{"id":216003,"date":"2025-03-19T10:21:37","date_gmt":"2025-03-19T06:21:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=216003"},"modified":"2025-03-19T10:21:38","modified_gmt":"2025-03-19T06:21:38","slug":"suni-intellektd%c9%99n-istifad%c9%99-ed%c9%99n-astronomlar-kainatdaki-kosmik-qabarciqlari-tapirlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/03\/19\/suni-intellektd%c9%99n-istifad%c9%99-ed%c9%99n-astronomlar-kainatdaki-kosmik-qabarciqlari-tapirlar\/","title":{"rendered":"S\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n astronomlar kainatdak\u0131 kosmik qabarc\u0131qlar\u0131 tap\u0131rlar"},"content":{"rendered":"<p>Yapon aliml\u0259ri kosmik teleskoplardan al\u0131nan m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259hlil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rin \u00f6yr\u0259nm\u0259 modeli haz\u0131rlay\u0131blar v\u0259 qalaktikam\u0131zda \u0259vv\u0259ll\u0259r astronomik m\u0259lumat bazalar\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nmayan qabarc\u0131q kimi strukturlar a\u015fkar edibl\u0259r.<\/p>\n<p>&#8220;Respublika&#8221; x\u0259b\u0259r verir ki, \u201cPublications of the Astronomical Society of Japan\u201d n\u0259\u015frl\u0259rind\u0259 d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rma Osaka Universitetinin professoru To\u015fikazu Oni\u015finin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi komanda t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131b. Onlar \u201cSpitzer\u201d v\u0259 \u201cJames Webb\u201d teleskoplar\u0131ndan al\u0131nan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri emal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, onlara \u201cSpitzer qabarc\u0131qlar\u0131\u201d adlanan kosmik t\u0259zah\u00fcrl\u0259ri effektiv \u015f\u0259kild\u0259 tap\u0131rlar. Bu formasiyalar k\u00fctl\u0259vi ulduz do\u011fulmas\u0131 zaman\u0131 yaran\u0131r v\u0259 yeni ulduzlar\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si prosesin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Soldak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yeni k\u0259\u015ff edil\u0259n qabarc\u0131\u011fa b\u0259nz\u0259r strukturlar, sa\u011fdak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 is\u0259 \u0259vv\u0259lkil\u0259r kimi bu ara\u015fd\u0131rmada a\u015fkar edil\u0259n strukturlar g\u00f6st\u0259rilir. Onlar\u0131 a\u015fkar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 8 \u00b5m (ya\u015f\u0131l) v\u0259 24 \u00b5m (q\u0131rm\u0131z\u0131) infraq\u0131rm\u0131z\u0131 dal\u011fa uzunluqlar\u0131ndan istifad\u0259 edilib ki, bu da k\u00fctl\u0259vi ulduz do\u011fulmas\u0131 zaman\u0131 yaranan formasiyalar\u0131 qeyd etm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, \u00e7ox g\u00fcman ki, AI f\u00f6vq\u0259lnova partlay\u0131\u015flar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 gerid\u0259 qalan qab\u0131qlara b\u0259nz\u0259r strukturlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edib. Bunlar ulduzun \u00f6mr\u00fcn\u00fc ba\u015fa vurdu\u011fu v\u0259 kosmosa b\u00f6y\u00fck miqdarda madd\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u00fc hadis\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cT\u0259dqiqatlar\u0131m\u0131z g\u00f6st\u0259rir ki, t\u0259kc\u0259 ulduzlar\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sini deyil, h\u0259m d\u0259 qalaktikalar\u0131n daxilind\u0259 partlay\u0131c\u0131 hadis\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d, -dey\u0259 t\u0259dqiqat\u0131n m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri, aspirant \u015eimpei Ni\u015fimoto bildirib.<\/p>\n<p>K\u0259\u015ff aliml\u0259r\u0259 qalaktikalar\u0131n nec\u0259 do\u011fuldu\u011funu v\u0259 t\u0259kam\u00fcl etdiyini daha yax\u015f\u0131 anlama\u011fa imkan ver\u0259c\u0259k. To\u015fikazu Oni\u015fi vur\u011fulay\u0131b ki, s\u00fcni intellekt texnologiyalar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 bu sah\u0259d\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>respublika-news.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yapon aliml\u0259ri kosmik teleskoplardan al\u0131nan m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259hlil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rin \u00f6yr\u0259nm\u0259 modeli haz\u0131rlay\u0131blar v\u0259 qalaktikam\u0131zda \u0259vv\u0259ll\u0259r astronomik m\u0259lumat bazalar\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nmayan qabarc\u0131q kimi strukturlar a\u015fkar edibl\u0259r. &#8220;Respublika&#8221; x\u0259b\u0259r verir ki, \u201cPublications of the Astronomical Society of Japan\u201d n\u0259\u015frl\u0259rind\u0259 d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rma Osaka Universitetinin professoru To\u015fikazu Oni\u015finin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi komanda t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131b. Onlar \u201cSpitzer\u201d v\u0259 \u201cJames [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":216004,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216003"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=216003"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216003\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":216006,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216003\/revisions\/216006"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/216004"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=216003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=216003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=216003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}