{"id":216280,"date":"2025-04-22T13:00:40","date_gmt":"2025-04-22T09:00:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=216280"},"modified":"2025-04-22T13:00:44","modified_gmt":"2025-04-22T09:00:44","slug":"aliml%c9%99r-yer-kur%c9%99sinin-firlanmasi-il%c9%99-bagli-problem-askar-edibl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/04\/22\/aliml%c9%99r-yer-kur%c9%99sinin-firlanmasi-il%c9%99-bagli-problem-askar-edibl%c9%99r\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r Yer k\u00fcr\u0259sinin f\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 problem a\u015fkar edibl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>Yer oxunun 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259n etibar\u0259n k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259si, planetd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r yet\u0259rinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259mi\u015f torpaq n\u0259mliliyinin itirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 &#8220;Science&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmada qeyd olunub.<\/p>\n<p>C\u0259mi \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 (2000\u20132002-ci ill\u0259rd\u0259) d\u00fcnyada 1600 gigatonndan \u00e7ox torpaq suyu yoxa \u00e7\u0131x\u0131b. Bu r\u0259q\u0259m, Qrenlandiyan\u0131n daha uzun m\u00fcdd\u0259td\u0259 itirdiyi buz k\u00fctl\u0259sind\u0259n bel\u0259 \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmaya C\u0259nubi Koreyan\u0131n Seul Milli Universitetind\u0259n professor Ki-Veon So r\u0259hb\u0259rlik edib. Aliml\u0259r peyk radarlar\u0131ndan v\u0259 torpaq n\u0259mliliyi modell\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k XX \u0259srin sonu v\u0259 XXI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131n nec\u0259 d\u0259yi\u015fdiyini yenid\u0259n modell\u0259\u015fdir\u0259 bilibl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fcd\u00fcr ki, 2000\u20132002-ci ill\u0259rd\u0259 torpaqdak\u0131 n\u0259mlilik k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azal\u0131b. Bu azalma, d\u00fcnya okeanlar\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n 1,95 mm qalxmas\u0131na b\u0259rab\u0259r olub. Ard\u0131nca, 2003\u20132016-c\u0131 ill\u0259r aras\u0131nda torpaq \u0259lav\u0259 olaraq daha 1000 gigatonn su itirib. 2021-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r bu n\u0259mlilik s\u0259viyy\u0259si \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 qay\u0131tmay\u0131b. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 qurunun su ehtiyatlar\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b.<\/p>\n<p>Bu su itkisinin tendensiyas\u0131 yaln\u0131z modell\u0259rd\u0259 deyil, iki m\u00fcst\u0259qil g\u00f6st\u0259ricid\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub: bunlardan biri d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131, dig\u0259ri is\u0259 Yer k\u00fcr\u0259sinin f\u0131rlanma oxunun m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan yerd\u0259yi\u015fm\u0259sidir.<\/p>\n<p>Geofizikl\u0259r bildiribl\u0259r ki, Yerin f\u0131rlanma s\u00fcr\u0259tinin azalmas\u0131 da bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ekspertl\u0259r h\u0259m\u00e7inin hesab edirl\u0259r ki, torpa\u011f\u0131n quruma tendensiyas\u0131 geri d\u00f6nm\u0259z xarakter da\u015f\u0131ya bil\u0259r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baku.ws\/dunya\/balimler-yer-kuresinin-firlanmasi-ile-bagli-problem-askar-edibler\">baku.ws<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yer oxunun 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259n etibar\u0259n k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259si, planetd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r yet\u0259rinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259mi\u015f torpaq n\u0259mliliyinin itirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 &#8220;Science&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmada qeyd olunub. C\u0259mi \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 (2000\u20132002-ci ill\u0259rd\u0259) d\u00fcnyada 1600 gigatonndan \u00e7ox torpaq suyu yoxa \u00e7\u0131x\u0131b. Bu r\u0259q\u0259m, Qrenlandiyan\u0131n daha uzun m\u00fcdd\u0259td\u0259 itirdiyi buz k\u00fctl\u0259sind\u0259n bel\u0259 \u00e7oxdur. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216280"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=216280"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":216282,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216280\/revisions\/216282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=216280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=216280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=216280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}