{"id":214093,"date":"2024-09-23T11:43:19","date_gmt":"2024-09-23T07:43:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=214093"},"modified":"2024-09-23T11:43:20","modified_gmt":"2024-09-23T07:43:20","slug":"aliml%c9%99r-yeni-qan-qrupu-k%c9%99sf-edibl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2024\/09\/23\/aliml%c9%99r-yeni-qan-qrupu-k%c9%99sf-edibl%c9%99r\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r, yeni qan qrupu k\u0259\u015ff edibl\u0259r!"},"content":{"rendered":"<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar, 50 ildir h\u0259ll olunmam\u0131\u015f bir sirri i\u015f\u0131qland\u0131ran yeni qan qrupu sistemi k\u0259\u015ff edibl\u0259r. \u201cMAL\u201d adlanan yeni qan qrupu, nadir bir x\u0259st\u0259liyi m\u00fcalic\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k.Tibb d\u00fcnyas\u0131nda h\u0259y\u0259can do\u011furan bir yenilikl\u0259, \u0130ngilt\u0259r\u0259 Milli S\u0259hiyy\u0259 Xidm\u0259ti (NHS) Qan v\u0259 Orqan N\u0259qli (NHSBT) v\u0259 Bristol Universitetind\u0259n olan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar, yeni bir qan qrupu sistemi olan &#8220;MAL&#8221;\u0131 k\u0259\u015ff edibl\u0259r. Bu k\u0259\u015ff, ilk d\u0259f\u0259 1972-ci ild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f AnWj qan qrupu antigeni il\u0259 ba\u011fl\u0131 50 illik sirri ortaya \u00e7\u0131xar\u0131r. NHSBT-nin ba\u015f alimi Louise Tilley-nin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi qrup, AnWj antigeni olmayan \u015f\u0259xsl\u0259ri a\u015fkar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn genetik test haz\u0131rlay\u0131b. Bu test, nadir x\u0259st\u0259l\u0259rin m\u00fcalic\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq v\u0259 uy\u011fun qan donorlar\u0131n\u0131 tapmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>1972-ci ild\u0259 k\u0259\u015ff edil\u0259n AnWj antigeni, o vaxtdan b\u0259ri elm adamlar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259k\u0259n bir sirr olub. Lakin bu antigenin molekulyar qurulu\u015fu v\u0259 genetik \u0259laq\u0259si izah edil\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi. Son ara\u015fd\u0131rma, AnWj antigeninin MAL geni il\u0259 \u0259laq\u0259sini a\u015fkar ed\u0259r\u0259k bu sirri ortaya \u00e7\u0131xar\u0131b. Bel\u0259likl\u0259, MAL qan qrupu sistemi yarad\u0131l\u0131b v\u0259 bu yeni m\u0259lumat, qank\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 kimi h\u0259yati prosesl\u0259rd\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131m kimi hesab olunur. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada qan t\u0259dqiqat\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n NHSBT-nin Beyn\u0259lxalq Qan Qrupu Referans Laboratoriyas\u0131, bu yeni testi m\u00f6vcud genotipl\u0259m\u0259 platformalar\u0131na inteqrasiya etmi\u015fdir. Bu ir\u0259lil\u0259yi\u015f,\u00a0qank\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini v\u0259 effektivliyini\u00a0\u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq potensial\u0131na malikdir.<\/p>\n<p>Bu k\u0259\u015ff, AnWj antigeni olmayan x\u0259st\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn daha yax\u015f\u0131 m\u00fcalic\u0259 variantlar\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Bununla bel\u0259,\u00a0\u00a0MAL qan qrupu sistemi\u00a0AnWj antigenini d\u0259 ehtiva ed\u0259n\u00a0<strong>47-ci\u00a0<\/strong>tan\u0131nm\u0131\u015f qan qrupu sistemi\u00a0kimi qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, t\u0259dqiqat, AnWj m\u0259nfi fenotipin\u0259 s\u0259b\u0259b olan MAL genind\u0259 homozigot delesiyalar\u0131 da a\u015fkar edib. Bu antigen, miyelin v\u0259 limfosit z\u00fclallar\u0131nda oldu\u011funa g\u00f6r\u0259, yeni k\u0259\u015ff edil\u0259n sistem MAL qan qrupu adland\u0131r\u0131l\u0131b.Qank\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 zaman\u0131 uy\u011fun olmayan qan qruplar\u0131ndan istifad\u0259 edildikd\u0259 ciddi f\u0259sadlar yarana bil\u0259r. AnWj antigenini da\u015f\u0131mayan f\u0259rdl\u0259rin immun sisteml\u0259ri s\u0259hv qan qrupu q\u0259bul etdikd\u0259 ciddi reaksiya ver\u0259 bil\u0259r. MAL qan qrupu sisteminin k\u0259\u015ffi il\u0259 art\u0131q AnWj-m\u0259nfi f\u0259rdl\u0259ri daha asan m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olacaq v\u0259 bu \u015f\u0259xsl\u0259rin qank\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259rd\u0259 uy\u011fun qan qrupu almas\u0131 t\u0259min edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>D\u00fcnyadak\u0131 insanlar\u0131n<strong>\u00a099.9%-i AnWj-m\u00fcsb\u0259tdir<\/strong>, y\u0259ni onlar\u0131n q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rind\u0259 tam uzunluqlu MAL z\u00fclallar\u0131 var. Lakin bu protein\u0259 malik olmayan\u00a0<strong>AnWj-m\u0259nfi\u00a0<\/strong>\u015f\u0259xsl\u0259r \u00e7ox nadirdir. T\u0259dqiqatda yaln\u0131z<strong>\u00a05<\/strong>\u00a0genetik AnWj-m\u0259nfi f\u0259rd m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. AnWj-m\u0259nfi olmas\u0131n\u0131n \u0259n \u00e7ox g\u00f6r\u00fcl\u0259n s\u0259b\u0259binin hematoloji poz\u011funluq v\u0259 ya b\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 antigen ifad\u0259sinin basd\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu\u011fu bildirilir. Art\u0131q bu genetik markerl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edildikd\u0259n sonra x\u0259st\u0259l\u0259rin m\u0259nfi MAL qan qrupunun irsi, yoxsa supressiyaya g\u00f6r\u0259 olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoxlamaq m\u00fcmk\u00fcn olacaq.<\/p>\n<p>technote.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar, 50 ildir h\u0259ll olunmam\u0131\u015f bir sirri i\u015f\u0131qland\u0131ran yeni qan qrupu sistemi k\u0259\u015ff edibl\u0259r. \u201cMAL\u201d adlanan yeni qan qrupu, nadir bir x\u0259st\u0259liyi m\u00fcalic\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k.Tibb d\u00fcnyas\u0131nda h\u0259y\u0259can do\u011furan bir yenilikl\u0259, \u0130ngilt\u0259r\u0259 Milli S\u0259hiyy\u0259 Xidm\u0259ti (NHS) Qan v\u0259 Orqan N\u0259qli (NHSBT) v\u0259 Bristol Universitetind\u0259n olan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar, yeni bir qan qrupu sistemi olan &#8220;MAL&#8221;\u0131 k\u0259\u015ff edibl\u0259r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/214093"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=214093"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/214093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":214095,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/214093\/revisions\/214095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=214093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=214093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=214093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}