{"id":212882,"date":"2024-05-15T11:32:56","date_gmt":"2024-05-15T07:32:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=212882"},"modified":"2024-05-15T11:32:57","modified_gmt":"2024-05-15T07:32:57","slug":"aliml%c9%99r-kosmosda-h%c9%99yat-ucun-vacib-olan-%c9%99sas-molekullari-k%c9%99sf-edibl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/05\/15\/aliml%c9%99r-kosmosda-h%c9%99yat-ucun-vacib-olan-%c9%99sas-molekullari-k%c9%99sf-edibl%c9%99r\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r kosmosda h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan \u0259sas molekullar\u0131 k\u0259\u015ff edibl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>Manoada yerl\u0259\u015f\u0259n Havay Universitetind\u0259 bir qrup alim kainatdak\u0131 h\u0259yat\u0131n ilk formalar\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r\u0259 nail olublar v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 h\u0259yat\u0131n inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k \u0259sas molekullar\u0131 k\u0259\u015ff edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Kimya Departamentinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 h\u0259yat\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi haqq\u0131nda fikirl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u0259r\u0259k kosmosda m\u00fch\u00fcm molekullar\u0131n nec\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yini k\u0259\u015ff edibl\u0259r. T\u0259dqiqat\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di azot da\u015f\u0131yan aromatik molekullard\u0131r. Bu molekullar kimya v\u0259 biologiyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir, h\u0259m\u00e7inin amin tur\u015fular\u0131, DNT, RNT v\u0259 vitaminl\u0259r kimi vacib biomolekullarda olur.<\/p>\n<p>Elektron struktur hesablamalar\u0131n\u0131 aparan Florida Beyn\u0259lxalq Universitetinin professoru Alexander Mebel, ulduzlararas\u0131 v\u0259 atmosfer modell\u0259\u015fdirm\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri &#8211; \u00c7in Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc professor Xiaohu Li v\u0259 Bordo Universitetinin \u00fczv\u00fc professor Jean-Christophe Loison aromatik molekullar\u0131n \u0259sas struktur vahidl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Bu t\u0259dqiqat DNT v\u0259 RNT-nin tikinti bloklar\u0131n\u0131n kosmosda nec\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259ldiyini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yeni yollar t\u0259qdim edir, qalaktikada h\u0259yat\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rinin m\u0259n\u015f\u0259yi haqq\u0131nda fikirl\u0259ri yenid\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131r. T\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rir ki, azot da\u015f\u0131yan aromatik molekullar aliml\u0259rin Yerl\u0259 ox\u015farl\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 diqq\u0259t yetirdikl\u0259ri m\u00fchitl\u0259rd\u0259 sintez edil\u0259 bil\u0259r. Bu molekullar\u0131n nec\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259ldiyini anlamaq &#8211; h\u0259yat\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yinin sirl\u0259rini a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. Kosmosda a\u015fkarlanan molekullar \u0259sas\u0131nda \u0259trafl\u0131 t\u0259hlill\u0259r apar\u0131l\u0131b, n\u0259tic\u0259d\u0259 h\u0259min t\u0259hlill\u0259r ulduzlararas\u0131 m\u00fchitl\u0259rd\u0259 molekullar\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. Bu k\u0259\u015ff h\u0259yat\u0131n \u0259sas komponentl\u0259rinin kosmosda nec\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131 v\u0259 sonradan Yer\u0259 nec\u0259 yol tapd\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 anlay\u0131\u015flar\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Bu \u0259sasl\u0131 t\u0259dqiqat b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u0259n d\u0259rin suallar\u0131ndan birin\u0259 cavab verm\u0259y\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131r: \u201cH\u0259yat nec\u0259 ba\u015flad\u0131?\u201d. Kosmosda bu prosesl\u0259ri a\u015fkar etm\u0259kl\u0259, aliml\u0259r h\u0259yat\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 kosmik tapmacan\u0131 axtar\u0131b tapm\u0131\u015f olurlar. Bu t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259ri bilikl\u0259rd\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131x\u0131r, m\u00fcxt\u0259lif elmi sah\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir v\u0259 yeni texnoloji ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>azertag.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Manoada yerl\u0259\u015f\u0259n Havay Universitetind\u0259 bir qrup alim kainatdak\u0131 h\u0259yat\u0131n ilk formalar\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r\u0259 nail olublar v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 h\u0259yat\u0131n inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k \u0259sas molekullar\u0131 k\u0259\u015ff edibl\u0259r. Kimya Departamentinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 h\u0259yat\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi haqq\u0131nda fikirl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u0259r\u0259k kosmosda m\u00fch\u00fcm molekullar\u0131n nec\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yini k\u0259\u015ff edibl\u0259r. T\u0259dqiqat\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di azot da\u015f\u0131yan aromatik molekullard\u0131r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212882"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=212882"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":212884,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212882\/revisions\/212884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=212882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=212882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}