{"id":211742,"date":"2024-02-28T10:55:00","date_gmt":"2024-02-28T06:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=211742"},"modified":"2025-02-28T12:15:08","modified_gmt":"2025-02-28T08:15:08","slug":"az%c9%99rbaycanda-riyaziyyat-elmini-dunya-s%c9%99viyy%c9%99sin%c9%99-qaldiran-alim-ibrahim-ibrahimov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/02\/28\/az%c9%99rbaycanda-riyaziyyat-elmini-dunya-s%c9%99viyy%c9%99sin%c9%99-qaldiran-alim-ibrahim-ibrahimov\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda riyaziyyat elmini d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131ran alim \u0130brahim \u0130brahimov"},"content":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 28-i Az\u0259rbaycan elminin \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131ndan biri, b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t, Az\u0259rbaycanda funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si m\u0259kt\u0259binin yarad\u0131c\u0131s\u0131, funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 yax\u0131nla\u015fmalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli alim, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, \u0130brahim \u0130bi\u015f o\u011flu \u0130brahimovun anadan oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si m\u0259kt\u0259binin yarad\u0131c\u0131s\u0131, funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 yax\u0131nla\u015fmalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli alim, \u0130brahimov \u0130brahim \u0130bi\u015f o\u011flu, 28 fevral 1912-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n F\u00fczuli rayonunun Qar\u011fabazar k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Atas\u0131 1917-ci ild\u0259 v\u0259fat etmi\u015f, 30 ya\u015f\u0131nda dul qalm\u0131\u015f M\u0259nsum\u0259 xan\u0131m\u0131n v\u0259 \u0259misi Yusif ki\u015finin himay\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015fd\u00fcr. O, ilk t\u0259hsilini 1921-ci ild\u0259 9 ya\u015f\u0131nda k\u0259ndl\u0259rind\u0259n bir kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Pir\u0259hm\u0259dli k\u0259ndind\u0259 molla Yusifin m\u0259kt\u0259bind\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 aydan sonra k\u0259ndl\u0259rind\u0259 a\u00e7\u0131lan be\u015fsinifli ibtidai m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsilini davam etdirir. 1925-ci ild\u0259 h\u0259min m\u0259kt\u0259bi bitirdikd\u0259n sonra 1926-c\u0131 ild\u0259 F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yeni a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f K\u0259ndli G\u0259ncl\u0259r M\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 1928-ci ilin may\u0131na q\u0259d\u0259r orada t\u0259hsilini davam etdirmi\u015fdir. Bu m\u0259kt\u0259bd\u0259 ona riyaziyyatdan Mehdi Mehdizad\u0259 d\u0259rs demi\u015fdi.<\/p>\n<p>1928-ci ilin sentyabr ay\u0131ndan t\u0259hsilini G\u0259nc\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Texnikumunda davam etdirir. 1931-ci ild\u0259 onu G\u0259nc\u0259 Pedaqoji Texnikumunun n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutunun haz\u0131rl\u0131q kursuna k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Haz\u0131rl\u0131q kursunu u\u011furla bitir\u0259n \u0130brahim 1931-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutuna q\u0259bul olunur. 1934-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda g\u0259nc \u0130brahim h\u0259rbi qullu\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. O,1935-ci ilin may\u0131na q\u0259d\u0259r, ali t\u0259hsilini Pedaqoji \u0130nstitutda davam etdirm\u0259kl\u0259, h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259 olur. H\u0259min ilin may\u0131nda onu h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n azad edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Pedaqoji \u0130nstitutda t\u0259hsil alark\u0259n ona Riyazi analiz f\u0259nnini B\u0259hram Yusifzad\u0259 v\u0259 M\u0259mm\u0259d b\u0259y \u018ff\u0259ndiyev, Analitik h\u0259nd\u0259s\u0259ni Eynulh\u0259yat xan\u0131m Yusifzad\u0259 (H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131, Yusuf b\u0259y N\u0259sibb\u0259ylinin h\u0259yat yolda\u015f\u0131), Fizikan\u0131 R\u0259him b\u0259y M\u0259likov, H\u0259qiqi d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259n \u018f\u015fr\u0259f H\u00fcseynov d\u0259rs demi\u015fl\u0259r. \u0130brahim \u0130brahimov 1935-ci ild\u0259 institutu \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirir v\u0259 Maarif nazirliyinin b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 \u0259sas\u0259n Z\u0259ngilan rayonunda orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 riyaziyyat m\u00fc\u0259llimi v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olunur. M\u0259kt\u0259bd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ay i\u015fl\u0259dikd\u0259n sonra dostlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin Montin q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259ki (indiki N\u0259rimanov rayonu) Neftay\u0131rma texnikumuna riyaziyyat m\u00fc\u0259llimi t\u0259yin olunur. 1936-c\u0131 ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin aspiranturas\u0131na q\u0259bul olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn universitetin professorlar\u0131 Aleksandr Sergeyevi\u00e7 Kovanko, Aleksandr Adolfovi\u00e7 Bux\u015ftab v\u0259 Yaroslav Borisovi\u00e7 Lopatinskinin r\u0259hb\u0259rlik etdikl\u0259ri haz\u0131rl\u0131q kursunda t\u0259hsilini davam etdirir. O d\u00f6vrd\u0259 universitet t\u0259hsili olmayanlar aspiranturaya q\u0259bul olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rl\u0131q kursundan ke\u00e7m\u0259li idil\u0259r.<\/p>\n<p>1936-c\u0131 ilin noyabr ay\u0131nda aspiranturaya haz\u0131rl\u0131q kursunu u\u011furla ba\u015fa vuran \u0130brahim \u0130brahimov Funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 universitetin aspiranturas\u0131na q\u0259bul olunur. Universitetd\u0259 Ali c\u0259br, \u018fd\u0259dl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 Kompleks d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259n m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxuyan A.A.Bux\u015ftab onun elmi r\u0259hb\u0259ri t\u0259yin edilir. Aspiranturada oxuyark\u0259n rus dilind\u0259 biliyini art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 g\u0259nc \u0130brahim Konstantin Aleksandrovi\u00e7 Posse v\u0259 \u0130van \u0130vanovi\u00e7 Privalovun \u201cDiferensial v\u0259 inteqral hesab\u0131\u201d adl\u0131 iki cildd\u0259n ibar\u0259t kitab\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259dris edil\u0259n f\u0259nl\u0259r \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 he\u00e7 bir d\u0259rslik v\u0259 d\u0259rs v\u0259saiti yox idi. Az\u0259rbaycan b\u00f6lm\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n m\u00fc\u0259lliml\u0259rin i\u015fi \u00e7ox \u00e7\u0259tin idi. Bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 birinci cildin t\u0259rc\u00fcm\u0259sini ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131b \u00e7ap etdirir. O, 1935-1936-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 eyni zamanda M\u00fch\u0259ndisl\u0259rin ixtisasart\u0131rma institutunda m\u00fc\u0259llim v\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 assistent v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130brahim \u0130brahimov 1937-ci ilin dekabr ay\u0131nda aspiranturada t\u0259hsilini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvaya yola d\u00fc\u015f\u00fcr. Onu Steklov ad\u0131na Riyaziyyat \u0130nstitutun direktoru akademik Andrey Nikolayevi\u00e7 Kolmoqorov q\u0259bul edir, s\u0259n\u0259dl\u0259rini yoxlay\u0131r v\u0259 iki g\u00fcnd\u0259n sonraya imtahan t\u0259yin edir. \u0130mtahan\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 vermi\u015f \u0130brahim \u0130brahimova d\u00f6vr\u00fcn n\u00fcfuzlu riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri olan Aleksandr Osipovi\u00e7 Gelfond elmi r\u0259hb\u0259r olma\u011fa raz\u0131l\u0131q verir.<\/p>\n<p>Elmi r\u0259hb\u0259ri il\u0259 h\u0259ft\u0259d\u0259 bir d\u0259f\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259n, bundan \u0259lav\u0259 onun m\u00fchazir\u0259l\u0259rin\u0259 qulaq asaraq v\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi seminarlarda f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259n \u0130brahim \u0130brahimov 1939-ci ilin aprel ay\u0131n\u0131n sonunda, il yar\u0131m \u0259rzind\u0259 namiz\u0259dlik dissertasiyan\u0131 haz\u0131rlay\u0131b r\u0259hb\u0259rin\u0259 t\u0259qdim edir. 1939-cu il may ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259 A.O. Gelfondun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 \u201cB\u0259zi analitik funksiyalar sisteminin taml\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\u201d m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. Onun r\u0259smi opponentl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f aliml\u0259ri \u0130.\u0130.Privalov v\u0259 Mixail Alekseyevi\u00e7 Lavrentyev idi. Bel\u0259likl\u0259, \u0130brahim \u0130brahimov 1939-cu ilin may\u0131n 20-d\u0259 fizika-riyaziyyat elml\u0259ri namiz\u0259di (riyaziyyat \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru) elmi d\u0259r\u0259c\u0259sini alan ilk az\u0259rbaycanl\u0131 olur.<\/p>\n<p>M\u00fcdafi\u0259d\u0259n sonra Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259, Az\u0259rbaycan Pedaqoji \u0130nstitutunda v\u0259 A\u011f\u0131r S\u0259naye Nazirliyinin Promakademiyas\u0131nda Ali c\u0259brd\u0259n, Kompleks d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259n, Riyazi fizika t\u0259nlikl\u0259rind\u0259n m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxuma\u011fa ba\u015flay\u0131r. 1939-1947-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin \u201cFunksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. 1940-c\u0131 ild\u0259 K. Rosse v\u0259 \u0130. \u0130. Privalovun \u201c\u0130nteqral hesab\u0131\u201d adl\u0131 ikinci kitab\u0131n\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259sini bitirib \u00e7ap etdirir.<\/p>\n<p>1944-c\u00fc ild\u0259 \u0130brahim \u0130brahimov doktorluq dissertasiyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 Moskvaya ezam olunur. O, xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r: \u201cMoskvaya g\u0259l\u0259n kimi A.O.Gelfondla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcm v\u0259 bildirdim ki, Moskvaya doktorluq dissertasiyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 iki il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m. Ona \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259tim, ald\u0131\u011f\u0131m n\u0259tic\u0259l\u0259r v\u0259 s. haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verdim. O, m\u0259n\u0259 diqq\u0259tl\u0259 qulaq asd\u0131qdan sonra dedi: akademik Sergey Natanovi\u00e7 Bern\u015fteyn yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sind\u0259 seminar aparacaqd\u0131r. O, \u00f6z\u00fcn\u0259 istedadl\u0131, \u00fcmidverici t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r axtar\u0131r, \u00e7al\u0131\u015f onun seminar\u0131nda i\u015ftirak et. Bundan \u0259lav\u0259 yax\u015f\u0131 olar ki, m\u0259nim M.V.Keld\u0131\u015f v\u0259 A.\u0130.Marku\u015fevi\u00e7l\u0259 birg\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m seminarda da i\u015ftirak ed\u0259s\u0259n. T\u0259l\u0259sm\u0259, yeni elmi n\u0259tic\u0259 alan kimi m\u0259n\u0259 z\u0259ng vur, m\u0259n ed\u0259c\u0259yin m\u0259ruz\u0259nin m\u0259tni il\u0259 tan\u0131\u015f olduqdan v\u0259 raz\u0131l\u0131q verdikd\u0259n sonra seminarda m\u0259ruz\u0259 ed\u0259rs\u0259n\u201d.<\/p>\n<p>\u0130brahim m\u00fc\u0259llim bir il \u0259rzind\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r haqq\u0131nda 1945-ci ild\u0259 S.N. Bern\u015fteynin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi seminarda 7 d\u0259f\u0259 m\u0259ruz\u0259 edir. Bu m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259n biri Bern\u015fteynin onun qar\u015f\u0131s\u0131nda qoydu\u011fu \u201cH\u0259qiqi m\u0259xsusi n\u00f6qt\u0259si olan bir funksiyan\u0131n polinomlar vasit\u0259si il\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131\u201d haqq\u0131nda idi. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu seminarda d\u00f6vr\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f aliml\u0259ri A.O.Gelfond, V.L.Qon\u00e7arov, N.\u0130.Axiezer, S.M.Nikolski, S.B.Ste\u00e7kin, N.K.Bari, D.E.Men\u015fov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 i\u015ftirak edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>1945-ci ilin yaz\u0131nda Bern\u015fteynin seminar\u0131nda fasil\u0259 yaranan zaman \u0130brahim m\u00fc\u0259llim Keld\u0131\u015fla onun evind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 analitik funksiyalar\u0131n taml\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 yeni elmi \u0259s\u0259rini ona t\u0259qdim edir. Keld\u0131\u015f \u0259s\u0259r\u0259 diqq\u0259tl\u0259 baxandan sonra ona a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 iki m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 baxma\u011f\u0131 t\u0259klif edir:<\/p>\n<ol>\n<li>Al\u0131nan n\u0259tic\u0259l\u0259ri h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259 haqq\u0131nda Gelfondun v\u0259 Marku\u015fevi\u00e7in n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k.<\/li>\n<li>Al\u0131nm\u0131\u015f n\u0259tic\u0259ni yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n misal qurmaq.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Keld\u0131\u015f m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr ki, yaln\u0131z bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll ed\u0259nd\u0259n sonra \u0259s\u0259ri \u00e7apa haz\u0131rlamaq olar. Keld\u0131\u015f\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirdikd\u0259n v\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri onunla bir daha m\u00fczakir\u0259 etdikd\u0259n sonra m\u0259qal\u0259ni Keld\u0131\u015f\u0131n r\u0259yi il\u0259 d\u00f6vr\u00fcn \u0259n n\u00fcfuzlu jurnallar\u0131ndan biri olan \u0414\u0410\u041d \u0421\u0421\u0421\u0420 jurnal\u0131nda \u00e7ap etdirir.<\/p>\n<p>Moskvada oldu\u011fu alt\u0131 ay m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Keld\u0131\u015f\u0131n v\u0259 Bern\u015fteynin t\u0259qdimatlar\u0131 il\u0259 \u0418\u0437\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u044f \u0410\u041d \u0421\u0421\u0421\u0420 jurnal\u0131na 3 elmi \u0259s\u0259r, \u0414\u0410\u041d \u0421\u0421\u0421\u0420 jurnal\u0131na is\u0259 2 elmi \u0259s\u0259r t\u0259qdim etdir.<\/p>\n<p>1945-ci ilin yay aylar\u0131nda elmi seminarlar f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131ran zaman o, h\u0259qiqi oblastda Bern\u015fteynin qoydu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259, kompleks oblastda is\u0259 Keld\u0131\u015f\u0131n t\u0259klif etdiyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Sentyabr ay\u0131nda Bern\u015fteynl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 h\u0259r iki istiqam\u0259td\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri ona g\u00f6st\u0259rir. Bern\u015fteyn i\u015fl\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015f olub bir ne\u00e7\u0259 sual qoyub t\u0259klif ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. \u0130brahim m\u00fc\u0259llim xatir\u0259l\u0259rind\u0259 qeyd edir ki, Bern\u015fteynin sual v\u0259 t\u0259klifl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alma\u011f\u0131m\u0131n bu i\u015fl\u0259ri \u00e7apa haz\u0131rlama\u011f\u0131mda b\u00f6y\u00fck rolu oldu.<\/p>\n<p>\u0130brahim \u0130brahimov 1945-ci ilin oktyabr\u0131nda Karleman\u0131n \u00fcmumil\u0259\u015fmi\u015f problemin\u0259 aid ilk n\u0259tic\u0259l\u0259rini Keld\u0131\u015fa t\u0259qdim edir. O, m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr ki, bu n\u0259tic\u0259l\u0259r haqq\u0131nda seminarda m\u0259ruz\u0259 ets\u0259n yax\u015f\u0131 olar. Seminarda m\u0259ruz\u0259d\u0259n sonra Keld\u0131\u015fla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, onun verdiyi m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r v\u0259 tezlikl\u0259 \u201cKarleman\u0131n \u00fcmumil\u0259\u015fmi\u015f m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d adlanan problemi h\u0259ll edir.<\/p>\n<p>1945-ci ilin noyabr\u0131nda \u201cM\u0259xsusi n\u00f6qt\u0259si olan funksiyan\u0131n polinomial yax\u0131nla\u015fmas\u0131\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rini Gelfonda t\u0259qdim edir. O, \u0259lyazma il\u0259 tan\u0131\u015f olduqdan sonra deyir: \u0418urada al\u0131nm\u0131\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r \u201cBern\u015fteyn hipotezi\u201d adlanan problemin h\u0259llin\u0259 \u00e7ox yax\u0131nd\u0131r. Bu n\u0259tic\u0259l\u0259ri Bern\u015fteynin seminar\u0131nda dan\u0131\u015f, eyni zamanda m\u0259xsusi n\u00f6qt\u0259 yax\u0131nla\u015fma par\u00e7as\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 olanda m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli haqq\u0131nda fikirl\u0259\u015f\u201d. O, ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri seminarda dan\u0131\u015f\u0131r, m\u0259ruz\u0259 Bern\u015fteynin xo\u015funa g\u0259lir v\u0259 o, m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr ki, bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259rini davam etdirsin. \u0130brahim m\u00fc\u0259llim bir ne\u00e7\u0259 ay bu problem \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259dikd\u0259n sonra ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259ni 1946-ci ilin fevral\u0131nda Bern\u015fteynin seminar\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131r v\u0259 s\u00fcbut edir ki, \u201cBern\u015fteyn hipotezi\u201d do\u011frudur.<\/p>\n<p>1945-ci ilin sonunda \u0130brahim m\u00fc\u0259llim Keld\u0131\u015fla birlikd\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131 davam etdirir, yuxar\u0131da qeyd olunmu\u015f v\u0259 analitik funksiyalar sisteminin taml\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 isbat edir v\u0259 h\u0259min elmi \u0259s\u0259ri Keld\u0131\u015fla birlikd\u0259 d\u00f6vr\u00fcn \u0259n n\u00fcfuzlu jurnallar\u0131ndan biri olan \u201cMatemati\u00e7eskiy sbornik\u201d jurnal\u0131nda \u00e7ap etdirir.<\/p>\n<p>\u0130brahim \u0130brahimov 1946-c\u0131 il yanvar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Keld\u0131\u015f, Gelfond v\u0259 Marku\u015fevi\u00e7in apard\u0131qlar\u0131 \u201cKompleks d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si\u201d adl\u0131 seminarda \u00e7ap olunmam\u0131\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259ruz\u0259 edir.<\/p>\n<ol>\n<li>1946-c\u0131 ilin mart\u0131nda \u201cAbel-Qon\u00e7arov\u201d interpolyasiya s\u0131ras\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d t\u0259dqiqat\u0131n\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131b onu Keld\u0131\u015f\u0131n r\u0259yi il\u0259 \u201cMatemati\u00e7eskiy sbornik\u201d jurnal\u0131nda \u00e7ap etdirir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0130brahim \u0130brahimov 1946-c\u0131 ilin may\u0131nda \u201cLaqranj\u0131n triqonometrik interpolyasiya prosesi\u201d haqq\u0131ndak\u0131 elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rini seminarda m\u0259ruz\u0259 edir. M\u0259ruz\u0259d\u0259n sonra Keld\u0131\u015f Gelfonda deyir ki, m\u0259n bel\u0259 hesab edir\u0259m ki, onun doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259sinin vaxt\u0131 \u00e7at\u0131b. Gelfond da bu fikri d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, \u0130brahim \u0130brahimova t\u0259klif olunur ki, kompleks d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar haqq\u0131ndak\u0131 elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirib sistem\u0259 salaraq, Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin elmi \u015furas\u0131na doktorluq dissertasiyas\u0131 kimi t\u0259qdim etsin.<\/p>\n<p>O, Moskvaya g\u0259l\u0259nd\u0259n il yar\u0131m sonra doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 haz\u0131rlay\u0131b m\u00fcdafi\u0259 \u015furas\u0131na t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>H\u0259min vaxtlar, regionlarda doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sini i\u015fl\u0259mi\u015f aliml\u0259ri ikiilliy\u0259 doktoranturaya q\u0259bul edib m\u0259rk\u0259z\u0259 g\u00f6nd\u0259rirdil\u0259r. \u0130brahim m\u00fc\u0259llim xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r: \u201cM\u0259nim il yar\u0131ma doktorluq i\u015fimi ba\u015fa \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131m Moskvada sensasiyaya s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. B\u0259zi adamlar t\u0259\u0259c\u00fcb etdikl\u0259rini gizl\u0259d\u0259 bilmirdil\u0259r. M\u0259n is\u0259 \u00f6z\u00fcm\u0259 t\u0259skinlik verirdim, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm ki. meyv\u0259li a\u011faca da\u015f atan \u00e7ox olar\u201d.<\/p>\n<p>1946-c\u0131 il iyun ay\u0131n\u0131n 14-d\u0259 MDU-nun Mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin Elmi \u015euras\u0131nda \u0130brahim \u0130brahimov doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edir. M\u00fcdafi\u0259d\u0259 60 n\u0259f\u0259r \u00fczvd\u0259n 40 n\u0259f\u0259r i\u015ftirak edirdi. Yet\u0259rsay t\u0259min olunub. M\u00fcdafi\u0259 \u00e7ox sakit ke\u00e7ib, he\u00e7 kim \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259yib. R\u0259smi opponentl\u0259r Keld\u0131\u015f, Gelfond v\u0259 Qon\u00e7arov dissertasiya haqq\u0131nda m\u00fcsb\u0259t fikirl\u0259rini bildiribl\u0259r. Lakin n\u0259d\u0259ns\u0259 m\u00fcdafi\u0259d\u0259n sonra Hesablay\u0131c\u0131 komissiya bildirib ki, s\u0259sverm\u0259d\u0259 31 n\u0259f\u0259r i\u015ftirak edib v\u0259 dem\u0259li yet\u0259rsay olmay\u0131b. N\u0259tic\u0259d\u0259 Elmi \u015eura q\u0259rara al\u0131r ki, yet\u0259rsay olmad\u0131\u011f\u0131ndan m\u00fcdafi\u0259 ba\u015f tutmam\u0131\u015f hesab edilsin v\u0259 1946-c\u0131 ilin pay\u0131z\u0131na ke\u00e7irilsin. Bel\u0259likl\u0259, m\u00fcdafi\u0259si h\u0259l\u0259lik t\u0259xir\u0259 sal\u0131n\u0131r v\u0259 \u0130brahim m\u00fc\u0259llim Bak\u0131ya qay\u0131tmal\u0131 olur.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 \u0130brahim m\u00fc\u0259llim \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r: \u201c1944-c\u00fc ilin dekabr ay\u0131ndan 1946-c\u0131 ilin iyun ay\u0131na kimi, Moskvada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m il yar\u0131m \u0259rzind\u0259 SSR\u0130-nin \u0259n n\u00fcfuzlu jurnallar\u0131nda yeni elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin 12 iri h\u0259cmli elmi m\u0259qal\u0259 \u00e7ap etdirdim, Keld\u0131\u015f, Bern\u015fteyn, Gelfond, Qon\u00e7arov v\u0259 Nikolski kimi n\u00fcfuzlu aliml\u0259rin elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rim haqq\u0131nda m\u00fcsb\u0259t fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq he\u00e7 bir \u0259sasl\u0131 s\u0259b\u0259b g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259dil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz, bu hadis\u0259 ona \u00e7ox pis t\u0259sir edir v\u0259 alt\u0131 ay fikrini toplay\u0131b he\u00e7 bir i\u015f g\u00f6r\u0259 bilmir. O, ADU-nun n\u0259zdind\u0259ki Fizika-riyaziyyat institutunda ba\u015f elmi i\u015f\u00e7i v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Eyni zamanda h\u0259m universitetd\u0259, h\u0259md\u0259 AP\u0130-d\u0259 d\u0259rs deyir. 1946-1947-ci ill\u0259rd\u0259 \u201cH\u0259qiqi d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 polinomial yax\u0131nla\u015fmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d yeni d\u00f6rd elmi m\u0259qal\u0259 haz\u0131rlay\u0131b \u00e7ap etdirir. 1947-ci ilin may ay\u0131nda AP\u0130-y\u0259 Riyazi analiz kafedras\u0131na m\u00fcdir v\u0259zif\u0259sin\u0259 se\u00e7ilir v\u0259 1958-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259min v\u0259zif\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130brahim m\u00fc\u0259llim 1947-ci ilin yay\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnl\u00fcy\u0259 Moskvaya gedib ald\u0131\u011f\u0131 yeni elmi n\u0259tic\u0259l\u0259ri Bern\u015fteyn, Keld\u0131\u015f v\u0259 Gelfonda t\u0259qdim edir. Onlar m\u0259sl\u0259h\u0259t bilirl\u0259r ki, h\u0259qiqi oblastda yeni dissertasiya haz\u0131rlay\u0131b SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Steklov ad\u0131na Riyaziyyat \u0130nstitutunun Elmi \u015euras\u0131na t\u0259qdim etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. O zaman h\u0259min institutun direktoru akademik \u0130.M.Vinoqradov, M.V,Keld\u0131\u015f v\u0259 \u0130.G. Petrovski onun m\u00fcavinl\u0259ri idil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130brahim \u0130brahimov 1947-ci ilin dekabr\u0131nda doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 Moskvaya g\u0259lir. Dissertasiyan\u0131 v\u0259 avtoreferat\u0131 haz\u0131rlay\u0131b Steklov ad\u0131na Riyaziyyat \u0130nstitutunun m\u00fcdafi\u0259 \u015furas\u0131na t\u0259qdim edir. \u015eura opponent olaraq Bern\u015fteyni, Nikolskini v\u0259 Marku\u015fevi\u00e7i t\u0259sdiq edir. M\u00fcdafi\u0259 yanvar\u0131n 12-n\u0259 t\u0259yin olunur. M\u00fcdafi\u0259 \u015furas\u0131n\u0131n s\u0259dri akademik Vinoqradov idi. Mudafi\u0259 zaman\u0131 opponentl\u0259rd\u0259n \u0259lav\u0259 Keld\u0131\u015f v\u0259 Gelfond da \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, \u0130brahim \u0130brahimov 1947-ci il fevral\u0131n 12-d\u0259 Moskvada SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n V.A. Steklov ad\u0131na Riyaziyyat \u0130nstitutunda \u201cFunksiyalar\u0131n interpolyasiya v\u0259 approksimasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin b\u0259zi probleml\u0259ri\u201d m\u00f6vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edir.<\/p>\n<p>Moskvadan qay\u0131dan kimi Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutunda r\u0259hb\u0259rlik etdiyi kafedrada m\u00fc\u0259lliml\u0259r v\u0259 aspirantlar \u00fc\u00e7\u00fcn elmi-t\u0259dqiqat seminar\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Bu seminarda ADU-nun, AP\u0130-nin v\u0259 Qiyabi pedaqoji institutun Riyazi analiz v\u0259 Funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si kafedralar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259lliml\u0259ri v\u0259 aspirantlar\u0131 (doktorantlar\u0131) i\u015ftirak edirdil\u0259r. H\u0259ft\u0259d\u0259 bir d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n seminar\u0131n 40-dan \u00e7ox i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 var idi.<\/p>\n<p>\u0130brahimov 1947-ci ilin may\u0131ndan ADU-da III kursda \u018fd\u0259dl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, IV kursda is\u0259 H\u0259qiqi d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar\u0131n polinomial approksimasiyas\u0131\u201d f\u0259nnl\u0259rind\u0259n x\u00fcsusi kurslar aparma\u011fa ba\u015flay\u0131r. 1948-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259y\u0259 ged\u0259r\u0259k orada H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi ad\u0131na Pedaqoji \u0130nstitutda Riyazi analizd\u0259n m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxuyur.<\/p>\n<p>\u0130brahim \u0130brahimov 1952-ci ilin yanvar\u0131nda Moskvada akademik M.A.Lavrentyevin anadan olmas\u0131n\u0131n 50 illiyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f beyn\u0259lxalq konfransda \u201cKompleks d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar\u0131n sonsuz oblastlarda tam funksiyalar vasit\u0259si il\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d, 1955-ci ild\u0259 SSR\u0130 riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n III qurultay\u0131nda \u201cSonlu d\u0259r\u0259c\u0259li tam funksiyalar\u201d m\u00f6vzular\u0131nda m\u0259ruz\u0259l\u0259r etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>O, 1958-ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Fizika-Riyaziyyat \u0130nstitutunda i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. 1958-ci ilin yay\u0131nda Bolqar\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Sofiya \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 d\u0259v\u0259t olunur v\u0259 orada bir ay \u0259rzind\u0259 m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxuyur.<\/p>\n<p>1959-cu ilin iyun ay\u0131nda Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) akademik V.I. Smirnovun s\u0259drliyi il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00dcmumittifaq konfrans\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat komit\u0259sin\u0259 daxil olunur v\u0259 iki m\u0259ruz\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>1958-1959-cu ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Fizika-Riyaziyyat \u0130nstitutunda Funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015fdir. 1959-cu ilin oktyabr ay\u0131nda h\u0259min institutun bazas\u0131nda iki institut: Fizika, Riyaziyyat v\u0259 Mexanika institutlar\u0131 yarad\u0131l\u0131r. \u0130brahim \u0130brahimov 1959-cu ild\u0259 Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutuna direktor v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olunmu\u015f v\u0259 bu v\u0259zif\u0259d\u0259 1963-c\u00fc il\u0259 kimi i\u015fl\u0259mi\u015fdir. H\u0259min ilin sonunda \u00f6z \u0259riz\u0259si il\u0259 institutun direktoru v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad olunmu\u015f, 1963-c\u00fc ild\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna 1994-c\u00fc il\u0259 kimi institutun Funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130brahim \u0130brahimov 1959-cu ilin dekabr\u0131nda 47 ya\u015f\u0131nda Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1960-c\u0131 ilin iyun ay\u0131nda Leninqrad Universitetind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131n IV \u00dcmumittifaq qurultay\u0131nda \u201cSonlu d\u0259r\u0259c\u0259li tam funksiyalar sinfind\u0259 b\u0259zi b\u0259rab\u0259rsizlikl\u0259r\u201d, 1962-ci ilin avqustunda Stokholmda ke\u00e7iril\u0259n riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131n beyn\u0259lxalq qurultay\u0131nda \u201cSonlu d\u0259r\u0259c\u0259li tam funksiyalar\u0131n Lebeq m\u0259nada \u00fcmumil\u0259\u015fmi\u015f normalar\u0131 aras\u0131nda b\u0259rab\u0259rsizlikl\u0259r\u201d, 1962-ci il oktyabr\u0131n 8-d\u0259n \u2013 14-d\u0259k Bak\u0131da funksiyalar\u0131n konstruktiv n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u00fczr\u0259 ikinci \u00dcmumittifaq konfrans\u0131nda \u201cSonlu d\u0259r\u0259c\u0259li tam funksiyalar sinfind\u0259 x\u0259tti operatorlar \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi ekstremal m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u201d m\u00f6vzusunda m\u0259ruz\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1965-ci ild\u0259 Ukraynan\u0131n \u00c7ernovts\u0131 Universitetinin d\u0259v\u0259ti il\u0259 oraya gedib riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin IV v\u0259 V kurs t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259 \u201cApproksimasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259si\u201d, \u201cKompleks d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar\u0131n interpolyasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259si\u201d v\u0259 \u201cAnalitik funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 dair b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u201d m\u00f6zular\u0131nda m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxuyur.<\/p>\n<p>1965-ci ild\u0259 \u0130brahim \u0130brahimovun \u201cSonlu d\u0259r\u0259c\u0259li tam funksiyalar\u0131n ekstremal xass\u0259l\u0259ri\u201d, \u201c\u018fn yax\u015f\u0131 kvadratur v\u0259 kubatur d\u00fcsturlar\u201d v\u0259 \u201cKompleks d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar\u0131n tam funksiyalar vasit\u0259si il\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d apard\u0131\u011f\u0131 elmi t\u0259dqiqatlar onun n\u00fcfuzlu m\u0259rk\u0259zi elmi jurnallarda \u00e7ap olunmu\u015f be\u015f \u0259s\u0259rind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>1966-c\u0131 ilin avqustunda Moskvada ke\u00e7iril\u0259n Beyn\u0259lxalq Riyaziyyat\u00e7\u0131lar konqresind\u0259 \u201cAnalitik funksiyalar\u0131n yar\u0131mm\u00fcst\u0259vid\u0259 ekstremal xass\u0259l\u0259ri\u201d m\u00f6vzusunda m\u0259ruz\u0259 edir, h\u0259min konqresd\u0259 b\u00f6lm\u0259l\u0259rin birin\u0259 s\u0259drlik edir. Bu konqresd\u0259 Bak\u0131dan 20 n\u0259f\u0259r riyaziyyat\u00e7\u0131 alim i\u015ftirak edirdi.<\/p>\n<p>1968-ci ilin yanvar\u0131nda \u0130brahim \u0130brahimov 56 ya\u015f\u0131nda Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>1969-cu ild\u0259 Budape\u015ftd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq konfransa d\u0259v\u0259t olunur v\u0259 orada \u201cBern\u015fteyinin funksiyalar\u0131n konstruktiv n\u0259z\u0259riyy\u0259si sah\u0259sind\u0259ki yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d m\u00f6vzusunda bir saatl\u0131q m\u0259ruz\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>1970-ci ilin avqust ay\u0131nda Fransan\u0131n Nitsa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Beyn\u0259lxalq konqresd\u0259 \u201cB\u0259zi analitik funksiyalar sisteminin taml\u0131\u011f\u0131\u201d m\u00f6vzusunda m\u0259ruz\u0259 edir. H\u0259min konqresd\u0259 Az\u0259rbaycandan \u018f\u015fr\u0259f H\u00fcseynov v\u0259 Mirabbas Qas\u0131mov da i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>1971-ci ild\u0259 Moskvan\u0131n Nauka n\u0259\u015friyyat\u0131nda \u201cFunksiyalar\u0131n interpolyasiyas\u0131 metodlar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n b\u0259zi t\u0259tbiql\u0259ri\u201d adl\u0131 monoqrafiyas\u0131 \u00e7ap olunur.<\/p>\n<p>1971-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 Xarkov \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00dcmumittifaq konfrans\u0131nda \u201c\u0130nterpolyasiya metodlar\u0131 il\u0259 tam funksiyalar\u0131n yegan\u0259lik probleminin t\u0259dqiqi\u201d m\u00f6vzusunda m\u0259ruz\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1972-ci ild\u0259 \u0130brahim \u0130brahimov 60 ya\u015f\u0131n\u0131n tamam olmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin F\u0259xri F\u0259rman\u0131 il\u0259 t\u0259ltif olunur, d\u00f6vr\u00fcn \u0259n n\u00fcfuzlu jurnallar\u0131ndan biri olan \u0423\u0441\u0440\u0435\u0445\u0438 \u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0445 \u041d\u0430\u0443\u043a jurnal\u0131nda onun haqq\u0131nda Nikolski, Marku\u015fevi\u00e7, Kudryavtsev v\u0259 Yevqrafovun imzas\u0131 il\u0259 m\u0259qal\u0259 \u00e7ap olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Burada, akademik Azad Mirz\u0259canzad\u0259nin onun haqq\u0131nda yazd\u0131qlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlamaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi. O yaz\u0131r: Onun b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259ss\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cKeld\u0131\u015f-\u0130brahimov\u201d teoremi v\u0259 akademik Bern\u015fteynin, \u0130brahim \u0130brahimovun yax\u0131nla\u015fma n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 verdiyi t\u00f6vh\u0259l\u0259r haqq\u0131nda \u0423\u0441\u0440\u0435\u0445\u0438 \u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0445 \u041d\u0430\u0443\u043a jurnal\u0131nda \u00e7ap olunmu\u015f m\u0259qal\u0259sini qeyd etm\u0259k kifay\u0259tdir.<\/p>\n<p>1972-ci ilin iyun ay\u0131nda Bolqar\u0131stan\u0131n Varna \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq konqresd\u0259 \u201cAnalitik funksiyalar sisteminin taml\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259dqiq edilm\u0259sinin bir metodu haqq\u0131nda\u201d m\u00f6vzusunda m\u0259ruz\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1973-c\u00fc ilin oktyabr ay\u0131nda \u00c7exoslovakiya Elml\u0259r Akademiyas\u0131ndan v\u0259 Praqa Universitetind\u0259n Approksimasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 Funksiyalar\u0131n interpolyasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259v\u0259t al\u0131r.<\/p>\n<p>1974-c\u00fc ilin mart, aprel aylar\u0131nda Praqa, Brno v\u0259 Bratislava \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin universitetl\u0259rind\u0259 silsil\u0259 muhazir\u0259l\u0259r oxuyur.<\/p>\n<p>1974-c\u00fc ild\u0259 onun analitik funksiyalar\u0131n taml\u0131\u011f\u0131, \u00e7oxqat taml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bazisliyin\u0259 aid 8 elmi \u0259s\u0259ri \u00e7ap olunur.<\/p>\n<p>1975-ci ild\u0259 Bolqar\u0131standa ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq konfransda \u201cDair\u0259d\u0259 analitik funksiyalar\u0131n b\u0259zi sisteml\u0259rinin bazislik \u015f\u0259rtl\u0259ri\u201d, 1976-c\u0131 ild\u0259 Kaluqada ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq konfransda \u201cKompleks d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar\u0131n birsinifli konstruktiv xarakteristikas\u0131\u201d, 1976-c\u0131 ilin avqust ay\u0131nda Ufa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00dcmumittifaq simpoziumunda \u201cAnalitik funksiyalar sisteminin Keld\u0131\u015f m\u0259nada \u00e7oxqat taml\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\u201d m\u00f6vzular\u0131nda m\u0259ruz\u0259l\u0259r etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1977-ci ild\u0259 \u0130brahim \u0130brahimovun \u201cKompleks d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar sinifl\u0259rinin konstruktiv xarakteristikas\u0131 haqq\u0131nda\u201d, \u201cM\u00fcxt\u0259lif analitik funksiyalar sinifl\u0259rinin \u00e7oxqat taml\u0131\u011f\u0131\u201d, \u201cAnalitik funksiyalar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 orta yax\u0131nla\u015fmas\u0131\u201d, \u201cKompleks oblastda sinqulyar inteqrallar\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259dqiqi\u201d v\u0259 b\u0259zi bunlara yax\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f 8 elmi \u0259s\u0259ri \u00e7ap olunur.<\/p>\n<p>\u0130brahim \u0130brahimov 1977-ci ilin yanvar\u0131nda Az\u0259rbaycan Riyaziyyat\u00e7\u0131lar C\u0259miyy\u0259tinin prezidenti se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Onun 1978-ci ild\u0259 3 , 1979-cu ild\u0259 is\u0259 6 elmi \u0259s\u0259ri \u00e7ap olunmu\u015fdur. 1979-cu ilin ax\u0131r\u0131nda onun \u201cTam funksiyalar\u0131n yax\u0131nla\u015fma n\u0259z\u0259riyy\u0259si\u201d adl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc monoqrafiyas\u0131 \u00e7ap olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>1980-ci ild\u0259 Ufada ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq konfransda \u201cFunksiyalar\u0131n bir sinfind\u0259 yax\u0131nla\u015fma n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin d\u00fcz v\u0259 t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d m\u00f6vzusunda m\u0259ruz\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130brahim \u0130brahimov \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 qeyd edir: \u201c1946-c\u0131 ild\u0259n ba\u015flayaraq 40 ild\u0259n \u00e7ox bir d\u00f6vrd\u0259, \u015f\u0259raitd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq Funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u00fczr\u0259 t\u0259\u015fkil etdiyim elmi seminar \u00f6z i\u015fini m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq davam etdirmi\u015fdir. Burada ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6z \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, aspirantlar\u0131n elmi n\u0259tic\u0259l\u0259ri, dissertasiyalar\u0131, ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n 100-d\u0259n \u00e7ox alimin dissertasiyas\u0131 m\u00fczakir\u0259 olunmu\u015fdur. Hesab edir\u0259m ki, riyaziyyat \u00fczr\u0259 elmi seminar kimya v\u0259 fizika sah\u0259l\u0259rind\u0259 laboratoriyalar\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rolu oynay\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Akademik \u0130brahim \u0130brahimov 170-d\u0259n \u00e7ox elmi \u0259s\u0259rin, 3 monoqrafiyan\u0131n, 5 d\u0259rsliyin m\u00fc\u0259llifi olmu\u015f, rus dilind\u0259n Az\u0259rbaycan dilin\u0259 2 d\u0259rslik t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir. Onun m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259n 53-\u00fc d\u00f6vr\u00fcn \u0259n n\u00fcfuzlu elmi jurnallar\u0131ndan biri olan \u0414\u0410\u041d \u0421\u0421\u0421\u0420 jurnal\u0131nda, 9-u \u0418\u0437\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u044f \u0410\u041d \u0421\u0421\u0421\u0420 jurnal\u0131nda, 3-\u00fc \u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0441\u0431\u043e\u0440\u043d\u0438\u043a jurnal\u0131nda, 3-\u00fc \u0423\u0441\u043f\u0435\u0445\u0438 \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0445 \u041d\u0430\u0443\u043a jurnal\u0131nda, 2-si \u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0417\u0430\u043c\u0435\u0442\u043a\u0438 jurnal\u0131nda \u00e7ap olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 40-dan \u00e7ox elml\u0259r namiz\u0259di haz\u0131rlanm\u0131\u015f, sonralar 6 t\u0259l\u0259b\u0259si elml\u0259r doktoru olmu\u015fdur. \u0130brahim m\u00fc\u0259llim daim \u00f6z t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259l\u0259bkarl\u0131qla yana\u015fm\u0131\u015f, onlar\u0131n elmi potensial\u0131n\u0131 art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259, b\u00f6y\u00fck s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f, elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 g\u0259ncl\u0259r\u0259 layiqli n\u00fcmun\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u0130brahim m\u00fc\u0259llim onun yan\u0131na imdadla g\u0259l\u0259nl\u0259rd\u0259n \u00f6z k\u00f6m\u0259yini, diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131 he\u00e7 bir zaman \u0259sirg\u0259m\u0259mi\u015fdi. Bu da onun alimliyi il\u0259 yana\u015f\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131ndan, \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcnd\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi.<\/p>\n<p>Akademik \u0130brahim \u0130brahimov Kompleks v\u0259 h\u0259qiqi d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar\u0131n konstruktiv n\u0259z\u0259riyy\u0259si sah\u0259sind\u0259 d\u00f6vr\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131 Mstislav Vsevolodovi\u00e7 Keld\u0131\u015f, Sergey Natanovi\u00e7 Bern\u015fteyn, Sergey Mixaylovi\u00e7 Nikolski, Aleksandr Osipovi\u00e7 Qelfond, Mixail Alekseyevi\u00e7 Lavrentyev v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 yax\u0131ndan elmi \u0259laq\u0259l\u0259r saxlayaraq, bu sah\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda yeni n\u00fcfuzlu bir m\u0259kt\u0259b yaratma\u011fa nail olmu\u015fdur. Onun Kompleks v\u0259 h\u0259qiqi d\u0259yi\u015f\u0259nli funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin m\u00fcxt\u0259lif probleml\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f t\u0259dqiqatlar\u0131 aras\u0131nda \u201cKarleman\u201d probleminin h\u0259lli m\u00fch\u00fcm yer tutur. O, akademik Keld\u0131\u015fla birlikd\u0259 Nyuton interpolyasiya s\u0131ras\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn tam funksiyalar sinfind\u0259 y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259qiq \u0259lam\u0259t tapm\u0131\u015f, Qelfondla birlikd\u0259 is\u0259 interpolyasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin metodlar\u0131 vasit\u0259si il\u0259 \u201c\u0130ki n\u00f6qt\u0259 haqq\u0131nda problem\u201d adl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259ll etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Onun d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n 20-d\u0259n \u00e7ox beyn\u0259lxalq konfranslarda riyaziyyat elminin ayr\u0131-ayr\u0131 probleml\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u0259ruz\u0259l\u0259ri daim \u00f6z elmi sanbal\u0131 il\u0259 n\u00fcfuzlu aliml\u0259r aras\u0131nda geni\u015f mara\u011fa s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>1982-ci ild\u0259 \u0130brahim \u0130brahimovun 70 ya\u015f\u0131 tamam olur, bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 \u201cYspexi matemati\u00e7eskix nauk\u201d jurnal\u0131nda onun haqq\u0131nda Nikolski, Marku\u015fovi\u00e7, Kudryavtsev v\u0259 Yevqrafovun iri h\u0259cmli m\u0259qal\u0259si \u00e7ap olunur.<\/p>\n<p>1982-ci il fevral\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck zal\u0131nda \u0130brahim \u0130brahimovun 70 illiyi qeyd olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Akademik \u0130brahim \u0130brahimovun \u0259m\u0259yi D\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f, o, 1986-c\u0131 ild\u0259 \u201cXalqlar Dostlu\u011fu\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015f, 1986-c\u0131 il aprel ay\u0131n\u0131n 16-da \u201c\u018fm\u0259kdar Elm Xadimi\u201d f\u0259xri ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>1992-ci il mart ay\u0131n\u0131n 16-da Akademiyan\u0131n b\u00f6y\u00fck zal\u0131nda akademik \u0130brahim \u0130brahimovun 80 illik yubileyi ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>80 ild\u0259n \u00e7ox \u015f\u0259r\u0259fli \u00f6m\u00fcr s\u00fcrm\u00fc\u015f h\u0259l\u0259 g\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn eni\u015fli-yoxu\u015flu, m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 \u00e7\u0259tin yollar\u0131ndan \u00f6z z\u0259hm\u0259tsev\u0259rliyi il\u0259 u\u011furla ke\u00e7mi\u015f \u0130brahim \u0130brahimov, h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z prinsipiall\u0131\u011f\u0131, t\u0259v\u0259z\u00f6karl\u0131\u011f\u0131, sad\u0259liyi il\u0259 yana\u015f\u0131 yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 s\u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 dey\u0259n, \u00f6z haql\u0131 m\u00f6vqeyind\u0259n d\u00f6nm\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi onu tan\u0131yanlar\u0131n q\u0259lbind\u0259 ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, z\u0259ngin v\u0259 maraql\u0131 h\u0259yat\u0131 boyunca o, daim xeyirxah, qay\u011f\u0131ke\u015f v\u0259 ziyal\u0131 insanlarla qar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fd\u0131r: M\u0259mm\u0259d b\u0259y \u018ff\u0259ndiyev, Mehdi Mehdizad\u0259, \u018f\u015fr\u0259f H\u00fcseynov, Maqsud Cavadov, B\u0259yl\u0259r A\u011fayev, Kolmoqorov, Keld\u0131\u015f, Gelfond, Bern\u015fteyn, Nikolski v\u0259 ba\u015fqalar\u0131.<\/p>\n<p>Akademik \u0130brahim \u0130bi\u015f o\u011flu \u0130brahimov 6 oktyabr 1994-c\u00fc ild\u0259 v\u0259fat etmi\u015f, birinci F\u0259xri Xiyabanda d\u0259fn olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 28-i Az\u0259rbaycan elminin \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131ndan biri, b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t, Az\u0259rbaycanda funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si m\u0259kt\u0259binin yarad\u0131c\u0131s\u0131, funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 yax\u0131nla\u015fmalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli alim, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, \u0130brahim \u0130bi\u015f o\u011flu \u0130brahimovun anadan oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Az\u0259rbaycanda funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si m\u0259kt\u0259binin yarad\u0131c\u0131s\u0131, funksiyalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si v\u0259 yax\u0131nla\u015fmalar n\u0259z\u0259riyy\u0259si sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli alim, \u0130brahimov \u0130brahim \u0130bi\u015f o\u011flu, 28 fevral [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211742"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=211742"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":215754,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211742\/revisions\/215754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=211742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=211742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=211742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}