{"id":212316,"date":"2024-04-15T11:53:47","date_gmt":"2024-04-15T07:53:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=212316"},"modified":"2024-04-15T11:53:49","modified_gmt":"2024-04-15T07:53:49","slug":"bu-gun-akademik-z%c9%99rif%c9%99-%c9%99liyevanin-anim-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/04\/15\/bu-gun-akademik-z%c9%99rif%c9%99-%c9%99liyevanin-anim-gunudur\/","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Aprelin 15-d\u0259 g\u00f6rk\u0259mli oftalmoloq-alim, akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n v\u0259fat\u0131ndan 39 il \u00f6t\u00fcr. Onun nurlu xatir\u0259si q\u0259dirbil\u0259n xalq\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n h\u00f6rm\u0259tl\u0259 an\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Q\u0259dim Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015f Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva z\u0259ngin v\u0259 m\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr ya\u015fay\u0131b. Atas\u0131 &#8211; g\u00f6rk\u0259mli ictimai v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadimi \u018fziz \u018fliyevin \u00f6m\u00fcr yolu onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl h\u0259yat m\u0259kt\u0259bi olub. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin memar\u0131 v\u0259 qurucusu \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131, dostu v\u0259 silahda\u015f\u0131 idi. Vaxtil\u0259 ata evind\u0259 g\u00f6r\u00fcb-g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259ri respublikan\u0131n birinci \u015f\u0259xsinin xan\u0131m\u0131 oldu\u011fu zamanlarda k\u00f6m\u0259yin\u0259 \u00e7at\u0131b. O, Ulu \u00d6nd\u0259r\u0259 m\u0259n\u0259vi dayaq, arxa olub.<\/p>\n<p>Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n t\u0259dqiqatlar\u0131, alim kimi qazand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar Az\u0259rbaycan tibb elminin tarixind\u0259 x\u00fcsusi m\u0259rh\u0259l\u0259 t\u0259\u015fkil edir. O, Az\u0259rbaycan Tibb \u0130nstitutunu bitir\u0259nd\u0259n sonra t\u0259hsilini Moskvada, H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda davam etdirib. \u018fm\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 1949-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elmi-T\u0259dqiqat H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda elmi i\u015f\u00e7i kimi ba\u015flay\u0131b v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc tibbin oftalmologiya sah\u0259sin\u0259 h\u0259sr edib.<\/p>\n<p>1940-1950-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri, x\u00fcsus\u0259n traxoma geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u0130nsanlar\u0131 bu b\u0259ladan xilas etm\u0259k, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r aktual problem\u0259 &#8211; g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 dair fundamental t\u0259dqiqatlar aparmaq, onlar\u0131n effektli m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131n\u0131 v\u0259 profilaktik t\u0259dbirl\u0259ri i\u015fl\u0259yib-haz\u0131rlamaq laz\u0131m idi. Bel\u0259likl\u0259, g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m\u00f6vzusunu h\u0259yat \u00f6z\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir v\u0259 o, elmi istiqam\u0259tl\u0259rinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sini traxoman\u0131n m\u00fcalic\u0259sin\u0259 h\u0259sr edir. Bu x\u0259st\u0259liyin daha geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 rayonlara gedir, x\u0259st\u0259lik ocaqlar\u0131n\u0131 a\u015fkarlay\u0131r, g\u00f6z h\u0259kiml\u0259rin\u0259 m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxuyur, \u0259hali aras\u0131nda s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apar\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m traxoma x\u0259st\u0259liyinin ba\u015flan\u011f\u0131c d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sintomisinin t\u0259tbiqind\u0259 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 nail oldu. T\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n yekunu olaraq 1959-cu ild\u0259 \u201cTraxoman\u0131n dig\u0259r terapiya \u00fcsullar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 sintomisinl\u0259 m\u00fcalic\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 u\u011furla m\u00fcdafi\u0259 etdi. Onun t\u0259klif etdiyi m\u00fcalic\u0259 metodu respublikam\u0131zda geni\u015f t\u0259tbiq olundu v\u0259 traxoman\u0131n bir x\u0259st\u0259lik kimi aradan qalxmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n oftalmoloq-alim kimi diqq\u0259t yetirdiyi aktual probleml\u0259r s\u0131ras\u0131nda diaqnostika, qlaukoman\u0131n v\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n iltihab\u0131n\u0131n m\u00fcalic\u0259si x\u00fcsusi yer tuturdu. O, oftalmologiyan\u0131n elmi c\u0259h\u0259td\u0259n az ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sah\u0259si &#8211; g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n t\u0259dqiq edib. Bu problemin aktuall\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z kimya v\u0259 elektronika s\u0259nayesinin geni\u015f inki\u015faf\u0131 il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 bir \u00e7ox yeni kimy\u0259vi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131na t\u0259sirinin t\u0259dqiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar idi. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m bu sah\u0259nin ilk t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 olub. O, d\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 olaraq g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran elmi-t\u0259dqiqat laboratoriyas\u0131 yarad\u0131b v\u0259 elm al\u0259mind\u0259 yeni bir istiqam\u0259tin &#8211; pe\u015f\u0259 oftalmologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. Bu sah\u0259y\u0259 dair ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u00fcmumil\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n kimya s\u0259nayesi i\u015f\u00e7il\u0259rind\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti\u201d m\u00f6vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131 yaz\u0131b. 1977-ci ild\u0259 ona tibb elml\u0259ri doktoru alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si verilib.<\/p>\n<p>G\u0259rgin v\u0259 m\u0259hsuldar elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 1980-ci ild\u0259 \u201c\u018fm\u0259kdar elm xadimi\u201d f\u0259xri ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. G\u00f6rk\u0259mli alimin respublikan\u0131n iri s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri \u201c\u015ein istehsal\u0131nda g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131\u201d, \u201cXroniki yod intoksikasiyas\u0131 zaman\u0131 oftalmologiya\u201d v\u0259 \u201cYod s\u0259nayesind\u0259 g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259liyinin profilaktikas\u0131\u201d kimi d\u0259y\u0259rli monoqrafiyalar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. 1981-ci ild\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 oftalmologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ona ke\u00e7mi\u015f ittifaq\u0131n oftalmologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r m\u00fckafat\u0131 olan SSR\u0130 Tibb Elml\u0259ri Akademiyas\u0131n\u0131n M.\u0130.Averbax ad\u0131na m\u00fckafat\u0131 verilib. O, h\u0259min m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n ilk qad\u0131n alim idi.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva 1983-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilib. O, h\u0259m\u00e7inin bir s\u0131ra d\u0259rs v\u0259saiti v\u0259 monoqrafiyalar\u0131n m\u00fc\u0259llifidir: \u201cK\u0259skin virus konyunktivitl\u0259ri\u201d, \u201cKeratitl\u0259r, g\u00f6z\u00fcn damarl\u0131 trakt\u0131n\u0131n, torlu qi\u015fan\u0131n, g\u00f6rm\u0259 sinirinin x\u0259st\u0259likl\u0259ri, kataraktalar\u201d, \u201cQlaukoma v\u0259 g\u00f6z\u00fcn hipertenziyas\u0131\u201d, \u201cG\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si\u201d, \u201cG\u00f6z ya\u015f\u0131 axmas\u0131n\u0131n fiziologiya v\u0259 histologiyas\u0131\u201d, \u201c\u015e\u0259k\u0259rli diabetd\u0259 g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri\u201d, \u201cG\u00f6z\u00fcn mikroc\u0259rrahiyy\u0259si\u201d, \u201cG\u00f6z b\u0259b\u0259yi ha\u015fiy\u0259sinin adaptasiya v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 funksiyas\u0131\u201d v\u0259 sair. Alimin \u201cYa\u015fapar\u0131c\u0131 yollar\u0131n fiziologiyas\u0131\u201d, \u201cYa\u015fapar\u0131c\u0131 yollar\u0131n c\u0259rrahi m\u00fcalic\u0259si\u201d, \u201cG\u00f6z ya\u015f\u0131 yollar\u0131n\u0131n qoruyucu c\u0259rrahiyy\u0259 \u00fcsullar\u0131\u201d v\u0259 dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131r. O, iridodiaqnostika v\u0259 iridoterapiya probleml\u0259ri il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, bu sah\u0259y\u0259 dair iki monoqrafiya haz\u0131rlay\u0131b. D\u00fcnya miqyas\u0131nda iridodiaqnostikaya aid kitablar\u0131 ilk d\u0259f\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva yaz\u0131b.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n h\u0259kimlik s\u0259n\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir fikri d\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir: \u201cH\u0259kim insan\u0131n \u0259n do\u011fma adam\u0131d\u0131r. O, insanlardan \u00f6z\u00fcn\u00fc ay\u0131rmamal\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fc sev\u0259n, laqeyd insan olmamal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva h\u0259m d\u0259 g\u00f6rk\u0259mli ictimai xadim idi. O, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 S\u00fclh\u00fc M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc, Az\u0259rbaycan S\u00fclh\u00fc M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259si s\u0259drinin m\u00fcavini, \u00dcmumittifaq \u201cBilik\u201d C\u0259miyy\u0259ti \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin, \u00dcmumittifaq Oftalmoloqlar Elmi C\u0259miyy\u0259ti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc olub. Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Elmira Axundovan\u0131n \u201cZ\u0259rif\u0259 v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259r &#8211; \u018fb\u0259diya\u015far m\u0259h\u0259bb\u0259t\u201d kitab\u0131nda oxuyuruq: \u201c\u00d6z\u00fc d\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259rinin he\u00e7 birin\u0259 q\u0259tiyy\u0259n formal yana\u015fm\u0131rd\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259sind\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak edir, onlar\u0131n u\u011furlu h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn bilik, q\u00fcvv\u0259 v\u0259 enerjisini \u0259sirg\u0259mirdi.<\/p>\n<p>Bu zaman \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259r\u0259fi he\u00e7 bir halda qad\u0131n v\u0259 ana kimi \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259ri \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259sin. B\u0259z\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m elmi v\u0259 ictimai i\u015fl\u0259rin ail\u0259sin\u0259, \u00f6vladlar\u0131na ay\u0131ra bil\u0259c\u0259yi vaxt\u0131 \u0259lind\u0259n ald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00fcnahkar hiss edirdi\u201d.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n f\u0259xri adlar\u0131, elmi titullar\u0131, m\u00fckafatlar\u0131 olduqca \u00e7oxdur. Bu adlar\u0131n h\u0259r biri q\u00fcrur, iftixar m\u0259nb\u0259yidir. Amma bu adlar s\u0131ras\u0131nda \u0259n \u015f\u0259r\u0259flisi Ana ad\u0131d\u0131r. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi x\u0259ttinin layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131 Prezident \u0130lham \u018fliyevin anas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcasirl\u0259rinin dediyi kimi, Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m qeyri-adi bir ana idi v\u0259 \u00f6vladlar\u0131na olan m\u00fcnasib\u0259t d\u0259 x\u00fcsusi idi. Bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259tin b\u0259nz\u0259rini tapmaq \u00e7\u0259tindir. O, u\u015faqlar\u0131 sanki Ulu Tanr\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259x\u015f olunan bir nur pay\u0131 kimi q\u0259bul edirdi. \u00d6z\u00fcn\u0259 r\u0259hm etmirdi, anal\u0131q borcunu yerin\u0259 yetirm\u0259kd\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 r\u0259hmi g\u0259lmirdi. H\u0259rd\u0259n analar u\u015faqlar\u0131na olan m\u0259h\u0259bb\u0259td\u0259 el\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131rlar ki, bununla ham\u0131n\u0131 heyr\u0259t\u0259 g\u0259tirirl\u0259r. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m m\u0259hz bel\u0259 analardan idi.<\/p>\n<p>azertag.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aprelin 15-d\u0259 g\u00f6rk\u0259mli oftalmoloq-alim, akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n v\u0259fat\u0131ndan 39 il \u00f6t\u00fcr. Onun nurlu xatir\u0259si q\u0259dirbil\u0259n xalq\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n h\u00f6rm\u0259tl\u0259 an\u0131l\u0131r. Q\u0259dim Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015f Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva z\u0259ngin v\u0259 m\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr ya\u015fay\u0131b. Atas\u0131 &#8211; g\u00f6rk\u0259mli ictimai v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadimi \u018fziz \u018fliyevin \u00f6m\u00fcr yolu onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl h\u0259yat m\u0259kt\u0259bi olub. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":212318,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212316"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=212316"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":212320,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212316\/revisions\/212320"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/212318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=212316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=212316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}