{"id":213684,"date":"2024-07-24T10:41:55","date_gmt":"2024-07-24T06:41:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=213684"},"modified":"2024-07-24T10:41:56","modified_gmt":"2024-07-24T06:41:56","slug":"suni-intellektin-inkisafi-b%c9%99s%c9%99riyy%c9%99t%c9%99-n%c9%99-v%c9%99d-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/07\/24\/suni-intellektin-inkisafi-b%c9%99s%c9%99riyy%c9%99t%c9%99-n%c9%99-v%c9%99d-edir\/","title":{"rendered":"S\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 n\u0259 v\u0259d edir?"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada m\u00fcxt\u0259lif s\u00fcni intellekt vasit\u0259l\u0259rinin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r s\u0259ngimir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t bu vasit\u0259l\u0259rin faydal\u0131 t\u0259r\u0259fini v\u0259 onlardan istifad\u0259 etm\u0259yin hans\u0131 riskl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011funu \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259ri davam etdirir.<\/p>\n<p>S\u00fcni intellekt (A.\u0130. Artifical \u0130ntelligence) haqq\u0131nda m\u0259lumat Alan Tyurinqin 1950-ci ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;Hesablama ma\u015f\u0131nlar\u0131 v\u0259 intellekt&#8221; (&#8220;Can machines think&#8221;) adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259n sonra yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131. 6 ild\u0259n sonra 1956-c\u0131 ild\u0259 bu m\u00f6vzuda ilk konfrans ke\u00e7irildi. S\u00fcni intellekt terminind\u0259n ilk d\u0259f\u0259 Con Makkarti istifad\u0259 edib.<\/p>\n<p>S\u00fcni intellekt (S\u0130) &#8211; robot v\u0259 ya komp\u00fcterin \u0259vv\u0259ll\u0259r insan\u0131n s\u0259lahiyy\u0259ti hesab olunan m\u00fcxt\u0259lif v\u0259zif\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259 qabiliyy\u0259tidir. Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, bu, m\u0259lumat toplama\u011fa, qanunauy\u011funluqlar\u0131 a\u015fkar etm\u0259y\u0259, proqnozlar verm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n vasit\u0259l\u0259r toplusudur.<\/p>\n<p>Onun jurnalistikada nec\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259rk\u0259n, dey\u0259 bil\u0259rik ki, bu, m\u0259tbuat al\u0259mind\u0259 he\u00e7 d\u0259 yenilik deyil. S\u0130-nin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 birja, hava v\u0259 yol proqnozlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131r, h\u0259m\u00e7inin o, b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli m\u0259lumatlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259 v\u0259 strukturla\u015fd\u0131ra bilir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, faktiki olaraq, S\u0130, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, ad\u0259t\u0259n dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 v\u0259 \u00e7ox vaxt aparan haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259rini yerin\u0259 yetirir. H\u0259m\u00e7inin g\u00f6r\u00fc\u015f protokollar\u0131n\u0131, uzun m\u0259tnl\u0259rin x\u00fclas\u0259sini, m\u00fcsahib\u0259l\u0259r haz\u0131rlaya bilir. Bu, jurnalist ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 v\u0259 m\u0259tnl\u0259rin yaz\u0131lmas\u0131 kimi m\u00fcr\u0259kk\u0259b i\u015fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn redaktorlara vaxt verir.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, S\u0130-nin f\u0259aliyy\u0259tinin n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 diqq\u0259tli davran\u0131\u015f t\u0259l\u0259b edir. S\u0130-nin daha \u00e7ox feyk x\u0259b\u0259rl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratmas\u0131 fakt\u0131 m\u00fct\u0259madi t\u0259nqid olunur. Bu, do\u011frudur, lakin eyni zamanda bel\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc dezinformasiya da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 if\u015fa edilir. Onun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sinin jurnalistl\u0259ri i\u015fsiz qoyaca\u011f\u0131na dair narahatl\u0131qlar da art\u0131r. Lakin aliml\u0259r yekdillikl\u0259 b\u0259yan edirl\u0259r ki, bu, ba\u015f verm\u0259y\u0259c\u0259k. S\u0130 vasit\u0259sil\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n m\u0259lumat\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r etibarl\u0131 olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 getdikc\u0259 aktualla\u015f\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n n\u00fcfuzlu K\u0130V subyektl\u0259ri S\u0130-nin yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn kontenti yoxlay\u0131rlar. S\u0130 vasit\u0259sil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 ya onun k\u00f6m\u0259yi il\u0259 modifikasiya edilmi\u015f \u015f\u0259kill\u0259r b\u00fct\u00fcn etibarl\u0131 K\u0130V-l\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi etiketl\u0259nir.<\/p>\n<p>S\u00fcni intellektin faydas\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259sizdir, lakin, eyni zamanda \u00e7oxlar\u0131n\u0131n intellektual \u0259m\u0259k v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q sah\u0259sind\u0259 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tliliyi olmaya bil\u0259r. Bu zaman etika v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri daha da aktualla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Bu yax\u0131nlarda B\u018f\u018f-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00dcmumd\u00fcnya H\u00f6kum\u0259tl\u0259r Sammitind\u0259 (World Government Summit) qeyd edilib ki, haz\u0131rda S\u0130 sivilizasiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck riskl\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 t\u0259nziml\u0259nm\u0259y\u0259 ehtiyac duyulur. \u00c7\u00fcnki n\u0259z\u0259ri c\u0259h\u0259td\u0259n el\u0259 m\u0259qam yaranar ki, S\u0130-nin inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si reall\u0131\u011f\u0131n proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na ala bil\u0259r.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, S\u0130-nin insanlar\u0131n psixi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259sirini d\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Psixi sa\u011flaml\u0131q, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, insan\u0131n \u00f6z qabiliyy\u0259tini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k, stresl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaq, m\u0259hsuldar i\u015fl\u0259yib c\u0259miyy\u0259t\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n v\u0259ziyy\u0259tidir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, h\u0259yat\u0131m\u0131z bunun \u0259traf\u0131nda d\u00f6vr edir: ya stresi a\u015f\u0131r, ya da daha y\u00fcks\u0259k materiyalara, m\u0259n\u0259vi inki\u015faf, \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259, yarad\u0131c\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ehtiyac duyuruq. Texnologiyalar art\u0131q bir \u00e7ox sah\u0259d\u0259 insan\u0131n intellektual \u0259m\u0259yini d\u0259yi\u015fm\u0259k imkan\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. Bu proses \u00e7evik, daim \u00f6yr\u0259nm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 asan v\u0259 bel\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 olmayanlar \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tin olacaq.<\/p>\n<p>S\u0130-nin g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda rolunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, onlar m\u0259lumatlar\u0131 tez emal edir, \u00f6t\u00fcr\u00fcr v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q funksiyalar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirirl\u0259r. Onlardan ad\u0259t\u0259n marketinq, bank, s\u0259hiyy\u0259, ma\u015f\u0131nqay\u0131rma v\u0259 s\u0259naye sah\u0259l\u0259rind\u0259 daha \u00e7ox istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, S\u0130-nin h\u0259m \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 var. Aliml\u0259rin qeyd etdiyi kimi, \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri &#8211; insan kimi s\u0259hv etm\u0259m\u0259si, s\u0131f\u0131r riskl\u0259r, fasil\u0259siz \u0259l\u00e7atanl\u0131l\u0131q, daha tez q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259k qabiliyy\u0259tidir. S\u00fcni intellektin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 is\u0259 ondad\u0131r ki, bu vasit\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck x\u0259rc \u00e7\u0259kilir, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yarad\u0131c\u0131 deyill\u0259r, i\u015f yerl\u0259rinin azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur v\u0259 s. Buna baxmayaraq, s\u00fcni intellektin \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259siri dan\u0131lmazd\u0131r. G\u00fcnd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259ti avtomatla\u015fd\u0131rmaq, eyni zamanda \u00e7evik \u015f\u0259kild\u0259 biznesin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k qabiliyy\u0259ti onun \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131r\u0131r. \u018fg\u0259r s\u00fcni intellektin s\u0259n\u0259td\u0259 t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 toxunsaq, bu, yeni yarad\u0131c\u0131l\u0131q imkanlar\u0131 a\u00e7maqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b etik v\u0259 f\u0259ls\u0259fi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r do\u011furur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259lliflik, orijinall\u0131\u011fa, inc\u0259s\u0259n\u0259tin d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q prosesind\u0259 insan\u0131n roluna aiddir.<\/p>\n<p>S\u0130-nin inc\u0259s\u0259n\u0259td\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259sinin etik v\u0259 f\u0259ls\u0259fi aspektl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li sah\u0259ni ehtiva edir. Onlar h\u0259m S\u0130-nin texniki imkanlar\u0131n\u0131n, h\u0259m d\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin qavran\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edirl\u0259r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t v\u0259 texnologiya sah\u0259sind\u0259 debat v\u0259 t\u0259dqiqatlara z\u0259rur\u0259t yaradacaq.<\/p>\n<p>S\u0259n\u0259t sah\u0259sind\u0259 s\u00fcni intellektin t\u0259tbiqi, eyni zamanda yeni d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin \u00e7ox olaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259d edir. S\u0130 texnologiyalar\u0131 inki\u015faf etdikc\u0259 onun inc\u0259s\u0259n\u0259td\u0259 rolu geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259k, insan v\u0259 ma\u015f\u0131n aras\u0131nda yarad\u0131c\u0131, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u00fcf\u00fcql\u0259r a\u00e7acaq.<\/p>\n<p>respublika-news.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada m\u00fcxt\u0259lif s\u00fcni intellekt vasit\u0259l\u0259rinin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r s\u0259ngimir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t bu vasit\u0259l\u0259rin faydal\u0131 t\u0259r\u0259fini v\u0259 onlardan istifad\u0259 etm\u0259yin hans\u0131 riskl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011funu \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259ri davam etdirir. S\u00fcni intellekt (A.\u0130. Artifical \u0130ntelligence) haqq\u0131nda m\u0259lumat Alan Tyurinqin 1950-ci ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;Hesablama ma\u015f\u0131nlar\u0131 v\u0259 intellekt&#8221; (&#8220;Can machines think&#8221;) adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259n sonra yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131. 6 ild\u0259n sonra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[162],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213684"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=213684"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":213686,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213684\/revisions\/213686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=213684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=213684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=213684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}