{"id":19873,"date":"2018-07-12T16:26:00","date_gmt":"2018-07-12T12:26:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=19873"},"modified":"2018-07-12T11:37:44","modified_gmt":"2018-07-12T07:37:44","slug":"david-hilbert-1862-1943-v%c9%99-onun-23-problemi-i-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2018\/07\/12\/david-hilbert-1862-1943-v%c9%99-onun-23-problemi-i-hiss%c9%99\/","title":{"rendered":"DAV\u0130D H\u0130LBERT\u00a0 v\u0259 onun 23 problemi (I hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/David-Hilbert.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-19874\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/David-Hilbert-201x300.jpg\" alt=\"\" width=\"201\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/David-Hilbert-201x300.jpg 201w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/David-Hilbert.jpg 271w\" sizes=\"(max-width: 201px) 100vw, 201px\" \/><\/a><em>Bizim riyaziyyat\u00e7\u0131lar n\u0259slinin h\u0259\u00e7 bir n\u00fcmay\u0259nd\u0259si onunla m\u00fcqayis\u0259 oluna bilm\u0259z. G\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda Hilbertin qoydu\u011fu h\u0259ll olunmam\u0131\u015f iyirmi \u00fc\u00e7 problem sonrak\u0131 q\u0131rx ild\u0259 riyaziyyat\u0131n inki\u015faf\u0131nda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Onlardan birini h\u0259ll ed\u0259n h\u0259r bir riyaziyyat\u00e7\u0131, riyaziyyat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda \u0259n f\u0259xri yerl\u0259rd\u0259n birini tutur.<\/em><br \/>\n(<strong>German Veyl<\/strong>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elm sah\u0259sind\u0259 el\u0259 hadis\u0259l\u0259r olur ki, bu elmin m\u00fc\u0259yy\u0259n sah\u0259sinin sonrak\u0131 inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259kan verir. Riyaziyyat tarixind\u0259 bel\u0259 hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259, g\u00f6rk\u0259mli alman riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131 David Hilbertin 1900-cu il, II Beyn\u0259lxalq Riyaziyyat Konqresind\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda qoydu\u011fu 23 riyazi problemdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n universal riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri hesab edil\u0259n D.Hilbert t\u0259dqiqatlar\u0131nda riyaziyyat\u0131n bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259n fundamental n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. Bu ona, h\u0259min konqresd\u0259 qoydu\u011fu 23 probleml\u0259 XX \u0259sr riyaziyyat\u0131n\u0131n \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 imkan vermi\u015fdir. Sonradan bu probleml\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar onlar\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r aktual oldu\u011funu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f v\u0259 D.Hilbertin dahiyan\u0259 sur\u0259td\u0259 riyaziyyat\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n d\u00fczg\u00fcn g\u00f6rm\u0259sini t\u0259sdiq etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">David Hilbert 23 yanvar 1862-ci ild\u0259 Prussiyada K\u00f6nsberq yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda Velau adl\u0131 ki\u00e7ik \u015f\u0259h\u0259rcikd\u0259 (hal-haz\u0131rda Rusiyan\u0131n Kalininqrad oblast\u0131n\u0131n Znamensk q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259) h\u00fcquq\u015f\u00fcnas Otto Hilbertin ail\u0259sind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Ki\u00e7ik Davidin t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 onun anas\u0131, \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 y\u00fcks\u0259k eridusiya v\u0259 intellekti il\u0259 se\u00e7il\u0259n Mariya Erdtmann b\u00f6y\u00fck rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1980-c\u0131 ild\u0259 D.Hilbert Vilhelm Gimnaziyas\u0131n\u0131 bitirib, K\u00f6nsberq Universitetin\u0259 daxil olmu\u015fdur. O burada sonradan tan\u0131nm\u0131\u015f riyaziyyat\u00e7\u0131lar olmu\u015f German Minkovski v\u0259 ekstraordinar professor Adolf Qurvi\u00e7l\u0259 tan\u0131\u015f olur. Onlar birlikd\u0259 riyaziyyat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rini sistematik t\u0259hlil edirl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1885-ci ild\u0259 D.Hilbert professor Lindeman\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 c\u0259br sah\u0259sind\u0259 invariantlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u00fczr\u0259 dissertasiya m\u00fcdafi\u0259 edir v\u0259 bir il sonra K\u00f6nsberq Universitetinin professoru olur. Sonrak\u0131 bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259 invariantlar n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259 Qordinq probleminin h\u0259lli v\u0259 bu sah\u0259d\u0259ki fundamental n\u0259tic\u0259l\u0259ri D.Hilberti d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n m\u0259h\u015fur riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6n c\u0259rg\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1892-ci ild\u0259 Kete Ero\u015fla ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurur v\u0259 bir ild\u0259n sonra yegan\u0259 o\u011flu Frans d\u00fcnyaya g\u0259lir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1895-ci ild\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 alman riyaziyyat\u0131n\u0131n patriarx\u0131 hesab edil\u0259n Felks Klayn t\u0259r\u0259find\u0259n Hettingen Universitetin\u0259 d\u0259v\u0259t olunur v\u0259 35 il, dem\u0259k olar ki, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ax\u0131r\u0131na kimi, vaxtil\u0259 m\u0259\u015fhur Qauss, Drixle v\u0259 Riman\u0131n idar\u0259 etdiyi kafedraya r\u0259hb\u0259rlik edir. D.Hilbert Hettingend\u0259 b\u00f6y\u00fck elmi m\u0259kt\u0259b yarad\u0131r, o v\u0259 frans\u0131z riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131 A.Puankare \u00f6z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00fcnya riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n lideri hesab edilirl\u0259r. Onun t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri aras\u0131nda Ernest Zermalo, German Veyl, Con fon Neyman, Rixard Kurant, Huqo \u015eteynqauz, Otto Bulmental, Emmi Ny\u00f6ter, Alonzo \u00c7\u00f6r\u00e7 kimi g\u00f6rk\u0259mli riyaziyyat\u00e7\u0131lar olmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kurant D.Hilbert haqq\u0131nda yaz\u0131r: \u201cD.Hilbert \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri idi. Onun iti intuisiyas\u0131, yarad\u0131c\u0131l\u0131q g\u00fcc\u00fc, t\u0259krarolunmaz original riyazi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si, geni\u015f v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli maraqlar\u0131 ona riyaziyyat\u0131n bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rind\u0259 ilk pioner k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atma\u011fa imkan vermi\u015fdi.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D.Hilbertin riyaziyyat\u0131n \u0259saslar\u0131, onun aksiomatik qurulu\u015fu haqq\u0131nda fundamental \u0259s\u0259rl\u0259ri \u00fcmumilikd\u0259 riyaziyyata bax\u0131\u015f\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. O, Evklid f\u0259zalar\u0131n\u0131n sonsuz \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc analoqunu yaratm\u0131\u015fd\u0131r ki, hal haz\u0131rda bu Hilbert f\u0259zlar\u0131 adlan\u0131r v\u0259 bununla da funksional analiz adlanan m\u00fcsir elmin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda fizika x\u00fcsusi yer tutur. D.Hilbertin A.Eyn\u015fteynl\u0259 s\u0131x elmi \u0259laq\u0259l\u0259ri olmu\u015fdur. D\u00f6rd\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc tenzor analizinin \u0259saslar\u0131n\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259kd\u0259 Eyn\u015fteyn\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olmu\u015f v\u0259 bu da \u00fcmumi nisbilik n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D.Hilbertin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 onun m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fu sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 d\u00f6vrl\u0259r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi b\u00f6lm\u0259k olar:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1) invariantlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si (1185-1893);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2) C\u0259bri \u0259d\u0259dl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si (1893-1898);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3) H\u0259nd\u0259s\u0259nin \u0259saslar\u0131 (1898-1902);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4) Drixle prinsipi (riyazi fizika), variasiya hesab\u0131, diferensial t\u0259nlikl\u0259r (1900-1906);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5) inteqral t\u0259nlikl\u0259r (1902-1912);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6) Varinq probleminin h\u0259lli v\u0259 \u0259d\u0259dl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si (1908-1909);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7) Riyazi fizika (1910-1922); Riyaziyyat\u0131n \u0259saslar\u0131 (1922-1937).<\/p>\n<p>Davam\u0131 var&#8230;<\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyat<\/p>\n<p>1. D.Hilbert Vortrag gehalten auf dem internationalen Matematiker-Kongrez zu Pariz. 1900.<br \/>\n2. D.Hilbert Mathematische Probleme. Archiv f. Math. u. Phys, III s. 1 (1901) 44-63.<br \/>\n3. \u041f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u044b \u0413\u0438\u043b\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430, \u0421\u0431\u043e\u0440\u043d\u0438\u043a \u043f\u043e\u0434 \u0440\u0435\u0434\u0430\u043a\u0446\u0438\u0439 \u041f. \u0421. \u0410\u043b\u0435\u043a\u0441\u0430\u043d\u0434\u0440\u043e\u0432\u0430, \u041c., \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 1969 \u0433. 240 \u0441.<br \/>\n4. \u0411\u043e\u043b\u0438\u0431\u0440\u0443\u0445 \u0410. \u0410. \u041f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u044b \u0413\u0438\u043b\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 (100 \u043b\u0435\u0442 \u0441\u043f\u0443\u0441\u0442\u044f) \u2013 \u041c\u0426\u041d\u041c\u041e, 1999, \u0442-2, 24\u0441.<br \/>\n5. \u0414\u0435\u043c\u0438\u0434\u043e\u0432 \u0421.\u0421. \u041a \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 \/\/ \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u043a\u0430 \u2013 \u043c\u0430\u0442. \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u2013 \u041c., \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430, 1966 &#8211; \u211617 \u2013 91-122 \u0441.<br \/>\n6. \u041b\u044f\u0448\u043a\u043e \u0421.\u0418., \u041d\u043e\u043c\u0438\u0440\u043e\u0432\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0414. \u0410., \u041f\u0435\u0442\u0443\u043d\u0438\u043d \u042e. \u0418., \u0421\u0435\u043c\u0435\u043d\u043e\u0432 \u0412.\u0412. \u0414\u0432\u0430\u0434\u0446\u0430\u0442\u0430\u044f \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u0430 \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 \u00ab\u0414\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442\u0438\u043a\u0430\u00bb, 2009-192 \u0441.<br \/>\n7. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 \u0414. \u0418\u0437\u0431\u0440\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435 \u0442\u0440\u0443\u0434\u044b \u0432. 2. \u0422 \/\/ \u041f\u043e\u0434 \u0420\u0435\u0434\u0430\u043a\u0446\u0438\u0438 \u2013 \u041c, \u0424\u0430\u043a\u0442\u043e\u0440\u0438\u0430\u043b, 1998.<br \/>\n\u2022 \u0422.1. \u0422\u0435\u043e\u0440\u0438\u044f \u0438\u043d\u0432\u0430\u0440\u0438\u0430\u043d\u0442\u043e\u0432, \u0422\u0435\u043e\u0440\u0438\u044f \u0447\u0438\u0441\u0435\u043b. \u0410\u043b\u0433\u0435\u0431\u0440\u0430. \u0413\u0435\u043e\u043c\u0435\u0442\u0440\u0438\u044f. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438 \u2013 575 \u0441.<br \/>\n\u2022 \u0422.2. \u0410\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437. \u0424\u0438\u0437\u0438\u043a\u0430. \u041f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u044b \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 \u2013 607 \u0441.<br \/>\n8. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u0433\u0435\u043e\u043c\u0435\u0442\u0440\u0438\u0438 \u041c.-\u041b.: \u0413\u043e\u0441\u0442\u0435\u0445\u0438\u0437\u0434\u0430\u0442, 1948-\u0421\u0435\u0440\u0438\u044f: \u041a\u043b\u0430\u0441\u0441\u0438\u043a\u0438 \u0435\u0441\u0442\u0435\u0441\u0442\u0432\u043e\u0437\u043d\u0430\u043d\u0438\u044f.<br \/>\n9. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u0410\u043a\u043a\u0435\u0440\u043c\u0430\u043d. \u0412. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u044b \u0442\u0435\u043e\u0440\u0435\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043b\u043e\u0433\u0438\u043a\u0438.\u041c.: \u0418\u0437\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u0430\u044f \u0433\u0440\u0443\u043f\u043f\u0430 URSS, 2010, 304 \u0441.<br \/>\n10. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u0411\u0435\u0440\u043d\u0430\u0439\u0441 \u041f. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438. \u041c.: \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 \u0422\u043e\u043c I 1979, 560 \u0441.<br \/>\n11. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u0411\u0435\u0440\u043d\u0430\u0439\u0441 \u041f. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438. \u0422.2. 1982. 656 \u0441.<br \/>\n12. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u041a\u043e\u043d-\u0424\u043e\u0441\u0441\u0435\u043d \u0421. \u041d\u0430\u0433\u043b\u044f\u0434\u043d\u0430\u044f \u0433\u0435\u043e\u043c\u0435\u0442\u0440\u0438\u044f \u041c.-\u041b.: \u0413\u043e\u0441\u0442\u0435\u0445\u0438\u0437\u0434\u0430\u0442 (1951).<br \/>\n13. \u041a\u0443\u0440\u0430\u043d\u0442 \u0420. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u041c\u0435\u0442\u043e\u0434\u044b \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0444\u0438\u0437\u0438\u043a\u0438. \u0422\u043e\u043c I 1933.<br \/>\n14. \u0412\u0435\u0439\u043b\u044c. \u0413. \u0414\u0430\u0432\u0438\u0434 \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 \u0438 \u0435\u0433\u043e \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0442\u0432\u043e\u0440\u0447\u0435\u0441\u0442\u0432\u043e \/\/ \u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u043c\u044b\u0448\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435 \u2013 \u041c.: \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430, 1989 \u2013 \u0441 214-256.<br \/>\n15. \u041a\u043e\u043d\u0441\u0442\u0430\u043d\u0441 \u0420\u0438\u0434. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 &#8211; \u041c.: \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 1977 \u0433.<br \/>\n16. \u041f\u0430\u0440\u0448\u0438\u043d \u0410.\u041d. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 \u0438 \u0442\u0435\u043e\u0440\u0438\u044f \u0438\u043d\u0432\u0430\u0440\u0438\u0430\u043d\u0442\u043e\u0432 \/\/ \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u043a\u043e- \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f &#8211; \u041c.: \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 1975 \u0433. \u2116 20 \u0441 171-197.<br \/>\n17. \u041a\u043e\u043b\u043c\u043e\u0433\u043e\u0440\u043e\u0432. \u0410.\u041d. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 \u0414\u0430\u0432\u0438\u0434 \/\/ \u0411\u043e\u043b\u044c\u0448\u0430\u044f \u0441\u043e\u0432\u0435\u0442\u0441\u043a\u0430\u044f \u044d\u043d\u0446\u0438\u043a\u043b\u043e\u043f\u0435\u0434\u0438\u044f \/\/, 1969.<br \/>\n18. \u0410.\u0412.\u041f\u043e\u0433\u043e\u0440\u0435\u043b\u043e\u0432. \u0427\u0435\u0442\u0432\u0435\u0440\u0442\u0430\u044f \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u0430 \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430. \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430. \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430. 1974. 80 \u0441.<br \/>\n19. \u042e.\u0412. \u041c\u0430\u0442\u0438\u044f\u0441\u0435\u0432\u0438\u0447. \u0414\u0435\u0441\u044f\u0442\u0430\u044f \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u0430 \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 \u2013 \u041c. \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430. \u0424\u0438\u0437\u0438\u043a\u043e-\u043c\u0430\u0442., \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u0430. 1993-223 \u0441.<br \/>\n20. Q.\u015eubert Kalk\u00fcl der abz\u00e4hlenden Geometric, 1879.<\/p>\n<p><strong><em>M\u0259nb\u0259:\u00a0Misir M\u0259rdanov, Vidadi Mirz\u0259yev \u201cDavid Hilbert v\u0259 onun 23 problemi\u201d , Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 X\u0259b\u0259rl\u0259r M\u0259cmu\u0259si, Cild 4, \u21164, Dekabr 2017-ci il. s\u0259hif\u0259 9-18.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bizim riyaziyyat\u00e7\u0131lar n\u0259slinin h\u0259\u00e7 bir n\u00fcmay\u0259nd\u0259si onunla m\u00fcqayis\u0259 oluna bilm\u0259z. G\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda Hilbertin qoydu\u011fu h\u0259ll olunmam\u0131\u015f iyirmi \u00fc\u00e7 problem sonrak\u0131 q\u0131rx ild\u0259 riyaziyyat\u0131n inki\u015faf\u0131nda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Onlardan birini h\u0259ll ed\u0259n h\u0259r bir riyaziyyat\u00e7\u0131, riyaziyyat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda \u0259n f\u0259xri yerl\u0259rd\u0259n birini tutur. (German Veyl) Elm sah\u0259sind\u0259 el\u0259 hadis\u0259l\u0259r olur ki, bu elmin m\u00fc\u0259yy\u0259n sah\u0259sinin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19873"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19873"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19873\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19913,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19873\/revisions\/19913"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}