{"id":199802,"date":"2023-12-06T11:36:53","date_gmt":"2023-12-06T07:36:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=199802"},"modified":"2023-12-06T11:36:54","modified_gmt":"2023-12-06T07:36:54","slug":"dahil%c9%99ri-bir-d%c9%99-bel%c9%99-taniyaq-18","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/12\/06\/dahil%c9%99ri-bir-d%c9%99-bel%c9%99-taniyaq-18\/","title":{"rendered":"Dahil\u0259ri bir d\u0259 bel\u0259 tan\u0131yaq!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Uilyam Ceyms Sidis<\/strong><\/p>\n<p>Y\u00fcks\u0259k z\u0259kalar\u0131 il\u0259 adlar\u0131n\u0131 tarix\u0259 yazm\u0131\u015f insanlar \u00e7oxdur. Bunlara misal olaraq, Albert Eyn\u015fteyn, \u0130saak Nyuton v\u0259 Mark Zukerberq kimi dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k olar. Lakin haqq\u0131nda b\u0259hs ed\u0259c\u0259yimiz bu \u015f\u0259xsin ad\u0131 \u00e7oxlar\u0131na\u00a0 tan\u0131\u015f g\u0259lm\u0259s\u0259 d\u0259, o 250-300 aras\u0131nda IQ-si (intelligence quotient) il\u0259 b\u00fct\u00fcn dahil\u0259ri gerid\u0259 qoyaraq d\u00fcnyan\u0131n \u0259n a\u011f\u0131ll\u0131 insan\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. S\u00f6hb\u0259t 18 ayl\u0131\u011f\u0131nda q\u0259zet oxuyan, 8 ya\u015f\u0131nda 8 dild\u0259 dan\u0131\u015fan, b\u0259\u015f\u0259r tarixinin \u0259n z\u0259kal\u0131 insan\u0131 Uilyam Ceyms Sidisd\u0259n gedir&#8230;<\/p>\n<p>Uilyam Ceyms Sidis\u00a0 Nyu Yorkda y\u0259hudi \u0259silli ail\u0259d\u0259\u00a0 d\u00fcnyaya g\u0259lib. Uilyam\u0131n a\u011flas\u0131\u011fmaz, parlaq z\u0259kaya sahib olaca\u011f\u0131 he\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil. \u00c7\u00fcnki onun valideynl\u0259ri d\u0259 \u00e7ox a\u011f\u0131ll\u0131 olub. Bel\u0259 ki, atas\u0131 Boris Harvarddan 4 d\u0259r\u0259c\u0259 qazanan n\u00fcmun\u0259vi psixoloq, anas\u0131 is\u0259 h\u0259kim idi. 8 ayl\u0131q olanda \u0259lifban\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flayan balaca dahi 18 ayl\u0131\u011f\u0131nda art\u0131q &#8220;The New York Times&#8221; q\u0259zetini oxuya bilirdi. Uilyam\u00a0\u00a0 8 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r lat\u0131n, yunan, frans\u0131z, rus, alman, ivrit, t\u00fcrk\u00a0 dill\u0259rini \u00f6yr\u0259nmi\u015fdi. H\u0259tta bu dill\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq, \u00f6z dilini d\u0259 icad etmi\u015f v\u0259 h\u0259min dil\u0259 &#8220;Vendergood&#8221; ad\u0131n\u0131 vermi\u015fdi. Ail\u0259si onun x\u00fcsusi z\u0259kaya sahib oldu\u011funu bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 Harvardda oxutma\u011f\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, lakin bu t\u0259l\u0259b r\u0259dd edilib.\u00a0 \u00c7\u00fcnki o zaman Uilyam\u0131n c\u0259mi 9 ya\u015f\u0131 olub.<\/p>\n<p>Amma \u00a0iki il sonra Uilyam 11 ya\u015f\u0131nda Harvard Universitetin\u0259 q\u0259bul edilib. Bununla da o,\u00a0 Harvarda q\u0259bul edil\u0259n \u0259n g\u0259nc insan kimi\u00a0 tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. \u00c7ox q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 riyaziyyat biliyi zirv\u0259y\u0259 qalx\u0131b v\u0259 professorlar kimi t\u0259dris\u0259 ba\u015flay\u0131b. Uilyam\u0131n u\u011furlar\u0131 dild\u0259n-dil\u0259 yay\u0131l\u0131b v\u0259\u00a0\u00a0 &#8220;vunderkind&#8221; ad\u0131n\u0131 qazan\u0131b. 16 ya\u015f\u0131nda bakalavr t\u0259hsilini ba\u015fa vuran dahi\u00a0 \u00fcst\u00fcn z\u0259kas\u0131\u00a0 il\u0259 m\u0259tbuat\u0131n da diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub v\u0259 Uilyam \u00f6z\u00fcn\u00fc &#8220;New York Times&#8221; q\u0259zetinin man\u015fetl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcb. Ancaq g\u0259nc ya\u015fda g\u0259l\u0259n bu \u015f\u00f6hr\u0259t onun \u00fc\u00e7\u00fcn bir yandan da yorucu olub. Uilyam u\u015faql\u0131qdan \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259n z\u00f6vq alsa da, yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 zaman d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri d\u0259yi\u015fib v\u0259 h\u0259tta atas\u0131n\u0131 bu \u015f\u00f6hr\u0259td\u0259 g\u00fcnahland\u0131r\u0131b. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259tta bu s\u0259b\u0259bd\u0259n\u00a0 atas\u0131n\u0131n d\u0259fnind\u0259 bel\u0259 i\u015ftirak etm\u0259kd\u0259n imtina edib. \u015e\u00f6hr\u0259td\u0259n yorulan Uilyam adi bir h\u0259yat s\u00fcrm\u0259k fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb v\u0259 ofis i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flay\u0131b. Ancaq bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 d\u0259 xalq t\u0259r\u0259find\u0259n sevilib, axtar\u0131l\u0131b v\u0259 o,\u00a0 yenid\u0259n i\u015f yerl\u0259rini d\u0259yi\u015fm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131b. Uilyam f\u0259rqli t\u0259x\u0259ll\u00fcsl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bir \u00e7ox d\u0259y\u0259rli kitablar da yaz\u0131b.<\/p>\n<p>Onun h\u0259yat\u0131ndak\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si is\u0259 h\u0259bsxanaya m\u0259hkum edildiyi zaman olub. Sosialist olan Uilyam h\u00f6kum\u0259t \u0259leyhin\u0259 ke\u00e7iril\u0259n n\u00fcmayi\u015fl\u0259r zaman\u0131\u00a0 h\u0259bs edil\u0259r\u0259k 18 ayl\u0131q c\u0259zaya m\u0259hkum edilib. Ancaq ail\u0259si buna etiraz ed\u0259r\u0259k h\u0259bsxana \u0259v\u0259zin\u0259 onun 2 il sanatoriyada qalmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edib. Sidis h\u0259m i\u015ftirak etdiyi n\u00fcmayi\u015fl\u0259r\u0259, h\u0259m d\u0259 ateist oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 xalq\u0131n sevgisini itirm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>\u00d6mr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rini elmd\u0259n uzaq ke\u00e7ir\u0259n Uilyam\u00a0 46 ya\u015f\u0131nda beyin qanamas\u0131ndan v\u0259fat edib. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259yat\u0131n\u0131n\u00a0 sonlar\u0131na yax\u0131n\u00a0 \u00f6yr\u0259ndiyi dill\u0259rin say\u0131 40-a \u00e7at\u0131b. D\u00fcnyan\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259k a\u011f\u0131la sahib\u00a0 olan bu adam b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u00e7ox ya\u015fasayd\u0131, kim bilir elm\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u00f6hf\u0259l\u0259r b\u0259x\u015f ed\u0259c\u0259kdi&#8230;<\/p>\n<p>respublika-news.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uilyam Ceyms Sidis Y\u00fcks\u0259k z\u0259kalar\u0131 il\u0259 adlar\u0131n\u0131 tarix\u0259 yazm\u0131\u015f insanlar \u00e7oxdur. Bunlara misal olaraq, Albert Eyn\u015fteyn, \u0130saak Nyuton v\u0259 Mark Zukerberq kimi dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k olar. Lakin haqq\u0131nda b\u0259hs ed\u0259c\u0259yimiz bu \u015f\u0259xsin ad\u0131 \u00e7oxlar\u0131na\u00a0 tan\u0131\u015f g\u0259lm\u0259s\u0259 d\u0259, o 250-300 aras\u0131nda IQ-si (intelligence quotient) il\u0259 b\u00fct\u00fcn dahil\u0259ri gerid\u0259 qoyaraq d\u00fcnyan\u0131n \u0259n a\u011f\u0131ll\u0131 insan\u0131 kimi tarix\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199802"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=199802"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199802\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":199806,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199802\/revisions\/199806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=199802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=199802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=199802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}