{"id":216487,"date":"2025-05-02T13:15:05","date_gmt":"2025-05-02T09:15:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=216487"},"modified":"2025-05-02T13:15:09","modified_gmt":"2025-05-02T09:15:09","slug":"aliml%c9%99r-suurun-beynin-hansi-hiss%c9%99sind%c9%99-yarandigini-arasdiriblar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/05\/02\/aliml%c9%99r-suurun-beynin-hansi-hiss%c9%99sind%c9%99-yarandigini-arasdiriblar\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r \u015f\u00fcurun beynin hans\u0131 hiss\u0259sind\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131blar"},"content":{"rendered":"<p>Yeddi il davam ed\u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259 \u015f\u00fcurun t\u0259bi\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni anlay\u0131\u015flar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b v\u0259 iki g\u00f6rk\u0259mli, r\u0259qab\u0259tli elmi n\u0259z\u0259riyy\u0259y\u0259 meydan oxuyub. Bunlar inteqrasiya edilmi\u015f informasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259si (\u0130IT) v\u0259 qlobal neyron i\u015f m\u0259kan\u0131 n\u0259z\u0259riyy\u0259sidir (GNWT).<\/p>\n<p>M\u00fch\u00fcm k\u0259\u015ffl\u0259r \u201cNature\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub v\u0259 \u015f\u00fcurun m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259n\u015f\u0259yini anlamaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259qam\u0131 qeyd edib.<\/p>\n<p>\u0130IT n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u015f\u00fcurun bir sistem daxilind\u0259ki m\u0259lumat\u0131n (beyin kimi) y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259laq\u0259li v\u0259 vahid oldu\u011fu, informasiyan\u0131n \u015f\u00fcurlu \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259bul edildiyi v\u0259 vahid bir b\u00fct\u00f6v kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi zaman meydana g\u0259ldiyini t\u0259klif edir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, GNWT beyin b\u00f6lg\u0259l\u0259ri \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin vacib m\u0259lumat hiss\u0259l\u0259rini diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlayaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 onu \u015f\u00fcurumuza daxil oldu\u011fu anda geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131mlayaca\u011f\u0131n\u0131, bunun is\u0259 \u015f\u00fcurlu t\u0259cr\u00fcb\u0259 meydana g\u0259tir\u0259c\u0259yini t\u0259klif edir.<\/p>\n<p>R\u0259qab\u0259t ed\u0259n h\u0259r iki n\u0259z\u0259riyy\u0259 256 insan\u0131n i\u015ftirak etdiyi birg\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 s\u0131naqdan ke\u00e7irilib. \u0130ndi is\u0259 bu sah\u0259d\u0259 yeni k\u0259\u015ffl\u0259r a\u00e7\u0131qlan\u0131b.<\/p>\n<p>Allen \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Kristoff Ko\u00e7 \u201c\u015f\u00fcur-b\u0259d\u0259n\u201d probleminin b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 aktual oldu\u011funu bildirib. T\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rib ki, beynin erk\u0259n vizual b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259ki neyronlar (beynin arxas\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n g\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259tini emal ed\u0259n sah\u0259l\u0259r) v\u0259 onun qar\u015f\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259ri aras\u0131nda funksional \u0259laq\u0259 var v\u0259 bu, qavray\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimizl\u0259 nec\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011funu anlama\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>Yeni k\u0259\u015ffl\u0259r prefrontal korteksin \u015f\u00fcurdak\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tini vur\u011fulay\u0131r v\u0259 bu, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 v\u0259 planla\u015fd\u0131rma \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olsa da, \u015f\u00fcurun \u00f6z\u00fcn\u00fcn hissiyyat emal\u0131 v\u0259 qavray\u0131\u015fla \u0259laq\u0259li ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, z\u0259ka \u201cetm\u0259k ist\u0259yi\u201d, \u015f\u00fcur is\u0259 \u201cvarl\u0131qla\u201d ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlar koma v\u0259 ya vegetativ v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r kimi \u015f\u00fcur poz\u011funluqlar\u0131na da i\u015f\u0131q sala bil\u0259r. \u015e\u00fcurun haradan g\u0259ldiyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k, 2024-c\u00fc ild\u0259 \u201cNew England Journal of Medicine\u201d n\u0259\u015frind\u0259 bildirildiyi kimi, a\u011f\u0131r x\u0259sar\u0259tl\u0259ri olan, he\u00e7 n\u0259y\u0259 reaksiya verm\u0259y\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cgizli \u015f\u00fcuru\u201d a\u015fkarlama\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatda 256 subyekt i\u015ftirak edib ki, bu da bel\u0259 bir eksperiment \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bir g\u00f6st\u0259ricidir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar onlara m\u00fcxt\u0259lif vizual stimullar\u0131 g\u00f6st\u0259ribl\u0259r v\u0259 sonra beyinl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qan ax\u0131n\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 maqnit v\u0259 elektrik f\u0259aliyy\u0259tini izl\u0259y\u0259n \u00fc\u00e7 beyin\u00f6l\u00e7m\u0259 al\u0259tind\u0259n istifad\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/alimler_suurun_beynin_hansi_hissesinde_yarandigini_arasdiriblar-3535783\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span lang=\"AZ-LATIN\">Az\u0259rTac<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeddi il davam ed\u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259 \u015f\u00fcurun t\u0259bi\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni anlay\u0131\u015flar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b v\u0259 iki g\u00f6rk\u0259mli, r\u0259qab\u0259tli elmi n\u0259z\u0259riyy\u0259y\u0259 meydan oxuyub. Bunlar inteqrasiya edilmi\u015f informasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259si (\u0130IT) v\u0259 qlobal neyron i\u015f m\u0259kan\u0131 n\u0259z\u0259riyy\u0259sidir (GNWT). M\u00fch\u00fcm k\u0259\u015ffl\u0259r \u201cNature\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub v\u0259 \u015f\u00fcurun m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259n\u015f\u0259yini anlamaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259qam\u0131 qeyd edib. \u0130IT n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u015f\u00fcurun bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216487"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=216487"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216487\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":216489,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216487\/revisions\/216489"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=216487"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=216487"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=216487"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}