{"id":212389,"date":"2024-04-18T10:55:17","date_gmt":"2024-04-18T06:55:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=212389"},"modified":"2024-04-18T10:55:17","modified_gmt":"2024-04-18T06:55:17","slug":"simal-taci-burcund%c9%99-yeni-ulduz-alismasi-gozl%c9%99nilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/04\/18\/simal-taci-burcund%c9%99-yeni-ulduz-alismasi-gozl%c9%99nilir\/","title":{"rendered":"\u015eimal Tac\u0131 b\u00fcrc\u00fcnd\u0259 yeni ulduz al\u0131\u015fmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir"},"content":{"rendered":"<p>Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n Milli Aeronavtika v\u0259 Kosmik T\u0259dqiqatlar Agentliyinin (NASA) verdiyi\u00a0<a href=\"https:\/\/blogs.nasa.gov\/Watch_the_Skies\/2024\/02\/27\/view-nova-explosion-new-star-in-northern-crown\/\">x\u0259b\u0259r<\/a>\u0259 g\u00f6r\u0259 Yerd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 3000 i\u015f\u0131q il\u0259 m\u0259saf\u0259d\u0259, \u015eimal Tac\u0131 b\u00fcrc\u00fcnd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n T CrB ulduzu yax\u0131n aylarda t\u0259krar yeni ulduz kimi al\u0131\u015facaq.<\/p>\n<p>Elm v\u0259 T\u0259hsil nazirliyinin \u015eamax\u0131 Astrofizika R\u0259s\u0259dxanas\u0131ndan veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, aliml\u0259rin hesablamas\u0131na \u0259sas\u0259n T CrB yeni ulduz kimi al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 zaman onun par\u0131lt\u0131s\u0131 Yerd\u0259n adi g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259c\u0259kdir. Bu hadis\u0259nin 2024-c\u00fc ilin sentyabr ay\u0131nad\u0259k ba\u015f ver\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Yeni ulduz al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 adi\u00a0\u00a0g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u0259 bilm\u0259k \u00e7ox nadir hadis\u0259dir v\u0259 h\u0259r n\u0259slin bu \u015fans\u0131 olmur.<\/p>\n<p>Yeni ulduzlar yeni do\u011fulmu\u015f ulduzlar deyil, \u0259ksin\u0259 art\u0131q h\u0259yatlar\u0131n\u0131n son m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f ulduzun son al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r. Yeni ulduzlar\u0131n say\u0131n\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olmas\u0131na baxmayaraq onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti c\u0259mi bir d\u0259f\u0259 al\u0131\u015f\u0131rlar.\u00a0\u00a0\u018fg\u0259r ulduz ikinci d\u0259f\u0259 yeni ulduz kimi al\u0131\u015f\u0131rsa, o t\u0259krar yeni ulduz adlan\u0131r. T\u0259krar yenil\u0259rin m\u00fc\u015fahid\u0259si is\u0259 h\u0259ddind\u0259n \u00e7ox nadir hald\u0131r. Astronomlara c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 t\u0259krar yeni ulduz m\u0259lumdur. Bu ulduzlar m\u00fc\u0259yy\u0259n periodla yeni ulduz kimi al\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 bu m\u00fcdd\u0259t bir ild\u0259n milyon il\u0259 kimi d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u015eimal Tac\u0131 b\u00fcrc\u00fcn\u00fcn T CrB\u00a0\u00a0ulduzu \u00f6m\u00fcrl\u0259rinin son m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f a\u011f c\u0131rtdan v\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ngd\u0259n ibar\u0259t qo\u015fa sistemdir.<\/p>\n<p>A\u011f c\u0131rtdanlar \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olan ki\u00e7ik k\u00fctl\u0259li ulduzlard\u0131r. K\u00fctl\u0259l\u0259ri G\u00fcn\u0259\u015f k\u00fctl\u0259si \u0259traf\u0131nda olan bu ulduzlar\u0131n radiuslar\u0131 G\u00fcn\u0259\u015fin radiusundan t\u0259xmin\u0259n 100 d\u0259f\u0259 ki\u00e7ik oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 onlar \u00e7ox b\u00f6y\u00fck s\u0131xl\u0131\u011fa, y\u00fcks\u0259k temperatura v\u0259 g\u00fccl\u00fc cazib\u0259 q\u00fcvv\u0259sin\u0259 malik olurlar.\u00a0\u00a0N\u0259tic\u0259d\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 n\u0259h\u0259ng \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fc atd\u0131qca, at\u0131lan madd\u0259 a\u011f c\u0131rtdan t\u0259r\u0259find\u0259n \u201ctutulur\u201d v\u0259 bu proses\u00a0\u00a0a\u011f c\u0131rtdan\u0131n k\u00fctl\u0259si kritik k\u00fctl\u0259y\u0259 \u00e7atanad\u0259k davam edir. G\u00fcn\u0259\u015fin m\u0259rk\u0259zind\u0259 ged\u0259n istilik-n\u00fcv\u0259 reaksiyalar\u0131 a\u011f c\u0131rtdanlar\u0131n birba\u015fa s\u0259thind\u0259 ba\u015f verir. N\u0259tic\u0259d\u0259 s\u0259th temperaturu bir ne\u00e7\u0259 milyon d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 \u00e7atan ulduz yeni ulduz kimi al\u0131\u015f\u0131r. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck enerji ayr\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015faiy\u0259t olunur. Al\u0131\u015fma zaman sistemin \u00fcmumi parlaql\u0131\u011f\u0131 1000, b\u0259z\u0259n 100 000 d\u0259f\u0259y\u0259 kimi art\u0131r.<\/p>\n<p>T CrB ulduzunu x\u00fcsusi ed\u0259n onun periodunun m\u0259lum v\u0259 sabit olmas\u0131d\u0131r. Ulduzun al\u0131\u015fmalar\u0131 80 illik periodla t\u0259krarlan\u0131r v\u0259 son al\u0131\u015fma 1946-c\u0131 ild\u0259 qeyd olunub. Bu c\u00fcr partlay\u0131\u015flar\u0131n t\u0259hlili qo\u015fa sistem ulduzlar\u0131 aras\u0131nda al\u0131\u015fmaya s\u0259b\u0259b olan k\u00fctl\u0259 m\u00fcbadil\u0259sinin mexanizmini daha yax\u015f\u0131 anlama\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>Hal-haz\u0131rda T CrB-nin g\u00f6r\u00fcn\u0259n ulduz \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc +10m-dir. T\u0259krar yeni ulduz kimi al\u0131\u015fd\u0131qdan sonra is\u0259 onun g\u00f6r\u00fcn\u0259n ulduz \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc +2m olacaq ki, bu da q\u00fctb ulduzunun parlaql\u0131\u011f\u0131na yax\u0131nd\u0131r. Bu zaman ulduz adi g\u00f6zl\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u0259c\u0259k. Ulduz \u00f6z parlaql\u0131\u011f\u0131n\u0131n pikind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn qalacaq, \u0259n yax\u015f\u0131 halda o bu parlaql\u0131qda bir h\u0259ft\u0259 \u0259traf\u0131nda qala bil\u0259c\u0259k. Sonra is\u0259 parlaql\u0131\u011f\u0131 z\u0259ifl\u0259y\u0259r\u0259k yenid\u0259n z\u0259if obyekt\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k. Adi halda a\u011f c\u0131rtdanlar o q\u0259d\u0259r ki\u00e7ikdirl\u0259r ki, onlar\u0131 adi g\u00f6zl\u0259 g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir.<\/p>\n<p>science.gov.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n Milli Aeronavtika v\u0259 Kosmik T\u0259dqiqatlar Agentliyinin (NASA) verdiyi\u00a0x\u0259b\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Yerd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 3000 i\u015f\u0131q il\u0259 m\u0259saf\u0259d\u0259, \u015eimal Tac\u0131 b\u00fcrc\u00fcnd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n T CrB ulduzu yax\u0131n aylarda t\u0259krar yeni ulduz kimi al\u0131\u015facaq. Elm v\u0259 T\u0259hsil nazirliyinin \u015eamax\u0131 Astrofizika R\u0259s\u0259dxanas\u0131ndan veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, aliml\u0259rin hesablamas\u0131na \u0259sas\u0259n T CrB yeni ulduz kimi al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 zaman onun par\u0131lt\u0131s\u0131 Yerd\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212389"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=212389"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":212391,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212389\/revisions\/212391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=212389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=212389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}