vi. N\u0259sir\u0259ddin Tusinin h\u0259yat\u0131 v\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri (fars dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259). Bak\u0131, Nurlan, 2002, 212 s.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[2] \u041c\u0430\u043c\u0435\u0434\u0431\u0435\u0439\u043b\u0438 \u0413.\u0414. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c \u041c\u0430\u0440\u0430\u0433\u0438\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043e\u0431\u0441\u0435\u0440\u0432\u0430\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u041c\u0443\u0445\u0430\u043c\u043c\u0435\u0434 \u041d\u0430\u0441\u0438\u00ad\u0440\u0435\u0434\u0434\u0438\u043d \u0422\u0443\u0441\u0438. \u0418\u0437\u0434. \u0410\u041d \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0421\u0421\u0420. \u0411\u0430\u043a\u0443 \u2013 1961 \u0433., 316 \u0441.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[3] \u041c\u0430\u0442\u0432\u0438\u0435\u0432\u0441\u043a\u0430\u044f \u0413. \u041f., \u0420\u043e\u0437\u0435\u043d\u0444\u0435\u043b\u044c\u0434 \u0411.\u0410. \u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438 \u0438 \u0430\u0441\u0442\u0440\u043e\u043d\u043e\u043c\u044b \u043c\u0443\u0441\u0443\u043b\u044c<\/em><em>\u00ad<\/em><em>\u043c\u0430\u043d<\/em><em>\u00ad<\/em><em>\u0441\u043a\u043e<\/em><em>\u00ad<\/em><em>\u0433\u043e \u0441\u0440\u0435\u0434\u043d\u0435\u0432\u0435\u043a\u043e\u0432\u044c\u044f \u0438 \u0438\u0445 \u0442\u0440\u0443\u0434\u044b (8-17 \u0432\u0432.). \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 -1983, 651 \u0441.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[4]X\u0259lilov A., Musayeva A. \u201cXac\u0259 N\u0259sir\u0259ddin Tusi. Bibli\u00ado\u00adqrafiya\u201d. Bak\u0131, XXI \u2013Yeni N\u0259\u015frl\u0259r Evi \u2013 2004, 168 s\u0259h.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[5] \u0421\u0442\u0440\u043e\u0439\u043a \u0414.\u042f. \u041a\u0440\u0430\u0442\u043a\u0438\u0439 \u043a\u0443\u0440\u0441 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438. \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 \u2013 1969 \u0433., 328 \u0441.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[6]\u00a0<\/em>Xac\u0259 N\u0259sir\u0259ddin Tusi. T\u0259crid \u0259l-etiqad. K\u0259lam hiss\u0259si. (T\u0259rc\u00fcm\u0259 v\u0259 \u015f\u0259rh: M\u0259mm\u0259dov E.M.), \u201cAraz\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131, Bak\u0131 2015, 206 s.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[7]\u00a0\u0410\u0442\u0430\u0438 \u0410.\u0410., \u0417\u0435\u0439\u043d\u0430\u043b\u043e\u0432 \u0420.\u0410. \u0413.\u0414\u0436. \u041c\u0430\u043c\u0435\u0434\u0431\u0435\u0439\u043b\u0438 \u2013 \u043f\u0435\u0440\u0432\u044b\u0439 \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c \u043d\u0430\u0441\u043b\u0435\u0434\u0438\u044f \u041d\u0430\u0441\u0438\u0440\u0435\u0434\u0434\u0438\u043d\u0430 \u0422\u0443\u0441\u0438 \u0432 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0435. \u041c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044b \u041c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u043e\u0439 \u043a\u043e\u043d\u0444\u0435\u0440\u0435\u043d\u0446\u0438\u0438, \u043f\u043e\u0441\u0432\u044f\u0449\u0435\u043d\u043d\u043e\u0439 810-\u043b\u0435\u0442\u0438\u044e \u041c\u0443\u0445\u0430\u043c\u043c\u0435\u0434\u0430 \u041d\u0430\u0441\u0438\u0440\u0435\u0434\u0434\u0438\u043d\u0430 \u0422\u0443\u0441\u0438. \u0411\u0430\u043a\u0443 -2011, \u0441. 38-49.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[8]\u00a0M\u00fch\u0259mm\u0259d T\u0259qi M\u00fcd\u0259rris R\u0259z\u0259vi. \u0259l-\u018fllam\u0259t\u00fc \u0259l-Xac\u0259 N\u0259sir \u0259d-Din \u0259t-Tusi. H\u0259yat\u00fch\u00fc v\u0259 asar\u00fch.<\/em><em>(<\/em><em> \u0645\u062d\u0645\u062f \u062a\u0642\u0649 \u0645\u062f\u0631\u0633 \u0631\u0636\u0648\u064a .\u0627\u0644\u0639\u0644\u0627\u0645\u0629 \u0627\u0644\u062e\u0648\u0627\u062c \u0646\u0635\u064a\u0631 \u0627\u0644\u062f\u064a\u0646 \u0627\u0644\u0637\u0648\u0633\u0649. \u062d\u064a\u0627\u062a\u0647 \u0648 \u0622\u062b\u0627\u0631\u0647.<\/em><em>). Tehran, 1994, 449 s.\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[9] \u041c<\/em><em>\u0430\u0442\u0432\u0438\u0435\u0432\u0441\u043a\u0430\u044f \u0413.\u041f. \u041d\u0430\u0441\u0438\u0440 \u0430\u0434<\/em><em>&#8211;<\/em><em>\u0414\u0438\u043d \u0430\u0442-\u0422\u0443\u0441\u0438 \u0438 \u0435\u0433\u043e \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0438 \u0430\u0441\u0442\u0440\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u00ad\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u043d\u0430\u0441\u043b\u0435\u0434\u0438\u0435. <\/em><em>M\u0259h\u0259mm\u0259d N\u0259sir\u0259ddin Tusinin 810 illiyin\u0259 H\u0259sr edil<\/em><em>\u00ad<\/em><em>mi\u015f Beyn\u0259l<\/em><em>\u00ad<\/em><em>xalq konfrans\u0131n Materiallar\u0131. Bak\u0131 <\/em><em>&#8211; <\/em><em>2011,<\/em> <em>s<\/em><em>. 223-228.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[10] \u041c\u0430\u0442-\u0430\u044f \u042d\u043d\u0446\u0438\u043a\u00ad\u043b\u043e\u043f\u0435\u00ad\u0434\u0438\u044f 1 (\u0410-\u0413). \u0418\u0437\u0434-\u0432\u043e \u00ab\u0421\u043e\u0432\u0435\u0442\u0441\u043a\u0430\u044f \u042d\u043d\u0446\u0438\u043a\u043b\u043e\u043f\u0435\u0434\u0438\u044f\u00bb<\/em><em>,<\/em><em> \u041c. 1977.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[11] Tusi N. \u201cT\u0259crid \u0259l-m\u0259ntiq\u201d (\u0259r\u0259b dilnd\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 v\u0259 \u015f\u0259rhl\u0259r M\u0259mm\u0259dov E.M.). Bak\u0131, Araz -2012, 260 s.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[12] \u018fllam\u0259 Hilli. \u018fl-c\u00f6vh\u0259r \u0259n-n\u0259zid fi \u015f\u0259rh m\u0259ntiq \u0259t-t\u0259c\u00adrid (M\u00fcc\u0259r\u00adr\u0259d m\u0259ntiqin nizam\u00adlanm\u0131\u015f (sistematik) c\u00f6vh\u0259ri). Qum \u2013 2007, 480 s\u0259h.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>[<\/em>13<em>]<\/em>\u00a0\u018fllam\u0259 Hilli. \u201cK\u0259\u015ff \u0259l-murad fi \u015f\u0259rh \u201cT\u0259crid \u0259l-etiqad\u201d\u201d (\u0627\u0644\u0639\u0644\u0627\u0645\u0629 \u0627\u0644\u062d\u0644\u0651\u0649. \u0643\u0634\u0641 \u0627\u0644\u0645\u0631\u0627\u062f \u0641\u064a \u0634\u0631\u062d \u062a\u062c\u0631\u064a\u062f \u0627\u0644\u0627\u0639\u062a\u0642\u0627\u062f). Qum &#8211; 2006, 480 s.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>M\u0259nb\u0259: Misir M\u0259rdanov, Emina\u011fa M\u0259mm\u0259dov \u201cN\u0259sir\u0259ddin Tusinin h\u0259yat\u0131, elmi f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 irsinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin b\u0259zi aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d , \u201cAMEA-n\u0131n X\u0259b\u0259rl\u0259r M\u0259cmu\u0259si\u201d\u00a0 jurnal\u0131, 2016, cild 3, No 3, s\u0259h. 12-29.\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r\u0259k\u0259t haqq\u0131nda. N\u0259sir\u0259ddin Tusi d\u0259 q\u0259dim aliml\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti kimi ist\u0259nil\u0259n d\u0259yi\u015fm\u0259ni h\u0259r\u0259k\u0259t adland\u0131r\u0131r. Zenon v\u0259 onun davam\u00e7\u0131lar\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkar edirdil\u0259r. N.Tusi Zenon v\u0259 onun davam\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n iddialar\u0131n\u0131 \u00e7oxlu m\u0259qamlarda cavabland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 s\u00fckun\u0259t cismin m\u0259kan etibar\u0131 il\u0259 ayr\u0131l\u0131qda (t\u0259klikd\u0259) hal\u0131, birg\u0259lik v\u0259 ayr\u0131l\u0131q is\u0259 cismin dig\u0259r cisiml\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n hal\u0131d\u0131r. Bir n\u0259z\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18729"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18729"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18730,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18729\/revisions\/18730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}