{"id":211475,"date":"2024-02-21T14:10:21","date_gmt":"2024-02-21T10:10:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=211475"},"modified":"2024-02-21T14:10:23","modified_gmt":"2024-02-21T10:10:23","slug":"21-fevral-beyn%c9%99lxalq-ana-dili-gunudur-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/02\/21\/21-fevral-beyn%c9%99lxalq-ana-dili-gunudur-3\/","title":{"rendered":"21 Fevral &#8211; Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 21-i d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. 1999-cu ilin noyabr\u0131nda Banqlade\u015f s\u0259firinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n fevral\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc elan edilib.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc 1952-ci il fevral\u0131n 21-d\u0259 Banqlade\u015fin Benqal \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00f6z ana dilinin r\u0259smi dil olmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan 4 t\u0259l\u0259b\u0259nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si hadis\u0259sini bir daha insanlar\u0131n xatir\u0259sind\u0259 canland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n dill\u0259rin qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r il qeyd olunan Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc h\u0259r k\u0259s\u0259 \u00f6z do\u011fma dilinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss etm\u0259k, onunla q\u00fcrur duymaq, onu qorumaq, inki\u015faf etdirm\u0259k h\u00fcququ oldu\u011funu bir daha xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n<p>Builki Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc \u201c\u00c7oxdilli t\u0259hsil n\u0259sill\u0259raras\u0131 t\u0259hsilin \u0259sas s\u00fctunlar\u0131ndan biridir\u201d m\u00f6vzusuna h\u0259sr edilib. \u00c7oxdilli v\u0259 \u00e7oxm\u0259d\u0259niyy\u0259tli c\u0259miyy\u0259tl\u0259r yerli dill\u0259ri \u0259n\u0259n\u0259vi bilikl\u0259rin v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259 kimi qoruyub saxlamaqla inki\u015faf edir. Bununla bel\u0259, daha \u00e7ox dil yoxa \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131ndan dil m\u00fcxt\u0259lifliyi t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131ndad\u0131r. Haz\u0131rda d\u00fcnya \u0259halisinin 40 faizinin \u00f6z dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc dild\u0259 t\u0259hsil almaq imkan\u0131 yoxdur, b\u0259zi regionlarda bu r\u0259q\u0259m 90 faiz\u0259 \u00e7at\u0131r. T\u0259dqiqatlar t\u0259hsild\u0259 ana dilind\u0259n istifad\u0259nin \u00f6yr\u0259nm\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00f6z\u00fcn\u0259h\u00f6rm\u0259tin artmas\u0131 v\u0259 t\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 kimi faydalar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. Bu yana\u015fma h\u0259m d\u0259 bilikl\u0259rin n\u0259sill\u0259r aras\u0131nda \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 v\u0259 do\u011fma m\u0259d\u0259niyy\u0259tin qorunub saxlanmas\u0131na \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini verir. \u00c7oxdilli t\u0259hsil siyas\u0259ti inkl\u00fcziv t\u0259hsil v\u0259 yerli dill\u0259rin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. T\u0259limin \u015fagirdin ana dilind\u0259 ba\u015flamas\u0131 v\u0259 t\u0259dric\u0259n ba\u015fqa dill\u0259rin t\u0259tbiqi ev v\u0259 m\u0259kt\u0259b aras\u0131nda mane\u0259ni aradan qald\u0131rma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Ana dilin\u0259 \u0259saslanan \u00e7oxdilli t\u0259hsil qeyri-dominant, azl\u0131q v\u0259 yerli dill\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015fan \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 v\u0259 onlara daxil olma\u011f\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u00fcnyada 7000-\u0259 yax\u0131n dil var v\u0259 onlar\u0131n 45 faizi t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131ndad\u0131r. T\u0259hsil sisteml\u0259rind\u0259 v\u0259 h\u00f6kum\u0259td\u0259 yaln\u0131z bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcz dil m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r, r\u0259q\u0259msal d\u00fcnyada is\u0259 y\u00fczd\u0259n az dild\u0259n istifad\u0259 olunur. \u00c7oxdilli v\u0259 multikultural c\u0259miyy\u0259tl\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi bilik v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259n v\u0259 qoruyan dill\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda ana dilinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131, i\u015fl\u0259k dil\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259 yol tapmas\u0131 dilimizin g\u00f6z\u0259l bilicisi Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin dilin qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir. Bu siyas\u0259tin \u0259sas\u0131 h\u0259l\u0259 1969-cu ild\u0259 qoyulub: Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin (indiki Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti) 50 illik yubileyind\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Az ke\u00e7m\u0259mi\u015f bu dil d\u00f6vl\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r\u0259 d\u0259 yol a\u00e7\u0131b. Az\u0259rbaycan SSR-in 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi q\u0259bul edilm\u0259si is\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259 olub.<\/p>\n<p>2002-ci il sentyabr\u0131n 30-da \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u201d Qanunun q\u0259bul edilm\u0259si dilimizin d\u00f6vl\u0259t dili kimi i\u015fl\u0259dilm\u0259si, t\u0259tbiqi, qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 milli-m\u0259d\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 daha bir add\u0131m olub. Bu s\u0259n\u0259d \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131m\u0131za v\u0259 onun dilin\u0259 t\u00fck\u0259nm\u0259z m\u0259h\u0259bb\u0259tinin, qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n parlaq n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Haz\u0131rda bu \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri Prezident \u0130lham \u018fliyev u\u011furla davam etdirm\u0259kd\u0259dir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan Milli Ensiklopediyas\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131n\u0131n yeni t\u0259rkibinin t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan dilinin elektron m\u0259kanda daha geni\u015f istifad\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncamlar\u0131, \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131 v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r dilimizin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min F\u0259rmandan ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259rin icras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetinin m\u00fcvafiq q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131 yan\u0131nda Monitorinq M\u0259rk\u0259zi yarad\u0131l\u0131b. M\u0259rk\u0259z f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnd\u0259n Az\u0259rbaycan dilinin d\u00fczg\u00fcn t\u0259tbiqi v\u0259 t\u0259bli\u011fi m\u0259qs\u0259dil\u0259 ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irir.<\/p>\n<p>azertag.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 21-i d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. 1999-cu ilin noyabr\u0131nda Banqlade\u015f s\u0259firinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n fevral\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc elan edilib. Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc 1952-ci il fevral\u0131n 21-d\u0259 Banqlade\u015fin Benqal \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00f6z ana dilinin r\u0259smi dil olmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan 4 t\u0259l\u0259b\u0259nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si hadis\u0259sini bir daha insanlar\u0131n xatir\u0259sind\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":211476,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211475"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=211475"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211475\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":211478,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211475\/revisions\/211478"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/211476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=211475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=211475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=211475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}