{"id":215987,"date":"2025-03-18T09:43:29","date_gmt":"2025-03-18T05:43:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=215987"},"modified":"2025-03-18T09:44:26","modified_gmt":"2025-03-18T05:44:26","slug":"akademik-f%c9%99ram%c9%99z-maqsudovun-anadan-olmasindan-90-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/03\/18\/akademik-f%c9%99ram%c9%99z-maqsudovun-anadan-olmasindan-90-il-otur\/","title":{"rendered":"Akademik F\u0259ram\u0259z Maqsudovun anadan olmas\u0131ndan 95 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<p>Mart\u0131n 20-d\u0259 funksional analiz v\u0259 diferensial t\u0259nlikl\u0259r sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli riyaziyyat\u00e7\u0131 alim, \u201cXalqlar dostlu\u011fu\u201d v\u0259 \u201c\u0130stiqlal\u201d ordenl\u0259ri laureat\u0131, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, akademik F\u0259ram\u0259z Maqsudovun anadan olmas\u0131ndan 95 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>F\u0259ram\u0259z Q\u0259z\u0259nf\u0259r o\u011flu Maqsudov 1930-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. Burada orta m\u0259kt\u0259bi q\u0131z\u0131l medalla bitirdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin (indiki Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti) Fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olub, 1954-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 AMEA-n\u0131n Fizika-Riyaziyyat \u0130nstitutunun aspiranturas\u0131na q\u0259bul edilib. O, akademik Zahid X\u0259lilovun elmi r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda 1959-cu ild\u0259 namiz\u0259dlik, 1974-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 doktorluq dissertasiyalar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edib. 1976-c\u0131 ild\u0259 professor elmi ad\u0131n\u0131 al\u0131b, 1977-ci ild\u0259 AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, 1980-ci ild\u0259 h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Alimin elmi t\u0259dqiqatlar\u0131 riyaziyyat v\u0259 mexanikan\u0131n bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. O, spektrind\u0259 k\u0259silm\u0259z komponent olan operatorlar d\u0259st\u0259sinin geni\u015f sinfi \u00fc\u00e7\u00fcn spektral n\u0259z\u0259riyy\u0259nin banisidir. H\u0259m\u00e7inin spektral analizin t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin t\u0259dqiqi sah\u0259sind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Akademik F\u0259ram\u0259z Maqsudovun t\u0259dqiqatlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda diferensial t\u0259nlikl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si sah\u0259sin\u0259 aid i\u015fl\u0259ri x\u00fcsusi yer tutur. Onun hilbert f\u0259zas\u0131nda operator-diferensial t\u0259nlikl\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn verdiyi \u00fcsulun k\u00f6m\u0259yi il\u0259 ikinci t\u0259rtib operator-diferensial t\u0259nlikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Ko\u015fi m\u0259s\u0259l\u0259sinin h\u0259llinin energetik qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si al\u0131n\u0131b v\u0259 bunlar geni\u015f sinif evolyusiya t\u0259nlikl\u0259ri v\u0259 x\u00fcsusi t\u00f6r\u0259m\u0259li t\u0259nlikl\u0259r sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn qoyulmu\u015f ba\u015flan\u011f\u0131c-s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259llinin asimptotik t\u0259dqiqin\u0259 imkan verib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Onun i\u015fl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259si mexanika probleml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Alim b\u00fct\u00f6v m\u00fchit mexanikas\u0131n\u0131n riyazi probleml\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f i\u015fl\u0259rind\u0259 \u00f6zl\u00fc-elastiklik n\u0259z\u0259riyy\u0259nin dinamik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn effektiv metodlar verib, elastiklik v\u0259 2 x\u0259tti \u00f6zl\u00fc-elastiklik xass\u0259l\u0259rin\u0259 malik olan cisiml\u0259r v\u0259 qeyri-stasionar dinamik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259ll\u0259rinin orijinallar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cuy\u011funluq prinsipi\u201d ideyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Bu orijinal h\u0259ll \u00fcsulu Laplas \u00e7evirm\u0259si v\u0259 kontur inteqral\u0131 n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259rin\u0259 bir s\u0131ra \u0259h\u0259miyy\u0259tli yenilikl\u0259r g\u0259tirib. F.Maqsudovun neftin yeralt\u0131 laylardan s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 prosesini riyazi modell\u0259\u015fdir\u0259n t\u0259nlikl\u0259r sisteminin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259klif etdiyi inteqrasiyalar \u00fcsulu geni\u015f t\u0259tbiq olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Alimin ald\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131 R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin v\u0259 SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Riyaziyyat B\u00f6lm\u0259sinin hesabatlar\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fch\u00fcm elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r kimi qeyd edilib. Riyaziyyat\u0131n v\u0259 mexanikan\u0131n bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi fundamental n\u0259tic\u0259l\u0259r onu t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 deyil, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 d\u0259 tan\u0131d\u0131b. O, SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Riyaziyyat b\u00f6lm\u0259sinin Riyazi analiz, diferensial t\u0259nlikl\u0259r, mexanika v\u0259 idar\u0259etm\u0259 prosesl\u0259ri sektorunun deformasiya olunan b\u0259rk cisiml\u0259r mexanikas\u0131 \u00fczr\u0259 komissiyalar\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olub.<\/p>\n\n\n\n<p>1974-c\u00fc ild\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r F\u0259ram\u0259z Maqsudov AMEA-n\u0131n Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutuna r\u0259hb\u0259rlik edib, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 riyaziyyat sah\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259ri t\u0259dqiqatlar\u0131n inki\u015faf\u0131na v\u0259 n\u0259z\u0259ri bilikl\u0259rin istehsalata t\u0259tbiqin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirib.<\/p>\n\n\n\n<p>O, 1980-ci ild\u0259n AMEA-n\u0131n Fizika-Riyaziyyat v\u0259 Texnika Elml\u0259ri B\u00f6lm\u0259sinin akademik- katibi, 1997-ci ild\u0259n 2000-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r AMEA-n\u0131n prezidenti kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. Alimin akademiyaya r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 elmi t\u0259dqiqat institutlar\u0131nda yeni t\u0259dqiqatlar\u0131n t\u0259\u015fkilin\u0259, institutlar\u0131n elmi t\u0259dqiqat planlar\u0131n\u0131n qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rin elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla yenil\u0259nm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t verilib, d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox elm m\u0259rk\u0259zl\u0259ri il\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li elmi \u0259laq\u0259l\u0259r yarad\u0131l\u0131b. Onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 AMEA-n\u0131n v\u0259 D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259tinin Birl\u0259\u015fmi\u015f Elmi-texniki \u015furas\u0131 yarad\u0131l\u0131b. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131, tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti sah\u0259sind\u0259ki t\u0259dqiqatlara da ciddi \u00f6n\u0259m verilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Akademikin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 100-d\u0259n art\u0131q f\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 elml\u0259r doktoru dissertasiyalar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 olunub. O, 300-d\u0259n \u00e7ox elmi m\u0259qal\u0259 v\u0259 11 monoqrafiyan\u0131n m\u00fc\u0259llifidir. F.Maqsudov Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131nda yax\u0131ndan i\u015ftirak edib. Alim 1990-c\u0131 ild\u0259 \u018flinc\u0259 Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri, 1995-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin \u00fczv\u00fc se\u00e7ilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Elmi v\u0259 elmi-t\u0259\u015fkilati f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 1983 v\u0259 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin m\u00fckafat\u0131na, 1986-c\u0131 ild\u0259 \u201cXalqlar dostlu\u011fu\u201d ordenin\u0259, 1990-c\u0131 ild\u0259 \u018fm\u0259kdar elm xadimi f\u0259xri ad\u0131na, 1994-c\u00fc ild\u0259 H.Z.Ta\u011f\u0131yev ad\u0131na m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. 2000-ci ild\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li elmi, elmi-t\u0259\u015fkilati v\u0259 ictimai f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcvafiq F\u0259rman\u0131 il\u0259 \u201c\u0130stiqlal\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rk\u0259mli alim 30 iyul 2000-ci ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259fat edib.<\/p>\n\n\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mart\u0131n 20-d\u0259 funksional analiz v\u0259 diferensial t\u0259nlikl\u0259r sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli riyaziyyat\u00e7\u0131 alim, \u201cXalqlar dostlu\u011fu\u201d v\u0259 \u201c\u0130stiqlal\u201d ordenl\u0259ri laureat\u0131, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, akademik F\u0259ram\u0259z Maqsudovun anadan olmas\u0131ndan 95 il \u00f6t\u00fcr. F\u0259ram\u0259z Q\u0259z\u0259nf\u0259r o\u011flu Maqsudov 1930-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. Burada orta m\u0259kt\u0259bi q\u0131z\u0131l medalla bitirdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin (indiki Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti) Fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":215988,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215987"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=215987"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215987\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":215992,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215987\/revisions\/215992"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/215988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=215987"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=215987"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=215987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}