{"id":215906,"date":"2025-03-14T12:06:57","date_gmt":"2025-03-14T08:06:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=215906"},"modified":"2025-03-14T12:06:59","modified_gmt":"2025-03-14T08:06:59","slug":"14-mart-dunyada-pi-gunu-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/03\/14\/14-mart-dunyada-pi-gunu-2\/","title":{"rendered":"14 mart d\u00fcnyada Pi g\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada m\u0259kt\u0259blil\u0259rd\u0259n tutmu\u015f aliml\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn riyaziyyat h\u0259v\u0259skarlar\u0131 14 martda \u201cPi\u201d g\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edirl\u0259r. Pi \u0259d\u0259dinin \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 olunan yuvarlaqla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f qiym\u0259ti 3,14-d\u00fcr.<\/p>\n<p>\u201cPi\u201d g\u00fcn\u00fc ilk d\u0259f\u0259 1988-ci ild\u0259 fizik Larri \u015eounun San-Fransiskodak\u0131 Exploratorium elm muzeyind\u0259 qeyd olunub. 2009-cu ild\u0259 AB\u015e Konqresinin N\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r Palatas\u0131 riyaziyyat v\u0259 elm\u0259 mara\u011f\u0131 daha \u00e7ox stimulla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r il mart\u0131n 14-n\u00fc \u201cPi\u201d g\u00fcn\u00fc elan edib.<\/p>\n<p>\u201cPi\u201d \u00e7evr\u0259nin uzunlu\u011funun onun diametri il\u0259 nisb\u0259tin\u0259 b\u0259rab\u0259r olan riyazi sabitdir. O, h\u0259m d\u0259 sonsuzdur, y\u0259ni riyazi olaraq irrasionald\u0131r. R\u0259q\u0259msalla\u015fmadan \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259l \u0130saak Nyuton kimi aliml\u0259r \u201cPi\u201dni hesablamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vaxt s\u0259rf edibl\u0259r. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b komp\u00fcterl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k \u201cPi\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn sonu olmayan trilyonlarla \u0259d\u0259dl\u0259r tap\u0131l\u0131b. Bu \u0259d\u0259d \u201cperiferiya\u201d v\u0259 \u201cperimetr\u201d s\u00f6zl\u0259rind\u0259ki ilk h\u0259rf\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cPi\u201d adlan\u0131b. Diqq\u0259t\u0259layiqdir ki, beyn\u0259lxalq \u201cPi\u201d g\u00fcn\u00fc g\u00f6rk\u0259mli fizik Albert Eyn\u015fteynin do\u011fum tarixin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir.<\/p>\n<p>\u201cPi\u201d antenan\u0131 peyk\u0259 do\u011fru y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7ar hesab olunur. O, emal avadanl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan n\u0259h\u0259ng silindrin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259n tutmu\u015f printerl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 olunan ka\u011f\u0131z rulonlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u0259d\u0259k h\u0259r \u015feyi anlama\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. NASA orbitl\u0259rin, planetl\u0259rin v\u0259 dig\u0259r g\u00f6y cisiml\u0259rinin m\u00f6vqel\u0259rini, raket h\u0259r\u0259k\u0259tini, kosmik g\u0259mil\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259ni \u00f6l\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cPi\u201dd\u0259n istifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r onun yaln\u0131z doqquz r\u0259q\u0259mind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Yerin \u00e7evr\u0259sini d\u0259qiq hesablaya bilibl\u0259r.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada m\u0259kt\u0259blil\u0259rd\u0259n tutmu\u015f aliml\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn riyaziyyat h\u0259v\u0259skarlar\u0131 14 martda \u201cPi\u201d g\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd edirl\u0259r. Pi \u0259d\u0259dinin \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 olunan yuvarlaqla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f qiym\u0259ti 3,14-d\u00fcr. \u201cPi\u201d g\u00fcn\u00fc ilk d\u0259f\u0259 1988-ci ild\u0259 fizik Larri \u015eounun San-Fransiskodak\u0131 Exploratorium elm muzeyind\u0259 qeyd olunub. 2009-cu ild\u0259 AB\u015e Konqresinin N\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r Palatas\u0131 riyaziyyat v\u0259 elm\u0259 mara\u011f\u0131 daha \u00e7ox stimulla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r il mart\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":215907,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215906"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=215906"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":215909,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215906\/revisions\/215909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/215907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=215906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=215906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=215906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}