{"id":212944,"date":"2024-05-20T13:40:48","date_gmt":"2024-05-20T09:40:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=212944"},"modified":"2024-05-20T13:42:18","modified_gmt":"2024-05-20T09:42:18","slug":"ulk%c9%99r-s%c9%99ttarova-aliml%c9%99rimizin-rifahinin-artirilmasi-ucun-t%c9%99klifl%c9%99r-hazirlanib-musahib%c9%99%ef%bf%bc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/05\/20\/ulk%c9%99r-s%c9%99ttarova-aliml%c9%99rimizin-rifahinin-artirilmasi-ucun-t%c9%99klifl%c9%99r-hazirlanib-musahib%c9%99%ef%bf%bc\/","title":{"rendered":"\u00dclk\u0259r S\u0259ttarova: Aliml\u0259rimizin rifah\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131b \u2013 M\u00dcSAH\u0130B\u018f"},"content":{"rendered":"<p><strong>Elm v\u0259 Ali T\u0259hsil \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Agentliyinin direktoru \u00dclk\u0259r S\u0259ttarovan\u0131n \u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201dn\u0259 m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edirik.<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Elm v\u0259 t\u0259hsil naziri Emin \u018fmrullayev m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r aras\u0131nda f\u0259aliyy\u0259td\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259liyin oldu\u011funu demi\u015fdi. Siz bu p\u0259rak\u0259nd\u0259liyin s\u0259b\u0259bini nec\u0259 izah ed\u0259rdiniz v\u0259 bunun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr v\u0259 ya g\u00f6r\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Emin m\u00fc\u0259llim m\u0259hz elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r aras\u0131nda z\u0259if koordinasiyan\u0131n olma\u011f\u0131, birg\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259yin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri qald\u0131r\u0131b. Bu, tam h\u0259qiq\u0259tdir. \u00c7\u00fcnki biz elmmetrik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 baxsaq g\u00f6r\u0259rik ki, orada Az\u0259rbaycan\u0131n f\u0259rqli elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n bir araya g\u0259l\u0259r\u0259k komanda \u015f\u0259klind\u0259 ortaya qoyduqlar\u0131 elmi i\u015fl\u0259rin say\u0131 azd\u0131r. H\u0259tta elmi t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin aliml\u0259ri il\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin birg\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salanda bel\u0259 onlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259 h\u0259r iki m\u00fc\u0259ssis\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u015f\u0259xsl\u0259r oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Y\u0259ni, bu da \u0259slind\u0259 tam olaraq iki f\u0259rqli m\u00fc\u0259ssis\u0259nin birg\u0259 i\u015fi say\u0131lm\u0131r. Universitetl\u0259rl\u0259 elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7ox z\u0259ifdir. Bu g\u00fcn biz mobillik, ikili diplom layih\u0259l\u0259rini ortaya qoya bils\u0259k d\u0259, onlar\u0131n da say\u0131 ist\u0259diyimiz q\u0259d\u0259r deyil. Birg\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rma, bir laboratoriyada f\u0259rqli m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin adamlar\u0131n\u0131n g\u0259lib \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, \u00f6zl\u0259ri il\u0259 d\u0259y\u0259r g\u0259tirib, yeni bilikl\u0259r aparmas\u0131n\u0131, bel\u0259 des\u0259k, beyin m\u0259hsulu m\u00fcbadil\u0259sini g\u00f6rm\u00fcr\u00fck. Buna b\u00f6y\u00fck ehtiyac var. Bu g\u00fcn d\u00fcnyada, h\u0259tta f\u0259rqli \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan aliml\u0259rin birg\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 daha b\u00f6y\u00fck qiym\u0259t verilir. Amma \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 d\u0259 bunun olmama\u011f\u0131 ayr\u0131ca bir problemdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 m\u00fcasir avadanl\u0131qlar, laboratoriyalar dem\u0259k olar yoxdur. Onlar\u0131n maddi bazalar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131sa t\u0259dbirl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurmu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu, \u00e7ox aktual m\u0259s\u0259l\u0259dir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t bel\u0259dir. Amma laboratoriya avadanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar bilir ki, yax\u015f\u0131 bir laboratoriya qurmaq b\u0259z\u0259n bir il, b\u0259z\u0259n bir ne\u00e7\u0259 il vaxt \u00e7\u0259kir. \u00c7\u00fcnki avadanl\u0131qlar h\u0259r yerd\u0259 sat\u0131lm\u0131r. X\u00fcsusi sifari\u015fl\u0259 xaricd\u0259n g\u0259tirilir. D\u00fczg\u00fcn siyah\u0131n\u0131n tutulmas\u0131, g\u0259tirilm\u0259si, qurulmas\u0131, sazlanmas\u0131 \u00e7\u0259tin bir i\u015fdir. G\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, b\u0259zi hallarda hans\u0131sa universitetd\u0259, elmi t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259 laboratoriya var, lakin faktiki olaraq i\u015fl\u0259mir. Bir n\u00f6v muzeyi xat\u0131rlad\u0131r. Bunun s\u0259b\u0259bi odur ki, laboratoriyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn planla\u015fd\u0131rma d\u00fczg\u00fcn formada apar\u0131lmay\u0131b. Ya hans\u0131sa detal\u0131 yoxdur, ya istifad\u0259 qaydalar\u0131n\u0131 bilmirl\u0259r, ya da avadanl\u0131q g\u0259lib \u00e7atanad\u0259k aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirib v\u0259 s. Y\u0259ni, laboratoriya qurmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tin prosesdir. Bu, mebel avadanl\u0131\u011f\u0131 alma\u011fa b\u0259rab\u0259r i\u015f deyil. Haz\u0131rda elml\u0259 t\u0259hsilin inteqrasiyas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259yik. \u0130mkanlar\u0131m\u0131z da m\u0259hduddur. Onlardan maksimum \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fczg\u00fcn v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259liyik. T\u0259l\u0259sib yanl\u0131\u015f q\u0259rar verm\u0259k olmaz. M\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, optimalla\u015fmalar apar\u0131ld\u0131qdan sonra bu i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k. Qar\u015f\u0131m\u0131zda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qaraba\u011f Universitetinin qurulmas\u0131, T\u00fcrkiy\u0259-Az\u0259rbaycan Universitetinin yarad\u0131lmas\u0131 var. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xaotik yox, daha d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f add\u0131mlar atmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Q\u018fRAR Q\u018fBUL ED\u018fND\u018f BUNUN D\u00dcZG\u00dcN, \u018fDAL\u018fTL\u0130 V\u018f H\u018fQ\u0130Q\u018fT\u018fN \u0130NK\u0130\u015eAFA T\u00d6HF\u018f VER\u018fC\u018fY\u0130N\u018f \u018fM\u0130N OLMALIYIQ&#8221;<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Hans\u0131sa t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131nda elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin bir-birl\u0259rinin laboratoriyalar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259si t\u0259min edilirmi? Bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n probleml\u0259rin oldu\u011fu deyilir.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259z\u0259n el\u0259 olur ki, iki d\u00f6vl\u0259t m\u00fcssis\u0259sidir v\u0259 eyni quruma tabedir. Amma bir m\u00fc\u0259ssis\u0259nin alimi ora gedib ara\u015fd\u0131rma aparanda m\u00fc\u0259yy\u0259n probleml\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Hans\u0131 ki, bu, olmamal\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, q\u0259bul olunmu\u015f q\u0259rarlar, apar\u0131lan islahatlar bu kimi probleml\u0259ri d\u0259 aradan qald\u0131racaq. S\u0259birsizlik edib, s\u0259hv q\u0259rarlar q\u0259bul edils\u0259, bunun \u0259ziyy\u0259tini n\u00f6vb\u0259ti n\u0259sill\u0259r \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 hans\u0131sa q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259nd\u0259 bunun d\u00fczg\u00fcn, \u0259dal\u0259tli v\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n inki\u015fafa t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259yin\u0259 \u0259min olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259zi institutlar\u0131n strukturu h\u0259dd\u0259n art\u0131q geni\u015fdir. Onlar\u0131n strukturunda optimalla\u015fma t\u0259dbirl\u0259rinin g\u00f6r\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurmu? M\u0259s\u0259l\u0259n, bizd\u0259 Molekulyar Biologiya v\u0259 Biotexnologiyalar, Botanika, Zoologiya, Fiziologiya, Mikrobiologiya, Dendrologiya, Genetik Ehtiyatlar institutlar\u0131 v\u0259 s. var. Bunlar\u0131 bir m\u0259rk\u0259zd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u00f6b\u0259l\u0259r kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini t\u0259\u015fkil etm\u0259k daha effektiv olmazm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; D\u00fczd\u00fcr, ilk bax\u0131\u015fdan bu, g\u00f6z\u0259\u00e7arpan bir m\u0259s\u0259l\u0259dir v\u0259 bu haqda da Nazirlikd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r var. Lakin yen\u0259 d\u0259 optimalla\u015fmalarla ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar d\u00fczg\u00fcn v\u0259 obyektiv olmal\u0131d\u0131r. T\u0259kc\u0259 ad olaraq deyil, elmi istiqam\u0259tl\u0259rin\u0259 baxanda da ox\u015farl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ox oldu\u011funu g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. Optimalla\u015fmalar ilkin bax\u0131\u015f \u00fcz\u0259rind\u0259n deyil, t\u0259hlill\u0259r apararaq h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. H\u0259m onlar\u0131n \u015ftatlar\u0131, h\u0259m maddi-texniki bazalar\u0131, h\u0259m elmmetrik g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri t\u0259hlil edilir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Elmi institutlar\u0131m\u0131z\u0131n s\u0259naye ekosistemin\u0259 faydal\u0131l\u0131q \u0259msal\u0131 da a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 nec\u0259 nail olmaq olar?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Xaricd\u0259 el\u0259 universitetl\u0259r, el\u0259 t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zl\u0259ri var ki, onlar\u0131n b\u00fcdc\u0259si bir \u00f6lk\u0259nin b\u00fcdc\u0259sind\u0259n \u00e7oxdur. Orada elmi t\u0259dqiqatlar universitetl\u0259rd\u0259, b\u0259z\u0259n d\u0259 n\u0259h\u0259ng \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bizd\u0259 bu faiz a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. \u0130xtiralar\u0131n, patentl\u0259rin d\u0259 say\u0131 azd\u0131r. Burada m\u00fc\u0259yy\u0259n maliyy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 var. Yerli patent etm\u0259k az i\u015f deyil, lakin xaricd\u0259 patent almaq \u0259lav\u0259 v\u0259sait t\u0259l\u0259b edir. M\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259tbiqi i\u015fl\u0259rimiz d\u0259 azd\u0131r, onlar\u0131 istehsalata d\u00fczg\u00fcn formada da t\u0259qdim ed\u0259 bilmirik. B\u0259zi hallarda bizim biznes strukturlar\u0131, istehsalat da buna h\u0259l\u0259 haz\u0131r deyil. Bir m\u0259qam\u0131 d\u0259 qeyd edim ki, c\u0259miyy\u0259timizd\u0259, biznesl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar aras\u0131nda elmimiz\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r inams\u0131zl\u0131q var. Bunun t\u0259qsirinin kimd\u0259 olmas\u0131n\u0131 axtarmaq, y\u0259qin ki, m\u0259nas\u0131z i\u015fdir. Bu v\u0259ziy\u0259ti d\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259liyik. Lakin proses bir g\u00fcn\u0259, bir il\u0259 ba\u015f ver\u0259n deyil. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n islahatlardan sonra inam da t\u0259dric\u0259n artacaq.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259z\u0259n eyni istiqam\u0259td\u0259 ara\u015fd\u0131rma aparan aliml\u0259rimiz bir-birl\u0259rinin t\u0259dqiqatlar\u0131ndan m\u0259lumats\u0131z olurlar. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn elektron bir baza yarad\u0131la bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Biz individualistik. Bir-birimiz\u0259 istinad verm\u0259yi sevmirik. M\u0259s\u0259l\u0259n, bizim aliml\u0259rin bir \u00e7oxunun m\u0259qal\u0259l\u0259rin\u0259 baxsan\u0131z, g\u00f6r\u0259c\u0259ksiniz ki, hardasa 15 \u0259s\u0259r\u0259 istinad edib, amma o istinadlar\u0131n 10-u el\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcnd\u00fcr. D\u00fcnyada siz buna nadir hallarda rast g\u0259l\u0259 bil\u0259rsiniz. S\u00f6hb\u0259t elmin inki\u015faf\u0131nda qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n gedir. Yen\u0259 d\u0259 bunun g\u00fcnah\u0131 bizim aliml\u0259rimizd\u0259 deyil. Bu, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalm\u0131\u015f bir \u0259n\u0259n\u0259dir. Konkret olaraq platformadan dan\u0131\u015fsaq, biz bu haqda \u00e7ox fikirl\u0259\u015fmi\u015fik. Lakin bel\u0259 bir platforman\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ilkin bax\u0131\u015fda maraql\u0131 g\u0259ls\u0259 d\u0259, s\u0259m\u0259r\u0259liliyi \u00e7ox b\u00f6y\u00fck sual alt\u0131ndad\u0131r. \u00c7\u00fcnki d\u00fcnyada elmmetrik g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri \u00f6l\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox bazalar var. O bazalar\u0131 b\u00f6y\u00fck \u015firk\u0259tl\u0259r qurub v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcfuzu kifay\u0259t q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259kdir. H\u0259min bazalar d\u00fcnya \u00fczr\u0259 tan\u0131n\u0131b v\u0259 ham\u0131 ondan istifad\u0259 edir. Lokal bazalar quranda is\u0259 biz aliml\u0259rimizin f\u0259aliyy\u0259tini dar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 salm\u0131\u015f, d\u00fcnyada ged\u0259n elmi prosesl\u0259rd\u0259n t\u0259crid etmi\u015f olar\u0131q.<\/p>\n<p>H\u0259tta bu yax\u0131nlarda ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn daxili reytinq sistemi qurulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r d\u0259 edilmi\u015fdi. \u0130lk bax\u0131\u015fdan yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, amma bizd\u0259 onsuz da daxili r\u0259qab\u0259t g\u00fccl\u00fcd\u00fcr v\u0259 sad\u0259c\u0259 bununla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259k olmaz. Bu kimi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, yaln\u0131z inki\u015faf\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni mexanizml\u0259r yaratm\u0131\u015f olar\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 q\u0259rara g\u0259ldik ki, b\u00fct\u00fcn elmi t\u0259dqiqat v\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir ayr\u0131se\u00e7kilik etm\u0259d\u0259n d\u00fcnyan\u0131n n\u00fcfuzlu elmmetrik bazalar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 t\u0259min etm\u0259liyik. Art\u0131q buna nail olmu\u015fuq. \u0130st\u0259r \u00f6z\u0259l, ist\u0259r d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan aliml\u0259rimizin h\u0259m \u201cScopus\u201d, h\u0259m d\u0259 \u201cWeb of science\u201d bazalar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 var. H\u0259min bazaya daxil olanlar h\u0259m yerli, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n i\u015fl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f ola bilirl\u0259r. Elm b\u0259\u015f\u0259ridir v\u0259 istinadlar da bel\u0259 olmal\u0131d\u0131r. \u201cScopus\u201dun \u201cScopus AI\u201d adl\u0131 yeni bir funksiyas\u0131 da var ki, burada bazaya inteqrasiya edilmi\u015f s\u00fcni intellekt \u0259lav\u0259 axtar\u0131\u015f imkanlar\u0131 verir. Bu funksiya say\u0259sind\u0259 daha keyfiyy\u0259ti v\u0259 m\u00f6vzuya uy\u011fun m\u0259lumat\u0131 q\u0131sa zamanda tapmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Chat GPT il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 buradak\u0131 s\u00fcni intellekt elmi tutumlu m\u0259lumatlar \u00fcz\u0259rind\u0259n m\u0259zmun t\u0259qdim etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn daha keyfiyy\u0259tli m\u0259lumatlar \u0259ld\u0259 etm\u0259k olur. Burada s\u00f6hb\u0259t plagiatl\u0131qdan, kimins\u0259 elmi \u0259s\u0259rini o\u011furlamaqdan getmir. Bu funksiyalar onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 edilm\u0259yib, sad\u0259c\u0259 olaraq, d\u00fczg\u00fcn \u0259d\u0259biyyat axtar\u0131\u015f\u0131 edib, laz\u0131mi m\u0259qal\u0259l\u0259rin tap\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259n olan aliml\u0259rimizin koordinasiyal\u0131 f\u0259aliyy\u0259tini n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 z\u0259ruri hesab edirsiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bizd\u0259 f\u0259rqli sah\u0259l\u0259rin k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan aliml\u0259rimizin say\u0131 da azd\u0131r. Bu da bizim ist\u0259diyimiz m\u00f6vqel\u0259r\u0259 g\u0259lib \u00e7atma\u011f\u0131m\u0131za mane olur. Bundan da \u0259lav\u0259 d\u00fcnyada Davaml\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n elmi ara\u015fd\u0131rmalar da var v\u0259 burada da yax\u015f\u0131 m\u00f6vqel\u0259rd\u0259 ola bil\u0259rik. Sad\u0259c\u0259 aliml\u0259rimiz bu g\u00fcn h\u0259min trendl\u0259r bar\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumatl\u0131 deyill\u0259r. Bu m\u00f6vzuda aliml\u0259rimizi m\u0259lumatland\u0131rmaq da agentliyimiz \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131ya qoyulmu\u015f h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biridir. Aliml\u0259rimiz t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131, elmi m\u0259qal\u0259l\u0259rini haz\u0131rlayark\u0259n bu meyarlar\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131rlar. Universitetl\u0259rin reytinqind\u0259 bu kimi m\u0259qal\u0259l\u0259r x\u00fcsusi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p><strong>\u201cAL\u0130ML\u018fR\u0130N R\u0130FAHININ ARTIRILMASI \u00dc\u00c7\u00dcN T\u018fKL\u0130FL\u018fR HAZIRLANIB\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Aliml\u0259rin elmi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmalar\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259riniz varm\u0131? Bu t\u0259dbirl\u0259r n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Yax\u015f\u0131 aliml\u0259rimiz var. Aliml\u0259rimizin rifah\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 da \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 buna diqq\u0259t edilm\u0259li, yeni maliyy\u0259 mexanizml\u0259ri i\u015fl\u0259nm\u0259lidir. Biz d\u0259 bu istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259hlill\u0259r apararaq, t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlam\u0131\u015f\u0131q. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 kompleks \u015f\u0259kild\u0259 bax\u0131landa daha d\u00fczg\u00fcn add\u0131mlar at\u0131lacaq. H\u0259m optimalla\u015fd\u0131r\u0131lma, h\u0259m maddi motivasiya mexanizml\u0259ri, h\u0259m d\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qla ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r\u0259 kompleks \u015f\u0259kild\u0259 bax\u0131l\u0131b, d\u00fczg\u00fcn h\u0259ll yollar\u0131 tap\u0131lacaq.<\/p>\n<p>Onu da qeyd edim ki, bizim aliml\u0259rimizin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti g\u0259nclik ill\u0259ri sovet h\u00f6kum\u0259ti vaxt\u0131nda ke\u00e7\u0259n adamlard\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn elmin dili \u0259sas\u0259n, rus dili olub. S\u00f6hb\u0259t d\u0259qiq v\u0259 t\u0259bi\u0259t elml\u0259rind\u0259n gedir. Lakin haz\u0131rda apar\u0131lan elmi aktivliyin \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si yaln\u0131z ingilis dilind\u0259 n\u0259\u015fr olunan \u0259d\u0259biyyatlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub. \u0130ndi bizim ya\u015fl\u0131 n\u0259slin ingilis dilini bilm\u0259m\u0259si v\u0259 ya a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 bilm\u0259l\u0259ri yax\u015f\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r haz\u0131rlamalar\u0131na mane olur. Orta n\u0259sild\u0259 bu problem daha azd\u0131r. Amma yen\u0259 d\u0259 var. Bu bax\u0131mdan maddi m\u0259s\u0259l\u0259 dey\u0259nd\u0259 t\u0259kc\u0259 alim\u0259 \u0259m\u0259khaqq\u0131 verilm\u0259sind\u0259n dan\u0131\u015fmamal\u0131y\u0131q. M\u0259s\u0259l\u0259n, ana dili ingilis dili olmayan birinin yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259min m\u0259qal\u0259 elmmetrik bazalarda yerl\u0259\u015fdiril\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rin ingilis dili s\u0259viyy\u0259sind\u0259 olsun. Bu xidm\u0259t pulludur. Bu kimi xidm\u0259tl\u0259rin d\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn alim\u0259 v\u0259sait laz\u0131md\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n aliml\u0259rimizin m\u0259qal\u0259l\u0259rinin a\u00e7\u0131q giri\u015fd\u0259 olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00f6d\u0259ni\u015f t\u0259l\u0259b edilir. Yax\u015f\u0131 jurnal hans\u0131sa m\u0259qal\u0259ni \u00e7ap etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn pul ist\u0259mir, amma bu kimi xidm\u0259tl\u0259rin geni\u015f ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6d\u0259ni\u015flidir v\u0259 bel\u0259 olmas\u0131 da normald\u0131r. H\u0259d\u0259fimiz odur ki, bu kimi xidm\u0259tl\u0259ri aliml\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan ed\u0259k.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130ST\u018fN\u0130L\u018fN UN\u0130VERS\u0130TET\u0130N \u00dcZ\u018fR\u0130N\u018f \u201cT\u018fDQ\u0130QAT\u201d S\u00d6Z\u00dcN\u00dc YAZMAQ OLAR, AMMA O ADIN ARXASINDA N\u018f OLACA\u011eI \u00d6N\u018fML\u0130D\u0130R\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; T\u0259dqiqat universitetl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259dir? Bazas\u0131nda t\u0259dqiqat universitetl\u0259ri yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edilibmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Haz\u0131rda Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n iki universitetin bazas\u0131nda t\u0259dqiqat universitetinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n h\u00fcquqi, maddi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f apar\u0131l\u0131r. H\u0259min universitetl\u0259r bar\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n fikirl\u0259r var. Hans\u0131sa universitetin \u00fcz\u0259rin\u0259 t\u0259dqiqat s\u00f6z\u00fc yazmaq olar. Amma o ad\u0131n arxas\u0131nda n\u0259 olaca\u011f\u0131 \u00f6n\u0259mlidir. Haz\u0131rda bu proses gedir.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u018fCN\u018fB\u0130 T\u018fL\u018fB\u018fL\u018fR\u0130N SAYININ G\u018fL\u018fN \u0130L DAHA 1000 N\u018fF\u018fR ARTIRILMASI H\u018fD\u018fFL\u018fN\u0130B\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Uzun ill\u0259rdir g\u0259ncl\u0259rimiz yaln\u0131z attestatla ali t\u0259hsil almaq \u00fc\u00e7\u00fcn xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00fcz tuturlar. \u018fcn\u0259bi t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin c\u0259lbi \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 bir modelin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurmu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bizim haz\u0131rda 10 min \u0259cn\u0259bi t\u0259l\u0259b\u0259miz var. Onlar bir qayda olaraq bizim ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimiz\u0259 m\u00fcsabiq\u0259d\u0259rk\u0259nar q\u0259bul olurlar. H\u0259d\u0259fimiz xarici t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131 g\u0259l\u0259n il \u00fc\u00e7\u00fcn daha 1000 n\u0259f\u0259r art\u0131rmaqd\u0131r. Bu, asan tap\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 asan h\u0259d\u0259f deyil. Bizim el\u0259 universitetl\u0259rimiz var ki, onlarda m\u00fc\u0259yy\u0259n sayda \u0259cn\u0259bi t\u0259l\u0259b\u0259 oxuyur. 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0259cn\u0259bi t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin say\u0131 m\u0259lum s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 azal\u0131b. Lakin indi yava\u015f-yava\u015f \u0259vv\u0259lki g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 qay\u0131d\u0131r\u0131q. \u018fcn\u0259bi t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin c\u0259lbi\u00a0 h\u0259m g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin t\u0259bli\u011fat\u0131d\u0131r, h\u0259m universitetl\u0259rimizin reytinq g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 birba\u015fa t\u0259sir edir, h\u0259m d\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimizin daxilind\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fchit yaranmas\u0131na\u00a0 v\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 \u0259lav\u0259 valyuta ax\u0131n\u0131na\u00a0 s\u0259b\u0259b olur. M\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada biz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni koordinasiya edirik, amma \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t universitetl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada da bu, bel\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu g\u00fcn \u0259lind\u0259 diplom olan, lakin bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 kifay\u0259t etm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f tapmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259n insanlar var. M\u0259zunlar\u0131n \u0259m\u0259k bazar\u0131na haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u0259n mexanizml\u0259riniz varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 bunu \u00f6l\u00e7m\u0259k \u00e7\u0259tindir. Lakin f\u0259rqli sah\u0259l\u0259r\u0259 baxsaq, m\u0259s\u0259l\u0259n, m\u00fc\u0259llimlik ixtisas\u0131 Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin i\u015f\u0259 q\u0259bulu m\u00fcsabiq\u0259si vasit\u0259sil\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259 bilir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n xaricd\u0259 t\u0259hsil al\u0131b \u00f6lk\u0259y\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u00fc\u0259llimlik, m\u00fch\u0259ndislik v\u0259 h\u00fcquq\u015f\u00fcnasl\u0131q sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 T\u0259hsild\u0259 Keyfiyy\u0259t T\u0259minat\u0131 Agentliyinin m\u00fcraci\u0259ti \u0259sas\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 imtahanlar ke\u00e7irilm\u0259kl\u0259 tan\u0131n\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, tibb ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 kvalifikasiyalar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n imtahanlar ke\u00e7irilir. Bu kimi pe\u015f\u0259kar mexanizml\u0259r var. Amma t\u0259l\u0259b\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sini bitirdiyi an onun bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cr\u00fcb\u0259 yoxdur. Bunu g\u00f6st\u0259r\u0259n s\u0259n\u0259d \u0259lind\u0259ki diplomudur. \u018fg\u0259r o diplomun arxas\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r bilik v\u0259 bacar\u0131q yoxdursa, bunun m\u0259suliyy\u0259ti universitetin \u00fcz\u0259rind\u0259dir. \u0130\u015f\u0259g\u00f6tr\u00fcr\u0259nl\u0259r d\u0259 h\u0259min m\u0259zunlar\u0131 i\u015f\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fcrl\u0259rs\u0259, o universitetin reputasiyas\u0131 yava\u015f-yava\u015f a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Eyni zamanda bizim akkreditasiya mexanizml\u0259rimiz var v\u0259 o t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bax\u0131l\u0131r. M\u0259zunlar\u0131n r\u0259yi d\u00fcnyada se\u00e7il\u0259n bir amildir, reytinq sisteml\u0259rinin meyarlar\u0131nda i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259nl\u0259rl\u0259 sor\u011fu apar\u0131lmas\u0131 b\u0259ndi var.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ba\u015fqa t\u0259r\u0259fd\u0259n baxsaq, universitetl\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 istiqam\u0259ti var. Ya b\u00f6y\u00fck elmi t\u0259dqiqatlarla m\u0259\u015f\u011ful olur, ya da \u0259m\u0259k bazar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259x\u0259ssis haz\u0131rlay\u0131rlar. H\u0259min m\u00fct\u0259x\u0259ssisin keyfiyy\u0259ti n\u0259 q\u0259d\u0259r yuxar\u0131d\u0131rsa, o da h\u0259min universitetin g\u00f6st\u0259ricisidir. \u018fg\u0259r t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 reytinq elmmetrik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n edilirs\u0259, burada da m\u0259zunlar\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r tez v\u0259 yax\u015f\u0131 i\u015f\u0259 sahib olmalar\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n<p><strong>\u201cB\u0130ZD\u018f D\u00dcNYA UN\u0130VERS\u0130TETL\u018fR\u0130 \u0130L\u018f M\u00dcQAY\u0130S\u018fD\u018f AL\u0130 T\u018fHS\u0130L\u0130 VAXTINDA B\u0130T\u0130RM\u018f FA\u0130Z\u0130 \u00c7OX Y\u00dcKS\u018fKD\u0130R\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259z\u0259n bel\u0259 bir fikir ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr ki, ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimiz\u0259 giri\u015fi asanla\u015fd\u0131rmal\u0131, \u00e7\u0131x\u0131\u015f qap\u0131s\u0131n\u0131 b\u0259rkitm\u0259liyik. Siz nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcz?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li, d\u00fcnyan\u0131n qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 proses bel\u0259 gedir. Lakin bizd\u0259 bunun \u0259ksidir. Biz ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 q\u0259bulun qap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ox dar qoymu\u015fuq, insanlar \u00e7ox \u00e7\u0259tinlikl\u0259 q\u0259bul olurlar. Lakin \u00e7\u0131x\u0131\u015f qap\u0131s\u0131 \u00e7ox geni\u015fdir. H\u0259tta t\u0259hlill\u0259rimiz d\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, bizd\u0259 d\u00fcnya universitetl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 vaxt\u0131nda ali t\u0259hsili ba\u015fa vurma faizi \u00e7ox y\u00fcks\u0259kdir. \u018fg\u0259r qrupda 30 n\u0259f\u0259r t\u0259hsil al\u0131rsa, bir \u00e7ox universitetl\u0259rimizd\u0259 onlar\u0131n 29-u vaxt\u0131nda t\u0259hsilini ba\u015fa vurur. B\u0259z\u0259n d\u0259 ham\u0131s\u0131. D\u00fcnyada bu, nadir hallarda ba\u015f verir. Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, o, qeyri-adi qrupdur. Lakin bilirik ki, \u0259ks\u0259r hallarda proses bel\u0259 ba\u015f vermir. Bu da bizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Yen\u0259 d\u0259 qeyd edim ki, diplom m\u00fc\u0259ssis\u0259nin t\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 verdiyi qiym\u0259tl\u0259r \u0259sas\u0131nda t\u0259qdim olunur v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259suliyy\u0259t onlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>\u201cBU \u0130L T\u018fL\u018fB\u018f TRANSFERL\u018fR\u0130 YEN\u0130 QAYDALARLA APARILACAQ\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259zi ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin diplomlar\u0131n\u0131 alan \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015f\u0259 q\u0259bul imtahanlar\u0131nda n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 olur. V\u0259 ya konkret misalla g\u00f6st\u0259rs\u0259k m\u00fc\u0259lliml\u0259rin sertifikatla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesind\u0259n ke\u00e7\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259r aras\u0131nda hans\u0131sa universitetin diplomunu alm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etdiyi m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. Ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259dris olunan ixtisaslar\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131sa planlar varm\u0131? Universitetl\u0259rd\u0259 hans\u0131 ixtisaslar\u0131n t\u0259dris edilib-edilm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn agentlik h\u0259r hans\u0131sa bir m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259 bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Haz\u0131rda bu istiqam\u0259td\u0259 proses gedir. M\u00fc\u0259llimlik ixtisaslar\u0131 \u00fczr\u0259 proqram akkreditasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n imtahanlard\u0131r. Bu \u00e7ox \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259dir. B\u0259zi hallarda bizim m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimiz diplom verirl\u0259r v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, diplom sahibinin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r biliyi yoxdur. Sonra h\u0259min adam i\u015f tapmayanda, m\u0259yus olur, stres ke\u00e7irir v\u0259 m\u0259lum olur ki, ist\u0259diyi pe\u015f\u0259y\u0259 sahib ola bilm\u0259yib. B\u0259zi hallarda g\u0259ncl\u0259r d\u0259 se\u00e7iml\u0259rini d\u00fczg\u00fcn etmirl\u0259r v\u0259 sistem d\u0259 el\u0259 qurulub ki, haradasa s\u0259hv buraxanda h\u0259min an d\u00fcz\u0259ld\u0259 bilmirl\u0259r. Lakin bu s\u0259hvi d\u00fcz\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn transfer sistemi var v\u0259 ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131r. T\u0259l\u0259b\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n s\u0259hv etdiyin\u0259 \u0259mindirs\u0259, se\u00e7imini d\u00fcz\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fans verilir v\u0259 bunun \u00f6z\u00fc yax\u015f\u0131 hald\u0131r. Bu il d\u0259 yay aylar\u0131nda transferl\u0259r olacaq v\u0259 yeni qaydalarla apar\u0131lacaq. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m maraql\u0131, h\u0259m d\u0259 \u00e7\u0259tin il olacaq. \u00c7\u00fcnki ilk d\u0259f\u0259dir ki, prosesi universitetl\u0259rin \u00f6hd\u0259liyin\u0259 buraxm\u0131\u015f\u0131q. Prosesd\u0259 h\u0259m t\u0259l\u0259b\u0259ni \u00f6t\u00fcr\u0259n, h\u0259m d\u0259 q\u0259bul ed\u0259n t\u0259r\u0259f i\u015ftirak ed\u0259c\u0259k. Biz is\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i v\u0259 t\u0259nziml\u0259yici rolda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259zi ixtisaslar h\u0259m kollecl\u0259rd\u0259, h\u0259m d\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259dris olunur. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fchasibat u\u00e7otu. Bu sah\u0259 daha \u00e7ox praktiki bacar\u0131q t\u0259l\u0259b edir. \u018fg\u0259r bu tip ixtisaslara yiy\u0259l\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn orta ixtisas t\u0259hsili pill\u0259sind\u0259ki t\u0259dris kifay\u0259t edirs\u0259, onlar\u0131n ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259drisin\u0259 n\u0259 ehtiyac var?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n h\u0259tta bir az da d\u0259rin\u0259 ged\u0259rdim. El\u0259 ixtisaslar var ki, h\u0259m orta ixtisas, h\u0259m pe\u015f\u0259, h\u0259m bakalavr, h\u0259m d\u0259 magistratura pill\u0259sind\u0259 t\u0259dris olunur. Haz\u0131rda bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 islahatlar gedir v\u0259 bu, t\u0259kc\u0259 s\u00f6zd\u0259 deyil, h\u0259qiq\u0259t\u0259n i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r. Elm v\u0259 Ali T\u0259hsil \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Agentliyi yaranandan bu g\u00fcn\u0259 kimi b\u00fct\u00fcn orta ixtisas m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 olmu\u015fuq, m\u00fcvafiq monitorinq v\u0259 yoxlamalar aparm\u0131\u015f\u0131q, kadr d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri d\u0259 edilib. M\u00fc\u0259yy\u0259n ixtisaslar\u0131n l\u0259\u011fvi v\u0259 ya orta ixtisas pill\u0259sind\u0259 ba\u011flan\u0131b, pe\u015f\u0259 t\u0259hsil pill\u0259sind\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu istiqam\u0259td\u0259 t\u0259klifl\u0259rimizi haz\u0131rlay\u0131b t\u0259qdim etmi\u015fik v\u0259 yax\u0131n zamanda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri g\u00f6r\u0259c\u0259ksiniz. Qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 tam haql\u0131s\u0131n\u0131z v\u0259 bizi d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. Yax\u0131n zamanda bir \u00e7ox ixtisaslar \u00fczr\u0259 bu problemi h\u0259ll ed\u0259 bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130ll\u0259rdir ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n k\u0259nara k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r verilir. Bunun m\u0259rh\u0259l\u0259li formada h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Paytaxtdak\u0131 s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alanda, bu da problemin aradan qalxmas\u0131na m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r t\u0259sir ed\u0259r. H\u0259m d\u0259 universitetl\u0259rimizin regionlara k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si oradak\u0131 iqtisadi inki\u015fafa da t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f olar.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bak\u0131n\u0131n inki\u015faf konsepsiyas\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259 var. S\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, inki\u015faf konsepsiyas\u0131 25 il \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Bu proses m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259r. M\u0259n des\u0259m ki, sabah hans\u0131sa universitet harasa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcr, haz\u0131rda bel\u0259 bir m\u0259s\u0259l\u0259 yoxdur. Bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas layih\u0259 Qaraba\u011f Universitetinin haz\u0131rlanmas\u0131d\u0131r. B\u00f6y\u00fck h\u0259d\u0259f qoyulub, o h\u0259d\u0259f\u0259 do\u011fru gedirik v\u0259 t\u0259dris prosesi sentyabr ay\u0131ndan ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Bu yax\u0131nlarda c\u0259nab nazir d\u0259 a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131 ki, T\u00fcrkiy\u0259-Az\u0259rbaycan Universitetinin yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi bina haqq\u0131nda da m\u0259lumat veril\u0259c\u0259k. Y\u0259ni, h\u0259l\u0259 ki, g\u00fcnd\u0259mimizd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r var. Amma dig\u0259r universitetl\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn aktual deyil.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qaraba\u011f Universitetind\u0259n s\u00f6z d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fk\u0259n, bu il \u0259cn\u0259bi t\u0259l\u0259b\u0259 q\u0259bulu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurmu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qaraba\u011f Universiteti kontekstind\u0259 h\u0259l\u0259 ki, bel\u0259 bir plan yoxdur. \u018fcn\u0259bi t\u0259l\u0259b\u0259 q\u0259bulu \u00fc\u00e7\u00fcn, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, universitet \u00f6z\u00fcn\u00fc tan\u0131tmal\u0131d\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, h\u0259l\u0259 bizim ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rimiz universitetl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t bazalarda yoxdur. Olmama\u011f\u0131 da normald\u0131r, \u00e7\u00fcnki h\u0259l\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamay\u0131b. Lakin n\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259, y\u0259qin ki, \u0259cn\u0259bi t\u0259l\u0259b\u0259 q\u0259bulu da apar\u0131lacaq.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 apar\u0131lan m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 Qaraba\u011f Universitetind\u0259 a\u00e7\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259d\u0259 tutulan ixtisaslar\u0131n daha m\u00fcasir ixtisaslar, m\u0259s\u0259l\u0259n, blok\u00e7eyn texnologiyalar\u0131, innovasiya, liderlik, investisiya psixologiyas\u0131 sah\u0259sin\u0259 aid olmas\u0131 arzu edilir. Siz bu bar\u0259d\u0259 n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcz? G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu tip ixtisaslar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Haz\u0131rk\u0131 ixtisaslar se\u00e7il\u0259nd\u0259 bir s\u0131ra faktorlar &#8211; h\u0259m regionun iqtisadi maraqlar\u0131, h\u0259m m\u00f6vcud kadr potensial\u0131, h\u0259m d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r populyar v\u0259 maraq do\u011furan olmas\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131b. \u00c7\u00fcnki Qaraba\u011f Universiteti h\u0259l\u0259 n\u0259inki xaric, c\u0259miyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 yenic\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan bir universitet olacaq. \u018fmin\u0259m ki, abituriyent olan h\u0259r bir evd\u0259 olmasa da, h\u0259r ikinci evd\u0259 variantlardan biri kimi Qaraba\u011f Universitetinin se\u00e7ilm\u0259si d\u0259 m\u00fczakir\u0259 edilir. Valideynl\u0259rin, abituriyentl\u0259rin n\u0259 q\u0259rar ver\u0259c\u0259yini g\u00f6r\u0259c\u0259yik. Biz ist\u0259yirik ki, Qaraba\u011f Universitetin\u0259 y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259li abituriyentl\u0259r g\u0259lsinl\u0259r. T\u0259hsil tamamil\u0259 pulsuzdur. H\u0259r bir t\u0259l\u0259b\u0259 komp\u00fcterl\u0259 t\u0259min olunacaq. Orada ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n y\u00fcks\u0259k \u015f\u0259raitd\u0259 v\u0259 yataqxanan\u0131n pulsuz olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. \u00c7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, h\u0259m adminstrativ, h\u0259m d\u0259 akademik hey\u0259td\u0259 yax\u015f\u0131 kadrlar olsun. M\u00fcasir ixtisaslara g\u0259linc\u0259, onu deyim ki, ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259siss\u0259l\u0259ri ist\u0259diyi ixtisas\u0131 a\u00e7a bilm\u0259z. Nazirl\u0259r Kabinetinin m\u00fcvafiq t\u0259snifat\u0131 var v\u0259 ixtisaslar h\u0259min siyah\u0131dan se\u00e7ilm\u0259lidir. Y\u0259ni, kims\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259sin ki, m\u00f6vcud ixtisaslar t\u0259sad\u00fcf\u0259n se\u00e7ilib. Dediyim kimi, b\u00fct\u00fcn faktorlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131b. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, orada h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sinin olmas\u0131 maraq do\u011furacaq. \u00c7\u00fcnki bu ixtisas Bak\u0131da bir-iki ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259, regionlarda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259nl\u0259 aras\u0131nda is\u0259 sad\u0259c\u0259 Nax\u00e7\u0131van D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 t\u0259dris olunur. Y\u0259ni, art\u0131q se\u00e7im ed\u0259nl\u0259r bil\u0259c\u0259kl\u0259r ki, h\u00fcquq t\u0259hsili almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur. Pedaqoji ixtisaslar\u0131n olmas\u0131 onunla ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, qay\u0131d\u0131\u015f var, orada yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259r in\u015fa olunur v\u0259 kadr potensial\u0131na ehtiyac olacaq. Turizm ona g\u00f6r\u0259 se\u00e7ilib ki, b\u00f6lg\u0259nin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r geni\u015f turizm imkanlar\u0131 var v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 ciddi i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, n\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 daha da maraql\u0131 ixtisaslar olacaq. H\u0259l\u0259 ki, indi \u00fc\u00e7\u00fcn bu ixtisaslar se\u00e7ilib. Bir d\u0259 ixtisaslar yarad\u0131landa onun t\u0259drisi \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi resurslar\u0131n olub-olmamas\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. Bizim q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 orada b\u00f6y\u00fck laboratoriyalar qurmaq imkan\u0131m\u0131z\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, dem\u0259li, ixtisas se\u00e7\u0259nd\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli baxmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bir \u00e7ox universitetl\u0259rimizd\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 n\u0259\u015fr edilmi\u015f v\u0259 ya \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131 yenil\u0259nmi\u015f v\u0259saitl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur. Ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259dris proqramlar\u0131 v\u0259 v\u0259saitl\u0259rin yenil\u0259nm\u0259si, d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr? Agentlik olaraq ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin d\u0259rs v\u0259saitl\u0259ri il\u0259 t\u0259min olunmalar\u0131na n\u0259 kimi d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rirsiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259rslik dey\u0259nd\u0259 c\u0259miyy\u0259t olaraq bunu orta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259ri kimi q\u0259bul edirik. D\u00fcnyan\u0131n ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 hans\u0131sa f\u0259nn \u00fc\u00e7\u00fcn konkret d\u0259rslik olmur. B\u0259zi n\u0259z\u0259ri sah\u0259l\u0259ri k\u0259nara qoysaq, bu anlay\u0131\u015f dem\u0259k olar aradan qalx\u0131b.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Lakin faktiki olaraq bizim ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimizin bir \u00e7oxunda konkret d\u0259rs v\u0259saitl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259n t\u0259dris apar\u0131l\u0131r v\u0259 imtahan suallar\u0131 da onlar \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlan\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n sizinl\u0259 raz\u0131yam v\u0259 c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 d\u0259 bu fikir el\u0259-bel\u0259 formala\u015fmay\u0131b. Amma t\u0259hsilin \u0259n\u0259n\u0259si odur ki, m\u00fc\u0259llim f\u0259nnini t\u0259dris ed\u0259nd\u0259 7-8, h\u0259tta 10 \u0259d\u0259biyyat sadalamal\u0131d\u0131r. Bu, kitab da, m\u0259qal\u0259 d\u0259, monoqrafiya da ola bil\u0259r. D\u00fcnyada da bu, bel\u0259 q\u0259bul olunub. \u00c7\u00fcnki ali t\u0259hsil alan birinin hans\u0131sa bir kitab\u0131 oxuyub qiym\u0259t almas\u0131 d\u00fczg\u00fcn deyil. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n ana dilimizd\u0259 keyfiyy\u0259tli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z m\u0259hduddur. \u018fcn\u0259bi dill\u0259ri bil\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r ona g\u00f6r\u0259 se\u00e7ilirl\u0259r ki, onlar\u0131n daha geni\u015f m\u0259lumat bazalar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131 olur. Dil biliyi sad\u0259c\u0259 ingilisc\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t dem\u0259k deyil. H\u0259min t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r daha \u00e7ox \u0259d\u0259biyyat\u0131 oxuya bilirl\u0259r, d\u00fcnyadak\u0131 trendl\u0259rd\u0259n daha tez x\u0259b\u0259rdar olurlar. H\u0259m\u00e7inin, n\u00fcfuzlu elmmetrik bazalarda m\u0259lumatlar\u0131n 99 faizi ingilis dilind\u0259dir. Bu g\u00fcn ali t\u0259hsil alan adam\u0131n ingilis dilini \u00f6yr\u0259nm\u0259k ist\u0259m\u0259m\u0259yi \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmas\u0131 dem\u0259kdir. Onu da qeyd edim ki, bizim T\u0259hsilin \u0130nki\u015faf\u0131 Fondunun T\u0259hsild\u0259 Keyfiyy\u0259t T\u0259minat\u0131 Agentliyi il\u0259 birg\u0259 IELTS layih\u0259si var. O layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sin\u0259 IELTS imtahan\u0131 ver\u0259r\u0259k m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t qazanm\u0131\u015f t\u0259l\u0259b\u0259nin imtahan \u00f6d\u0259ni\u015fi geri qaytar\u0131l\u0131r. Bildiyiniz kimi bu imtahan bir q\u0259d\u0259r bahal\u0131d\u0131r. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r d\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimizin daha \u00e7ox xarici dil bilm\u0259sini t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. D\u00fcnyada elm v\u0259 texnologiya \u00e7ox s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. C\u0259mi 10 milyon \u0259halisi olan \u00f6lk\u0259yik v\u0259 o s\u00fcr\u0259tl\u0259 h\u0259min yenilikl\u0259ri t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib \u00e7atd\u0131ra bilm\u0259rik. Bir kitab keyfiyy\u0259tli t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259n\u0259 kimi art\u0131q onun yeni n\u0259\u015frl\u0259ri \u00e7\u0131xm\u0131\u015f olacaq. Qaraba\u011f Universitetind\u0259 d\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin ingilis dilini \u00f6yr\u0259nm\u0259l\u0259rin\u0259 diqq\u0259t ayr\u0131lacaq. T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimizi ya \u0259m\u0259k bazar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlay\u0131r\u0131q, ya da onlar \u00f6zl\u0259rini elm\u0259 h\u0259sr edirl\u0259r. H\u0259r iki halda da xarici dil biliyi vacibdir. Bu g\u00fcn \u0259m\u0259k bazar\u0131nda i\u015f elanlar\u0131na baxanda, onlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 xarici dil biliyi t\u0259l\u0259binin oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n<p><strong>\u201cAL\u0130 T\u018fHS\u0130L M\u00dc\u018fSS\u0130S\u018fL\u018fR\u0130ND\u018f M\u00dc\u018fLL\u0130M\u0130N DANI\u015eIB, HAMININ SUSDU\u011eU \u018fN\u018fN\u018fV\u0130 D\u018fRS METODUNDAN UZAQLA\u015eMALIYIQ\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Etiraf ed\u0259k ki, ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rimizin bir \u00e7oxunda t\u0259dris daha \u00e7ox n\u0259z\u0259riyy\u0259 y\u00f6n\u00fcml\u00fcd\u00fcr. M\u00fcasir d\u00fcnya is\u0259 \u00e7eviklik, praktika v\u0259 bacar\u0131q t\u0259l\u0259b edir. Bunu nec\u0259 t\u0259min etm\u0259k olar? T\u0259limatlarda bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulubmu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bizim m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimizd\u0259 problem y\u00f6n\u00fcml\u00fc, hans\u0131sa keysl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f, praktik y\u00f6n\u00fcml\u00fc t\u0259hsill\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi probleml\u0259rimiz var. Bu da biz\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n miras qal\u0131b. H\u0259tta elmi istiqam\u0259td\u0259 bel\u0259, n\u0259z\u0259ri sah\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq o halda d\u00fczg\u00fcnd\u00fcr ki, sizin yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131z n\u0259z\u0259riyy\u0259 d\u00fcnya t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilsin. \u018fg\u0259r alim g\u00f6r\u00fcrs\u0259 ki, onun n\u0259z\u0259riyy\u0259si fundamental \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131r, d\u00fcnya bunu tan\u0131m\u0131r, h\u0259min adam elmd\u0259n qa\u00e7mamal\u0131, sad\u0259c\u0259 olaraq daha \u00e7ox t\u0259tbiqi sah\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131, bug\u00fcnk\u00fc iqtisadiyyat\u0131n \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131, c\u0259miyy\u0259tin probleml\u0259rinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn elmi yollar t\u0259klif etm\u0259lidir. T\u0259l\u0259b\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fc yaz\u0131b, \u0259zb\u0259rl\u0259yib, sonra da onu dan\u0131\u015f\u0131b qiym\u0259t al\u0131rsa, oradan t\u0259tbiq\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xmaq \u00e7ox uzun yoldur v\u0259 dem\u0259k olar ki, m\u00fcmk\u00fcn deyil. Biz innovativ t\u0259hsil metodlar\u0131n\u0131 akkreditasiya meyarlar\u0131na da daxil etmi\u015fdik v\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259dir. M\u00fc\u0259llimin dan\u0131\u015f\u0131b, ham\u0131n\u0131n susdu\u011fu \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259rs metodundan uzaqla\u015fmal\u0131y\u0131q. Komanda i\u015fl\u0259ri, ara\u015fd\u0131rma y\u00f6n\u00fcml\u00fc d\u0259rsl\u0259r t\u0259\u015fviq edilm\u0259lidir. M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, bizim x\u00fcsusi i\u015fl\u0259ri g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tir\u0259n univesitetl\u0259rimiz d\u0259 var v\u0259 f\u0259rqli yana\u015fmalar ortaya qoyurlar. Bu da bird\u0259n-bir\u0259 ba\u015f ver\u0259n proses deyil v\u0259 getdikc\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 paylan\u0131r. Siz\u0259 deyim ki, \u0259slind\u0259 bu proses d\u00fcnyada da bel\u0259dir. B\u00fct\u00fcn universitetl\u0259rin bax\u0131\u015f\u0131, siyas\u0259ti, m\u0259qs\u0259dl\u0259ri eyni deyil. El\u0259 universitetl\u0259r var ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc daha \u00e7ox t\u0259tbiqi sah\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fcr v\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131na yax\u0131n olmas\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. Dig\u0259ri, deyir \u201cm\u0259n fundamental n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259rin, b\u00f6y\u00fck elmin oca\u011f\u0131yam\u201d. Ba\u015fqas\u0131 innovativ t\u0259hsil metodlar\u0131 il\u0259 kadr haz\u0131rlama\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcn tutur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin akademik muxtariyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 tez-tez g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirilir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259ll olunsa, sadalanan bir s\u0131ra probleml\u0259r d\u0259 h\u0259llini tapa bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Akademik muxtariyy\u0259t \u00e7ox geni\u015f anlamd\u0131r. Onu bel\u0259 darla\u015fd\u0131rmaq olmaz. Bizd\u0259 b\u0259z\u0259n akademik muxtariyy\u0259ti inzibati muxtariyy\u0259tl\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131rlar. Amma bunun ad\u0131 inzibati muxtariyy\u0259t deyil, akademik muxtariyy\u0259tdir. Akademik muxtariyy\u0259t o dem\u0259kdir ki, d\u00f6vl\u0259t elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259ni hans\u0131sa ara\u015fd\u0131rman\u0131 aparma\u011fa m\u0259cbur ed\u0259 bilm\u0259z. Universitet bu tip q\u0259rarlar\u0131 elmi \u015fura \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 q\u0259bul edir. Elmi \u015fura m\u00fc\u0259ssis\u0259nin elmin hans\u0131 sah\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131n\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 hans\u0131 ixtisaslar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131\u00a0 v\u0259 dig\u0259r vacib v\u0259 strateji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m\u00fczakir\u0259 edir. Bir d\u0259 akademik d\u00fcr\u00fcstl\u00fck m\u0259s\u0259l\u0259si var. Y\u0259ni, kims\u0259 kimins\u0259 m\u0259qal\u0259sini o\u011furlasa, d\u00f6vl\u0259t onu c\u0259zaland\u0131r\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ciddi diqq\u0259t yetirilir, b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r plagiat\u0131n olub-olmamas\u0131na g\u00f6r\u0259 yoxlan\u0131\u015fdan ke\u00e7irilir. Ali Attestasiya Komissiyas\u0131 b\u0259z\u0259n kimis\u0259 elmi r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259kd\u0259n m\u0259hrum edir. Bu g\u00fcn Ali Attestasiya Komissiyas\u0131na t\u0259qdim olunan elmi i\u015fl\u0259r\u0259 veril\u0259n imtinalar 14-15 faiz aras\u0131ndad\u0131r. Bizd\u0259 akademik muxtariyy\u0259t h\u0259ll olunmam\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. \u018fg\u0259r inzibati muxtariyy\u0259td\u0259n dan\u0131\u015f\u0131l\u0131rsa, bizim ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimiz bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u0259rb\u0259stdirl\u0259r. T\u0259dris prosesind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259nl\u0259r var ki, onlar\u0131n t\u0259drisi m\u00fctl\u0259qdir, amma h\u0259r bir ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin t\u0259xmin\u0259n 30 faiz f\u0259rqli kontent verm\u0259k imkan\u0131 var. \u018fg\u0259r m\u00fc\u0259ssis\u0259 bu imkandan istifad\u0259 etmirs\u0259, bu onun se\u00e7imidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u00dclk\u0259r xan\u0131m, bir az da orta ixtisas t\u0259hsili m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015faq. Orta ixtisas t\u0259hsili m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin \u0259sasl\u0131 t\u0259mir v\u0259 tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 planlar var? H\u0259min m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin d\u0259 bir qisminin maddi-texniki bazas\u0131 dem\u0259k olar yoxdur.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Biz kollecl\u0259rd\u0259 monitorinql\u0259r aparm\u0131\u015f\u0131q. Dig\u0259r t\u0259hsil pill\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi orada da f\u0259rqli probleml\u0259r var.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s \u015eu\u015fa Humanitar Kollecinin \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurmu? Proses\u0259 n\u0259 vaxtdan ba\u015flan\u0131lacaq?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bizim bir ne\u00e7\u0259 kollecimiz var ki, i\u015f\u011fal zaman\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Onlar\u0131n say\u0131 3-d\u00fcr. Yana\u015fma kollecl\u0259rin bird\u0259n-bir\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si deyil. T\u0259klifl\u0259rimiz aras\u0131nda bu istiqam\u0259t d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131b. Lakin hans\u0131 prizmada olaca\u011f\u0131n\u0131 indid\u0259n dem\u0259k do\u011fru olmaz. Ola bil\u0259r Qaraba\u011f Universiteti n\u0259zdind\u0259 kollec yarad\u0131ls\u0131n, m\u00fcst\u0259qil f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rsin, ixtisaslar d\u0259yi\u015fdirilm\u0259kl\u0259 yarad\u0131ls\u0131n v\u0259 s. Lakin i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rimiz d\u0259, orta ixtisas m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimiz d\u0259 olacaq.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 hans\u0131sa elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin strukturlar\u0131 nec\u0259 yarad\u0131la bil\u0259rmi? H\u0259m\u00e7inin burada \u0259lav\u0259 orta ixtisas t\u0259hsili m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin tikilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131bm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bizim haz\u0131rda m\u00fc\u0259yy\u0259n elmi t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rimiz var ki, orada m\u00fcvafiq ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131rlar. H\u0259min b\u00f6lg\u0259d\u0259 elmi t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin olmas\u0131 da inkar olunmur. Bu haqda da m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259r gedir. Qeyd edim ki, haz\u0131rda orada yarad\u0131lan Qaraba\u011f Universiteti yeni bir universitet olacaq. Ondan g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar, t\u0259l\u0259bl\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Biz d\u0259 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l d\u0259rk edirik ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yax\u015f\u0131 bir universitet\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn elmi potensial\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn bir z\u0259min, m\u00fc\u0259yy\u0259n fikirl\u0259r var. Lakin bu haqda dan\u0131\u015fmaq h\u0259l\u0259 tezdir.<\/p>\n<p><strong>\u201cSABAH QRUPLARININ \u018fHAT\u018f DA\u0130R\u018fS\u0130 GEN\u0130\u015eL\u018fND\u0130R\u0130L\u018fC\u018fK\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; SABAH qruplar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 yeni planlar var. Onlar\u0131n \u0259had\u0259 dair\u0259sinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurmu? H\u0259tta SABAH-\u0131n ayr\u0131ca bir universitetinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu deyilmi\u015fdi.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qaraba\u011f Universiteti yarad\u0131ld\u0131. Onun da m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada SABAH layih\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Planda SABAH qruplar\u0131n\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si d\u0259 var. Bir s\u0131ra q\u0259rarlar art\u0131q q\u0259bul olunub, elanlar da verilir. Yeni magistratura proqramlar\u0131, yeni ixtisaslar haqq\u0131nda da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck. Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacib, m\u0259hsuldar bir layih\u0259dir. Layih\u0259nin dig\u0259r maraql\u0131 t\u0259r\u0259fi d\u0259 budur ki, bir yerd\u0259 dayanm\u0131r. Canl\u0131 orqanizm kimi h\u0259r\u0259k\u0259td\u0259dir, g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, transformasiya edir. Bunun \u00f6z\u00fc d\u0259 \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259dir. M\u0259s\u0259l\u0259n, inc\u0259s\u0259n\u0259t sah\u0259sind\u0259 olan qruplarda \u00e7ox maraql\u0131 insanlar g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Maraql\u0131 layih\u0259l\u0259r t\u0259qdim edirl\u0259r. SABAH qruplar\u0131n\u0131n m\u0259zunlar\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcsabiq\u0259l\u0259rd\u0259 yax\u015f\u0131 yerl\u0259r tutdu\u011funu m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. M\u0259s\u0259l\u0259n, yenic\u0259 Nax\u00e7\u0131van D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 tibb ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 SABAH qrupu a\u00e7\u0131ld\u0131. El\u0259c\u0259 d\u0259 Sumqay\u0131t D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 SABAH qruplar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Layih\u0259 h\u0259m d\u0259 \u00e7ox r\u0259ngar\u0259ngdir. Onun oldu\u011fu kimi qalaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259k do\u011fru deyil. Layih\u0259 \u00f6z yolunu, \u00f6z istiqam\u0259tini tutub v\u0259 daim yenilikl\u0259r ba\u015f verir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u00dclk\u0259r xan\u0131m, toxunmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 hans\u0131sa \u0259lav\u0259l\u0259riniz varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; H\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 T\u0259qa\u00fcd Proqramlar\u0131m\u0131z da var. Bu proqramlar agentliyin Beyn\u0259lxalq \u015f\u00f6b\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131r. Bir \u00e7ox hallarda kims\u0259 hans\u0131sa s\u0259b\u0259bd\u0259n Xaricd\u0259 t\u0259hsil \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259 bilmir, ya g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri \u00e7atm\u0131r, ya da vaxt\u0131n\u0131 \u00f6t\u00fcr\u00fcr. Amma H\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 T\u0259qa\u00fcd Proqramlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilboyu elanlar veririk. Orada da kifay\u0259t q\u0259d\u0259r f\u0259rqli \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 f\u0259rqli ixtisaslar \u00fczr\u0259 t\u0259hsil almaq imkan\u0131 m\u00f6vcuddur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Sloveniya, Macar\u0131stan v\u0259 Qazax\u0131standa. Bu da g\u0259ncl\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 imkand\u0131r. Se\u00e7im prosesi bizim agentlik t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131r. B\u0259z\u0259n bir yer\u0259 3-7 n\u0259f\u0259r s\u0259n\u0259d verir. G\u0259ncl\u0259rimiz\u0259 \u00e7a\u011fr\u0131\u015f edir\u0259m ki, H\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 T\u0259qa\u00fcd Proqramlar\u0131n\u0131n r\u0259smi sayt\u0131n\u0131 m\u00fct\u0259madi olaraq izl\u0259sinl\u0259r. Agentlik olaraq \u00f6z sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 hesablar\u0131m\u0131zda\u00a0 da daim bu elanlar\u0131 yerl\u0259\u015fdiririk.<\/p>\n<p><strong>\u00c7ingiz S\u018fF\u018fRL\u0130<\/strong><\/p>\n<p>muallim.edu.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elm v\u0259 Ali T\u0259hsil \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Agentliyinin direktoru \u00dclk\u0259r S\u0259ttarovan\u0131n \u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201dn\u0259 m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edirik. &#8211; Elm v\u0259 t\u0259hsil naziri Emin \u018fmrullayev m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r aras\u0131nda f\u0259aliyy\u0259td\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259liyin oldu\u011funu demi\u015fdi. Siz bu p\u0259rak\u0259nd\u0259liyin s\u0259b\u0259bini nec\u0259 izah ed\u0259rdiniz v\u0259 bunun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr v\u0259 ya g\u00f6r\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur? &#8211; Emin m\u00fc\u0259llim m\u0259hz elmi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":212945,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212944"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=212944"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":212949,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212944\/revisions\/212949"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/212945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=212944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=212944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}