{"id":19330,"date":"2018-06-06T11:55:46","date_gmt":"2018-06-06T07:55:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=19330"},"modified":"2018-06-06T14:10:45","modified_gmt":"2018-06-06T10:10:45","slug":"ali-t%c9%99hsilimizin-t%c9%99rcumeyi-hali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2018\/06\/06\/ali-t%c9%99hsilimizin-t%c9%99rcumeyi-hali\/","title":{"rendered":"Ali t\u0259hsilimizin \u201ct\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u201d\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1920ci-il_imm.az_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-19086\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1920ci-il_imm.az_-209x300.jpg\" alt=\"\" width=\"209\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1920ci-il_imm.az_-209x300.jpg 209w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1920ci-il_imm.az_.jpg 506w\" sizes=\"(max-width: 209px) 100vw, 209px\" \/><\/a>Bug\u00fcnl\u0259rd\u0259 Misir M\u0259rdanovla \u018fdal\u0259t Tahirzad\u0259nin \u201c1920-ci il\u0259d\u0259k ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 oxumu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u201d ensiklopedik soraq kitab\u0131n\u0131n birinci cildi n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u0259 m\u00fc\u0259llifl\u0259r ona n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259vaz\u00f6kar bir ad qoysalar da, m\u0259mnunluqla qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259rt\u0259r\u0259fli, fundamental ara\u015fd\u0131rman\u0131n m\u0259hsulu olan \u0259s\u0259r \u0259n az\u0131 iki m\u00fch\u00fcm funksiya da\u015f\u0131y\u0131r: birincisi odur ki, ilk d\u0259f\u0259 olaraq az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r ali t\u0259hsil alma imkanlar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti, miqyas\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 z\u0259ngin arxiv materiallar\u0131 \u0259sas\u0131nda olduqca m\u00fck\u0259mm\u0259l elmi t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r; ikincisi is\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n t\u0259hsil v\u0259 \u00fcmum\u0259n ziyal\u0131l\u0131q tarixin\u0259 ya bil\u0259r\u0259kd\u0259n, ya da bilm\u0259y\u0259r\u0259kd\u0259n nihilist m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259nl\u0259r\u0259 h\u0259m konkret faktlar, h\u0259m d\u0259 konseptual \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259rl\u0259 tutarl\u0131 cavab verir&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018flb\u0259tt\u0259, ist\u0259r Az\u0259rbaycan MEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, professor Misir M\u0259rdanov, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 professor \u018fdal\u0259t Tahirzad\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259hsil tarixi sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rdir. V\u0259 Misir M\u0259rdanovun d\u00f6rd cildlik \u201cAz\u0259rbaycan t\u0259hsil tarixi\u201d (2011-2012) monoqrafiyas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u018fdal\u0259t Tahirzad\u0259nin bir s\u0131ra m\u0259qal\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan t\u0259hsilinin ke\u00e7diyi inki\u015faf yolu bar\u0259d\u0259ki m\u0259lum t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimizi geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, bir \u00e7ox ziddiyy\u0259tli, h\u0259tta yanl\u0131\u015f \u201cstereotipl\u0259r\u201di aradan qald\u0131rmaqla b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 milli humanitar d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kitabla el\u0259 ilk tan\u0131\u015fl\u0131qdan ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, o, h\u0259r c\u0259h\u0259td\u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l intellektual z\u0259hm\u0259tin m\u0259hsuludur. M\u00fc\u0259llifl\u0259r 1920-ci il\u0259d\u0259k ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259rk\u0259n bizim b\u0259zi soraq kitablar\u0131ndan f\u0259rqli (v\u0259 metodoloji bax\u0131mdan tamamil\u0259 do\u011fru!) olaraq oxucunu ikinci, yaxud \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li t\u0259rc\u00fcmeyi-hal materiallar\u0131 il\u0259 yormadan diqq\u0259ti daha \u00e7ox o faktlar \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirirl\u0259r ki, ali t\u0259hsil alm\u0131\u015f ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin deyil, m\u0259hz ali t\u0259hsilimizin \u201ct\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u201d\u0131 &#8211; tarixi \u201ctale\u201dyi bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarans\u0131n. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259s\u0259r \u201censiklopedik soraq kitab\u0131\u201d janr-t\u0259yinat\u0131nda k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq yaln\u0131z informativ yox, h\u0259m d\u0259 elmi-ideoloji missiya da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Misir M\u0259rdanov kitab\u0131n \u201cVarm\u0131\u015f mill\u0259timin x\u0259tti bu imzalar i\u00e7ind\u0259!\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 \u00f6n s\u00f6z\u00fcnd\u0259 deyir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u0130nsanlar ata-babalar\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fini uca tutur, onlar\u0131n ad\u0131na l\u0259k\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 b\u0259z\u0259n h\u0259tta \u00f6z canlar\u0131 bahas\u0131na al\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki ata-baban\u0131n \u015f\u0259r\u0259fi sonrak\u0131 b\u00fct\u00fcn n\u0259sill\u0259rin \u015f\u0259r\u0259fi dem\u0259kdir. Ulular \u015f\u0259r\u0259fli olduqda o\u011fullar, n\u0259v\u0259l\u0259r, n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259 ba\u015f\u0131uca, aln\u0131a\u00e7\u0131q g\u0259zir, el i\u00e7ind\u0259 q\u00fcrurla \u201cm\u0259nim babam, ulu babam filank\u0259sdir\u201d deyir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mill\u0259tl\u0259r d\u0259 bel\u0259dir. Onlar d\u0259 \u00f6z tarixl\u0259ri il\u0259 f\u0259xr edir, q\u00fcrur duyur\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uzun m\u00fcdd\u0259t \u201cba\u015fbil\u0259nl\u0259rimiz\u201d (m\u0259s\u0259l\u0259n, kitabda da xat\u0131rlad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kimi, 1920- 1922-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq Maarif komissar\u0131 olmu\u015f Dada\u015f B\u00fcnyadzad\u0259 s\u00fcbut etm\u0259y\u0259, daha do\u011frusu, milli ictimai yadda\u015fa yeritm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar ki, \u201cbizim Az\u0259rbaycanda \u0259srl\u0259r boyu he\u00e7 bir i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015fdir. Bu yax\u0131nlarda biz b\u00fct\u00fcn \u0259halini siyah\u0131ya ald\u0131qda m\u0259lum oldu ki, c\u0259mi 62 n\u0259f\u0259r ali t\u0259hsili olan m\u00fcs\u0259lman vard\u0131r\u201d&#8230; Etiraf ed\u0259k ki, Dada\u015f B\u00fcnyadzad\u0259 xeyli insafl\u0131 olmu\u015fdur, \u00e7\u00fcnki onun \u201cx\u0259l\u0259fl\u0259r\u201di sonralar bir az da \u201cir\u0259li ged\u0259r\u0259k\u201d yadda\u015f\u0131m\u0131za hopdurdular ki, sovet d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycanda bir n\u0259f\u0259r d\u0259 ali t\u0259hsilli adam olmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Misir m\u00fc\u0259llim Dada\u015f B\u00fcnyadzad\u0259nin h\u0259min fikrini \u015f\u0259rh ed\u0259r\u0259k yaz\u0131r ki, bu, \u201cba\u015fdan-aya\u011fa yanl\u0131\u015f idi v\u0259 m\u0259qs\u0259d az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n savads\u0131z oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259k idi. El\u0259 bu vaxtlar ba\u015fqa bir q\u0131rm\u0131z\u0131 komissar milli m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 xor g\u00f6zl\u0259 baxaraq milli musiqimiz\u0259, milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131za d\u00fc\u015fm\u0259n k\u0259sil\u0259r\u0259k \u00e7\u0259kinm\u0259d\u0259n deyirdi: \u201cDaloy Nizamil\u0259r, daloy F\u00fczulil\u0259r!..\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, bir mill\u0259tin taleyi (v\u0259 tarixi!) bax\u0131m\u0131ndan, son d\u0259r\u0259c\u0259 maraql\u0131 (v\u0259 m\u0259ntiqli) say\u0131lmaya bilm\u0259z ki, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 alt\u0131nda olan xalq\u0131n Maarif komissar\u0131 Dada\u015f B\u00fcnyadzad\u0259 bir-iki c\u00fcml\u0259 il\u0259 mill\u0259tin savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fcst\u0259qil m\u0259ml\u0259k\u0259tin T\u0259hsil naziri Misir M\u0259rdanov is\u0259 cild-cild kitablarla savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir&#8230; N\u0259 ed\u0259s\u0259n ki, yanl\u0131\u015f-yalan \u00fc\u00e7\u00fcn bir-iki c\u00fcml\u0259 d\u0259 kifay\u0259tdir, ancaq h\u0259qiq\u0259ti ortaya \u00e7\u0131xarmaqdan \u00f6tr\u00fc cild-cild kitablar yazmaq laz\u0131m g\u0259lir&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c1920-ci il\u0259d\u0259k ali m\u00fckt\u0259bl\u0259rd\u0259 oxumu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u201d ensiklopedik soraq kitab\u0131n\u0131n birinci cildind\u0259 soyad\u0131 A h\u0259rfi il\u0259 ba\u015flayan yetmi\u015f yeddi az\u0259rbaycanl\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r ki, onlar\u0131n aras\u0131nda Ad\u0131g\u00f6z\u0259lov (Gorani) \u018fsg\u0259r a\u011fa, A\u011fa\u0259lizad\u0259 Axund Hac\u0131 A\u011fa (Zeyn\u0259labdin), A\u011fayev H\u0259s\u0259n b\u0259y, A\u011fayev (A\u011fao\u011flu) \u018fhm\u0259d b\u0259y, Axundzad\u0259 Axund Hac\u0131 Mirz\u0259 \u018fbuturab kimi Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli rol oynam\u0131\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r vard\u0131r&#8230; Sonrak\u0131 cildl\u0259rd\u0259 yen\u0259 d\u0259 \u0259lifba s\u0131ras\u0131 il\u0259 haqlar\u0131nda m\u0259lumat veril\u0259c\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131 ali t\u0259hsillil\u0259rin say\u0131 is\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259dir&#8230;<\/p>\n<p>V\u0259 kitaba ikinci \u00f6n s\u00f6zd\u0259 \u018fdal\u0259t Tahirzad\u0259 yaz\u0131r:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c&#8230; 2012-ci il idi. Az\u0259rbaycan\u0131n T\u0259hsil naziri Misir M\u0259rdanov m\u0259rhum tarix\u00e7i alim N\u0259rmin xan\u0131m Tahirzad\u0259nin elmi irsinin n\u0259\u015fri v\u0259 t\u0259bli\u011fi m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259niml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259di. Getdim. S\u0259m\u0259r\u0259li s\u00f6hb\u0259timiz al\u0131nd\u0131. N\u0259rmin xan\u0131m\u0131n indiy\u0259d\u0259k rusca n\u0259\u015fr edilmi\u015f v\u0259 \u0259lyazma \u015f\u0259klind\u0259 qalm\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259rini ana dilimiz\u0259 \u00e7evirm\u0259k v\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l bir kitab haz\u0131rlamaq q\u0259rara al\u0131nd\u0131&#8230; Misir m\u00fc\u0259llim bel\u0259 bir fikir ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc ki, 1920-ci il\u0259d\u0259k ali t\u0259hsil alm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin adlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k, onlar haqq\u0131nda d\u00fcnya arxivl\u0259rind\u0259 saxlanan s\u0259n\u0259dl\u0259ri toplay\u0131b Az\u0259rbaycana g\u0259tirm\u0259k laz\u0131md\u0131r; yaln\u0131z bundan sonra sovetl\u0259\u015fm\u0259y\u0259d\u0259k olan d\u00f6n\u0259md\u0259ki ger\u00e7\u0259k ali t\u0259hsil tariximizi ortaya qoya bil\u0259rik. Nazir bildirdi ki, bu layih\u0259nin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259rait yaratma\u011fa haz\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8230; Bel\u0259likl\u0259, h\u00f6rm\u0259tli nazirin ideyas\u0131 ger\u00e7\u0259k layih\u0259 \u015f\u0259klin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc\u201d&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin y\u00fcz illik yubileyini b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd etdiyimiz g\u00fcnl\u0259rd\u0259 (v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli tarix\u00e7imiz, akademik Yaqub Mahmudovun redaktorlu\u011fu il\u0259) n\u0259\u015fr olunan kitab\u0131n bir ideyas\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n sovet d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 ali t\u0259hsil\u0259 (ist\u0259r dini, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 d\u00fcny\u0259vi olsun!) h\u0259mi\u015f\u0259 x\u00fcsusi maraq g\u00f6st\u0259rdikl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpd\u0131rmaqd\u0131rsa, ikinci (v\u0259 daha m\u00fch\u00fcm!) ideyas\u0131 h\u0259m sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259 bu mara\u011f\u0131n m\u00fck\u0259mm\u0259l bir mill\u0259tin intellektual xarakterinin s\u0259ciyy\u0259vi t\u0259zah\u00fcr\u00fc oldu\u011funun t\u0259sdiqidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fminik ki, Misir M\u0259rdanovla \u018fdal\u0259t Tahirzad\u0259nin \u201c1920-ci il\u0259d\u0259k ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 oxumu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u201d\u0131n sonrak\u0131 cildl\u0259ri d\u0259 tezlikl\u0259 n\u0259\u015fr olunub milli t\u0259hsil tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 y\u00fcks\u0259ltm\u0259kl\u0259 daha d\u0259rin k\u00f6kl\u0259r\u0259 d\u0259 metodoloji i\u015f\u0131q salacaqd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Nizami C\u018fF\u018fROV<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259:\u00a0https:\/\/525.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bug\u00fcnl\u0259rd\u0259 Misir M\u0259rdanovla \u018fdal\u0259t Tahirzad\u0259nin \u201c1920-ci il\u0259d\u0259k ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 oxumu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u201d ensiklopedik soraq kitab\u0131n\u0131n birinci cildi n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. V\u0259 m\u00fc\u0259llifl\u0259r ona n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259vaz\u00f6kar bir ad qoysalar da, m\u0259mnunluqla qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259rt\u0259r\u0259fli, fundamental ara\u015fd\u0131rman\u0131n m\u0259hsulu olan \u0259s\u0259r \u0259n az\u0131 iki m\u00fch\u00fcm funksiya da\u015f\u0131y\u0131r: birincisi odur ki, ilk d\u0259f\u0259 olaraq az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n 1920-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19330"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19330"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19331,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19330\/revisions\/19331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}