{"id":213687,"date":"2024-07-25T11:14:00","date_gmt":"2024-07-25T07:14:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=213687"},"modified":"2024-07-29T14:16:56","modified_gmt":"2024-07-29T10:16:56","slug":"astronomlar-kaliforniyada-marsin-t%c9%99dqiqi-m%c9%99s%c9%99l%c9%99l%c9%99rini-muzakir%c9%99-edirl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/07\/25\/astronomlar-kaliforniyada-marsin-t%c9%99dqiqi-m%c9%99s%c9%99l%c9%99l%c9%99rini-muzakir%c9%99-edirl%c9%99r\/","title":{"rendered":"Astronomlar Kaliforniyada Mars\u0131n t\u0259dqiqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini m\u00fczakir\u0259 edirl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n olan astronomlar bu h\u0259ft\u0259 Kaliforniyada Mars\u0131n elmi v\u0259ziyy\u0259tini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 planetin t\u0259dqiqind\u0259 n\u00f6vb\u0259ti add\u0131mlar\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn topla\u015f\u0131blar.<\/p>\n<p>Mars\u0131n t\u0259dqiqi \u00fczr\u0259 10-cu Beyn\u0259lxalq Konfransda aliml\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259traf\u0131nda fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131rlar.<\/p>\n<p>Birinci m\u0259s\u0259l\u0259 Mars \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Elm Donanmas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda Q\u0131rm\u0131z\u0131 planetd\u0259 doqquz kosmik g\u0259mi i\u015fl\u0259yir, onlardan ikisi yer\u00fcst\u00fc rover, yeddisi orbital aparatd\u0131r. NASA-n\u0131n donanmas\u0131na \u201cPerseverance\u201d v\u0259 \u201cCuriosity\u201d roverl\u0259ri, MAVEN, \u201cMars Reconnaissance Orbiter\u201d v\u0259 \u201cMars Odyssey\u201d orbital aparatlar\u0131 daxildir. ESA (Avropa Kosmik Agentliyi) \u201cMars Express\u201d v\u0259 \u201cExoMars Trace Gas Orbiter\u201d g\u0259mil\u0259rinin idar\u0259 edir. H\u0259m \u00c7in, h\u0259m d\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rind\u0259 d\u0259 Mars\u0131 orbitd\u0259n \u00f6yr\u0259n\u0259n kosmik g\u0259mil\u0259r var.<\/p>\n<p>\u0130kinci m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu Q\u0131rm\u0131z\u0131 planetd\u0259 sirli metan dal\u011fas\u0131n\u0131n k\u0259\u015ffidir. 2019-cu ilin iyununda NASA-n\u0131n \u201cCuriosity\u201d aparat\u0131 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc bir n\u0259tic\u0259 tap\u0131b: missiya zaman\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck metan miqdar\u0131 a\u015fkar olunub. Astronomlar bununla ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqat\u0131 davam etdirirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n il Marsda izl\u0259ri tap\u0131lan su ax\u0131n\u0131 v\u0259 ba\u015f ver\u0259n z\u0259lz\u0259l\u0259dir. Astronomlardan ibar\u0259t qrup art\u0131q Q\u0131rm\u0131z\u0131 planetd\u0259 seysmoloji t\u0259dqiqatlar\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir. Eyni zamanda, planetin d\u0259rin hiss\u0259l\u0259rinin ilk g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri d\u0259 \u0259ld\u0259 olunub. NASA-n\u0131n \u201cInSight\u201d proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 burada s\u0259thin qatlar\u0131nda \u0259rim\u0259 d\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>2022-ci ilin oktyabr\u0131nda \u201cMars Reconnaissance Orbiter\u201din g\u00f6y\u0259rt\u0259sind\u0259ki kameralar kosmosdan da\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259 buz par\u00e7alar\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015f yeni krateri g\u00f6rd\u00fckd\u0259, NASA-n\u0131n \u201cInSight\u201d sistemi z\u0259rb\u0259 zaman\u0131 Yerin silk\u0259l\u0259nm\u0259sini hiss edib. Astronomlar bunun Marsa heyr\u0259tamiz meteor t\u0259sirini d\u0259 qeyd\u0259 al\u0131blar.<\/p>\n<p>Kaliforniya m\u00fczakir\u0259l\u0259rind\u0259 planetl\u0259raras\u0131 k\u0259\u015ffiyyat\u0131n \u0259n u\u011furlu v\u0259 davaml\u0131 i\u015fl\u0259rind\u0259n biri olan NASA-n\u0131n \u201cOpportunity\u201d rover missiyas\u0131n\u0131n 15 il \u0259rzind\u0259 Mars\u0131n s\u0259thini t\u0259dqiq etdikd\u0259n v\u0259 NASA-n\u0131n Q\u0131rm\u0131z\u0131 planet\u0259 qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yaratma\u011fa k\u00f6m\u0259k etdikd\u0259n sonra ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 da qeyd olunub. Bu t\u0259dqiqatlar\u0131n fonunda Yerd\u0259 oldu\u011fu kimi, Marsda da k\u00fctl\u0259vi toz f\u0131rt\u0131nalar\u0131 k\u0259\u015ff olunub.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, NASA astronavtlar\u0131n istifad\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Marsda su buzunun x\u0259rit\u0259l\u0259rini t\u0259rtib edib. Bu kartoqrafiya m\u0259hsulu Q\u0131rm\u0131z\u0131 planet\u0259 ilk astronavtlar\u0131n hara enm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar verm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Bununla yana\u015f\u0131, Mars\u0131n k\u00fctl\u0259vi interaktiv qlobusunu yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n Mars k\u0259\u015ffiyyat orbitinin \u015f\u0259kill\u0259ri d\u0259 t\u0259qdim edilib. Bu materiallarda Q\u0131rm\u0131z\u0131 planetd\u0259ki u\u00e7urumlar, z\u0259rb\u0259 kraterl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t yeni mozaika var.<\/p>\n<p>respublika-news.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n olan astronomlar bu h\u0259ft\u0259 Kaliforniyada Mars\u0131n elmi v\u0259ziyy\u0259tini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 planetin t\u0259dqiqind\u0259 n\u00f6vb\u0259ti add\u0131mlar\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn topla\u015f\u0131blar. Mars\u0131n t\u0259dqiqi \u00fczr\u0259 10-cu Beyn\u0259lxalq Konfransda aliml\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259traf\u0131nda fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131rlar. Birinci m\u0259s\u0259l\u0259 Mars \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Elm Donanmas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda Q\u0131rm\u0131z\u0131 planetd\u0259 doqquz kosmik g\u0259mi i\u015fl\u0259yir, onlardan ikisi yer\u00fcst\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213687"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=213687"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":213690,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213687\/revisions\/213690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=213687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=213687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=213687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}