{"id":211896,"date":"2024-03-13T11:55:58","date_gmt":"2024-03-13T07:55:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=211896"},"modified":"2024-03-13T11:55:59","modified_gmt":"2024-03-13T07:55:59","slug":"aliml%c9%99r-poliqlotlarin-beyin-funksiyasini-t%c9%99dqiq-edibl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/03\/13\/aliml%c9%99r-poliqlotlarin-beyin-funksiyasini-t%c9%99dqiq-edibl%c9%99r\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r poliqlotlar\u0131n beyin funksiyas\u0131n\u0131 t\u0259dqiq edibl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nsanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti yaln\u0131z bir v\u0259 ya iki dild\u0259 dan\u0131\u015fsa da, b\u0259zil\u0259ri bir \u00e7ox dili d\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259 bilir. Bu insanlara poliqlotlar deyilir v\u0259 onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan son t\u0259dqiqat beyin yar\u0131mk\u00fcr\u0259sinin insan \u00fcnsiyy\u0259tinin \u0259sas metodu olan dill\u0259 nec\u0259 davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>Bir qrup poliqlotun i\u015ftirak etdiyi yeni ara\u015fd\u0131rma zaman\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rd\u0259 oxunan m\u0259tnl\u0259rini dinl\u0259y\u0259rk\u0259n, onlar\u0131n beyin f\u0259aliyy\u0259ti funksional maqnit rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc adl\u0131 metoddan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 izl\u0259nilib.<\/p>\n<p>Maraql\u0131 bir istisna olmaqla, 5 v\u0259 ya 54 dil aras\u0131nda dan\u0131\u015fan bu poliqlotlar daha az istifad\u0259 olunan dill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259li olduqlar\u0131 dill\u0259ri e\u015fitdikd\u0259, beyin yar\u0131mk\u00fcr\u0259sinin emal \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n beyin qab\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 aktivlik art\u0131b.<\/p>\n<p>Massa\u00e7usets Texnologiya \u0130nstitutunun \u00fczv\u00fc, nevroloq Evelina Fedorenko deyib: \u201cHesab edirik ki, bu, yax\u015f\u0131 bildiyiniz bir dili emal ed\u0259rk\u0259n, linqvistik \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n tam d\u0259stini &#8211; beyninizd\u0259ki dil sisteminin d\u0259st\u0259kl\u0259diyi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u0259ks etdirir. Siz yadda\u015fdan b\u00fct\u00fcn s\u00f6z m\u0259nalar\u0131na daxil ola bil\u0259rsiniz, ayr\u0131-ayr\u0131 s\u00f6zl\u0259rd\u0259n s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri v\u0259 c\u00fcml\u0259l\u0259r qura, m\u00fcr\u0259kk\u0259b c\u00fcml\u0259 s\u0259viyy\u0259li m\u0259nalara \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsiniz\u201d.<\/p>\n<p>Ancaq bir istisna t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n diqq\u0259tini daha \u00e7ox \u00e7\u0259kib. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n bir \u00e7oxunda ana dill\u0259rini dinl\u0259m\u0259k dig\u0259r dill\u0259ri e\u015fitm\u0259kl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha az beyin reaksiyas\u0131na s\u0259b\u0259b olub v\u0259 qavrama qabiliyy\u0259ti orta hesabla 25 faiz azal\u0131b. B\u0259zi poliqlotlarda is\u0259 ana dilin\u0259 qulaq asmaq beyind\u0259ki dil \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin b\u00fct\u00fcn hiss\u0259sini deyil, yaln\u0131z bir t\u0259r\u0259fini aktiv edib. Fedorenko t\u0259dqiqat\u0131n poliqlot i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na istinad ed\u0259r\u0259k \u0259lav\u0259 edib: \u201c\u0130nsan\u0131n ana dili \u0259n az\u0131 bu populyasiyada imtiyazl\u0131 statusa malik ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, beyind\u0259ki dil \u015f\u0259b\u0259k\u0259si onun frontal v\u0259 temporal adl\u0131 hiss\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bir ne\u00e7\u0259 sah\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. Bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259 \u015fifahi, yaz\u0131l\u0131, imzal\u0131 v\u0259 s. modall\u0131qlar \u00fczr\u0259 qavraman\u0131 v\u0259 istehsal\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir, habel\u0259 biz\u0259 fikirl\u0259rimizi s\u00f6z ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131na kodlama\u011fa v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n fikirl\u0259rini onlar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131ndan de\u015fifr\u0259 etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatda 19-71 ya\u015f aras\u0131 20-si ki\u015fi v\u0259 14-\u00fc qad\u0131n olmaqla 34 poliqlot i\u015ftirak edib. Onlar\u0131n iyirmi biri ingilisc\u0259, qalanlar\u0131 is\u0259 frans\u0131z, rus, ispan, holland, alman, macar v\u0259 \u00c7in dill\u0259rind\u0259 dan\u0131\u015fanlar olublar. S\u0259kkiz dild\u0259 olan ke\u00e7idl\u0259rin s\u0259syazmalar\u0131n\u0131 dinl\u0259y\u0259rk\u0259n, onlar\u0131n beyin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t edilib. Aliml\u0259r bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259libl\u0259r ki, poliqlotlarla ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqatlar beyind\u0259 b\u0259zi funksiyalar &#8211; koqnitiv v\u0259 sinir infrastrukturu haqq\u0131nda daha \u00e7ox m\u0259lumat ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>azertag.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti yaln\u0131z bir v\u0259 ya iki dild\u0259 dan\u0131\u015fsa da, b\u0259zil\u0259ri bir \u00e7ox dili d\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259 bilir. Bu insanlara poliqlotlar deyilir v\u0259 onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan son t\u0259dqiqat beyin yar\u0131mk\u00fcr\u0259sinin insan \u00fcnsiyy\u0259tinin \u0259sas metodu olan dill\u0259 nec\u0259 davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Bir qrup poliqlotun i\u015ftirak etdiyi yeni ara\u015fd\u0131rma zaman\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259rd\u0259 oxunan m\u0259tnl\u0259rini dinl\u0259y\u0259rk\u0259n, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211896"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=211896"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211896\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":211898,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/211896\/revisions\/211898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=211896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=211896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=211896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}