{"id":19985,"date":"2018-07-30T11:07:11","date_gmt":"2018-07-30T07:07:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=19985"},"modified":"2018-07-20T22:41:20","modified_gmt":"2018-07-20T18:41:20","slug":"david-hilbert-v%c9%99-onun-23-problemi-viii-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2018\/07\/30\/david-hilbert-v%c9%99-onun-23-problemi-viii-hiss%c9%99\/","title":{"rendered":"DAV\u0130D H\u0130LBERT v\u0259 onun 23 problemi (VIII hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/David-Hilbert.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-19874\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/David-Hilbert-201x300.jpg\" alt=\"\" width=\"201\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/David-Hilbert-201x300.jpg 201w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/David-Hilbert.jpg 271w\" sizes=\"(max-width: 201px) 100vw, 201px\" \/><\/a><br \/>\n<strong>David Hilbertin 6-c\u0131 problemi:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu problem n\u0259z\u0259ri-fizikan\u0131n aksiomatik qurulmas\u0131na aiddir.Hilbert a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 probleml\u0259ri m\u00fch\u00fcm hesab edirdi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. Statistik fizikan\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n ehtimal n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin aksiomla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. \u201cAtomistik n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rd\u0259n kontiniuumun h\u0259r\u0259k\u0259ti qanunlar\u0131na ke\u00e7m\u0259\u201d metodlar\u0131nda istifad\u0259 olunan limit\u0259 ke\u00e7m\u0259 prosesinin ciddi sur\u0259td\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu problemi qism\u0259n h\u0259ll edilmi\u015f hesab etm\u0259k olar. 1933-c\u00fc ild\u0259 Sovet riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131 A.N.Kolmoqorov \u00f6l\u00e7\u00fc n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u0259sas\u0131nda ehtimal n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin aksiomatikas\u0131n\u0131 vermi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hal-haz\u0131rda daha \u00fcmumi aksiomatik qurulu\u015fa malik fiziki n\u0259z\u0259riyy\u0259 \u00fcmumi nisbilik n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 kvant mexanikas\u0131d\u0131r. Birinci n\u0259z\u0259riyy\u0259 qravitasiya qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sirini, ikincisi is\u0259 dig\u0259r qalan \u00fc\u00e7 \u0259sas qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259siri izah edir. Qravitasiyan\u0131n kvant n\u0259z\u0259riyy\u0259si olmad\u0131\u011f\u0131ndan bu n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdirm\u0259k olmur. Bu bax\u0131mdan Hilbertin alt\u0131nc\u0131 probleminin ikinci hiss\u0259si h\u0259ll edilmi\u015f say\u0131la bilm\u0259z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u018fd\u0259biyyat<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. D.Hilbert Vortrag gehalten auf dem internationalen Matematiker-Kongrez zu Pariz. 1900.<br \/>\n2. D.Hilbert Mathematische Probleme. Archiv f. Math. u. Phys, III s. 1 (1901) 44-63.<br \/>\n3. \u041f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u044b \u0413\u0438\u043b\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430, \u0421\u0431\u043e\u0440\u043d\u0438\u043a \u043f\u043e\u0434 \u0440\u0435\u0434\u0430\u043a\u0446\u0438\u0439 \u041f. \u0421. \u0410\u043b\u0435\u043a\u0441\u0430\u043d\u0434\u0440\u043e\u0432\u0430, \u041c., \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 1969 \u0433. 240 \u0441.<br \/>\n4. \u0411\u043e\u043b\u0438\u0431\u0440\u0443\u0445 \u0410. \u0410. \u041f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u044b \u0413\u0438\u043b\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 (100 \u043b\u0435\u0442 \u0441\u043f\u0443\u0441\u0442\u044f) \u2013 \u041c\u0426\u041d\u041c\u041e, 1999, \u0442-2, 24\u0441.<br \/>\n5. \u0414\u0435\u043c\u0438\u0434\u043e\u0432 \u0421.\u0421. \u041a \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 \/\/ \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u043a\u0430 \u2013 \u043c\u0430\u0442. \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u2013 \u041c., \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430, 1966 &#8211; \u211617 \u2013 91-122 \u0441.<br \/>\n6. \u041b\u044f\u0448\u043a\u043e \u0421.\u0418., \u041d\u043e\u043c\u0438\u0440\u043e\u0432\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0414. \u0410., \u041f\u0435\u0442\u0443\u043d\u0438\u043d \u042e. \u0418., \u0421\u0435\u043c\u0435\u043d\u043e\u0432 \u0412.\u0412. \u0414\u0432\u0430\u0434\u0446\u0430\u0442\u0430\u044f \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u0430 \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 \u00ab\u0414\u0438\u0430\u043b\u0435\u043a\u0442\u0438\u043a\u0430\u00bb, 2009-192 \u0441.<br \/>\n7. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 \u0414. \u0418\u0437\u0431\u0440\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435 \u0442\u0440\u0443\u0434\u044b \u0432. 2. \u0422 \/\/ \u041f\u043e\u0434 \u0420\u0435\u0434\u0430\u043a\u0446\u0438\u0438 \u2013 \u041c, \u0424\u0430\u043a\u0442\u043e\u0440\u0438\u0430\u043b, 1998.<br \/>\n\u2022 \u0422.1. \u0422\u0435\u043e\u0440\u0438\u044f \u0438\u043d\u0432\u0430\u0440\u0438\u0430\u043d\u0442\u043e\u0432, \u0422\u0435\u043e\u0440\u0438\u044f \u0447\u0438\u0441\u0435\u043b. \u0410\u043b\u0433\u0435\u0431\u0440\u0430. \u0413\u0435\u043e\u043c\u0435\u0442\u0440\u0438\u044f. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438 \u2013 575 \u0441.<br \/>\n\u2022 \u0422.2. \u0410\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437. \u0424\u0438\u0437\u0438\u043a\u0430. \u041f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u044b \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 \u2013 607 \u0441.<br \/>\n8. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u0433\u0435\u043e\u043c\u0435\u0442\u0440\u0438\u0438 \u041c.-\u041b.: \u0413\u043e\u0441\u0442\u0435\u0445\u0438\u0437\u0434\u0430\u0442, 1948-\u0421\u0435\u0440\u0438\u044f: \u041a\u043b\u0430\u0441\u0441\u0438\u043a\u0438 \u0435\u0441\u0442\u0435\u0441\u0442\u0432\u043e\u0437\u043d\u0430\u043d\u0438\u044f.<br \/>\n9. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u0410\u043a\u043a\u0435\u0440\u043c\u0430\u043d. \u0412. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u044b \u0442\u0435\u043e\u0440\u0435\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043b\u043e\u0433\u0438\u043a\u0438.\u041c.: \u0418\u0437\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u043a\u0430\u044f \u0433\u0440\u0443\u043f\u043f\u0430 URSS, 2010, 304 \u0441.<br \/>\n10. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u0411\u0435\u0440\u043d\u0430\u0439\u0441 \u041f. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438. \u041c.: \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 \u0422\u043e\u043c I 1979, 560 \u0441.<br \/>\n11. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u0411\u0435\u0440\u043d\u0430\u0439\u0441 \u041f. \u041e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u043a\u0438. \u0422.2. 1982. 656 \u0441.<br \/>\n12. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u041a\u043e\u043d-\u0424\u043e\u0441\u0441\u0435\u043d \u0421. \u041d\u0430\u0433\u043b\u044f\u0434\u043d\u0430\u044f \u0433\u0435\u043e\u043c\u0435\u0442\u0440\u0438\u044f \u041c.-\u041b.: \u0413\u043e\u0441\u0442\u0435\u0445\u0438\u0437\u0434\u0430\u0442 (1951).<br \/>\n13. \u041a\u0443\u0440\u0430\u043d\u0442 \u0420. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442. \u0414. \u041c\u0435\u0442\u043e\u0434\u044b \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0444\u0438\u0437\u0438\u043a\u0438. \u0422\u043e\u043c I 1933.<br \/>\n14. \u0412\u0435\u0439\u043b\u044c. \u0413. \u0414\u0430\u0432\u0438\u0434 \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 \u0438 \u0435\u0433\u043e \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0442\u0432\u043e\u0440\u0447\u0435\u0441\u0442\u0432\u043e \/\/ \u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u043c\u044b\u0448\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435 \u2013 \u041c.: \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430, 1989 \u2013 \u0441 214-256.<br \/>\n15. \u041a\u043e\u043d\u0441\u0442\u0430\u043d\u0441 \u0420\u0438\u0434. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 &#8211; \u041c.: \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 1977 \u0433.<br \/>\n16. \u041f\u0430\u0440\u0448\u0438\u043d \u0410.\u041d. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 \u0438 \u0442\u0435\u043e\u0440\u0438\u044f \u0438\u043d\u0432\u0430\u0440\u0438\u0430\u043d\u0442\u043e\u0432 \/\/ \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u043a\u043e- \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f &#8211; \u041c.: \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430 1975 \u0433. \u2116 20 \u0441 171-197.<br \/>\n17. \u041a\u043e\u043b\u043c\u043e\u0433\u043e\u0440\u043e\u0432. \u0410.\u041d. \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442 \u0414\u0430\u0432\u0438\u0434 \/\/ \u0411\u043e\u043b\u044c\u0448\u0430\u044f \u0441\u043e\u0432\u0435\u0442\u0441\u043a\u0430\u044f \u044d\u043d\u0446\u0438\u043a\u043b\u043e\u043f\u0435\u0434\u0438\u044f \/\/, 1969.<br \/>\n18. \u0410.\u0412.\u041f\u043e\u0433\u043e\u0440\u0435\u043b\u043e\u0432. \u0427\u0435\u0442\u0432\u0435\u0440\u0442\u0430\u044f \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u0430 \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430. \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430. \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430. 1974. 80 \u0441.<br \/>\n19. \u042e.\u0412. \u041c\u0430\u0442\u0438\u044f\u0441\u0435\u0432\u0438\u0447. \u0414\u0435\u0441\u044f\u0442\u0430\u044f \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u0430 \u0413\u0438\u043b\u044c\u0431\u0435\u0440\u0442\u0430 \u2013 \u041c. \u041d\u0430\u0443\u043a\u0430. \u0424\u0438\u0437\u0438\u043a\u043e-\u043c\u0430\u0442., \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u0430. 1993-223 \u0441.<br \/>\n20. Q.\u015eubert Kalk\u00fcl der abz\u00e4hlenden Geometric, 1879.<\/p>\n<p><strong><em>M\u0259nb\u0259:\u00a0Misir M\u0259rdanov, Vidadi Mirz\u0259yev \u201cDavid Hilbert v\u0259 onun 23 problemi\u201d , Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 X\u0259b\u0259rl\u0259r M\u0259cmu\u0259si, Cild 4, \u21164, Dekabr 2017-ci il. s\u0259hif\u0259 9-18.<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>David Hilbertin 6-c\u0131 problemi: Bu problem n\u0259z\u0259ri-fizikan\u0131n aksiomatik qurulmas\u0131na aiddir.Hilbert a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 probleml\u0259ri m\u00fch\u00fcm hesab edirdi: 1. Statistik fizikan\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n ehtimal n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin aksiomla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131; 2. \u201cAtomistik n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rd\u0259n kontiniuumun h\u0259r\u0259k\u0259ti qanunlar\u0131na ke\u00e7m\u0259\u201d metodlar\u0131nda istifad\u0259 olunan limit\u0259 ke\u00e7m\u0259 prosesinin ciddi sur\u0259td\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131. Bu problemi qism\u0259n h\u0259ll edilmi\u015f hesab etm\u0259k olar. 1933-c\u00fc ild\u0259 Sovet riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131 A.N.Kolmoqorov \u00f6l\u00e7\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19985"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19985"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19987,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19985\/revisions\/19987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}