{"id":216498,"date":"2025-05-05T13:46:01","date_gmt":"2025-05-05T09:46:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=216498"},"modified":"2025-05-05T13:46:03","modified_gmt":"2025-05-05T09:46:03","slug":"iqliml%c9%99-bagli-bir-nec%c9%99-qirilma-noqt%c9%99si-bas-ver%c9%99-bil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/05\/05\/iqliml%c9%99-bagli-bir-nec%c9%99-qirilma-noqt%c9%99si-bas-ver%c9%99-bil%c9%99r\/","title":{"rendered":"\u0130qliml\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 &#8220;q\u0131r\u0131lma n\u00f6qt\u0259si&#8221; ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>Yeni ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259g\u0259r insanl\u0131q qlobal siyas\u0259ti t\u0259cili \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirm\u0259s\u0259, iqliml\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 &#8220;<strong>q\u0131r\u0131lma n\u00f6qt\u0259si<\/strong>&#8220;nin ba\u015f verm\u0259 ehtimal\u0131 var. Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, haz\u0131rda f\u0259lak\u0259t riski 62% t\u0259\u015fkil edir, lakin h\u0259l\u0259 d\u0259 bu riskin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Aliml\u0259r uzun ill\u0259rdir planetin \u00fcz\u0259rind\u0259 qara bulud kimi dola\u015fan iqlim b\u00f6hran\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r. D\u00fcnya art\u0131q misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f istilik dal\u011falar\u0131 v\u0259 quraql\u0131qlarla \u00fczl\u0259\u015fib, okeanlar s\u00fcr\u0259tl\u0259 q\u0131z\u0131r, planet is\u0259 buz \u00f6rt\u00fckl\u0259rini itirir. Lakin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Yer \u00fc\u00e7\u00fcn iqlim ssenarisi daha da pis ola bil\u0259r. Yeni ara\u015fd\u0131rmada aliml\u0259r planetin sistemind\u0259ki 16 kritik komponent \u00fczr\u0259 q\u0131r\u0131lma riskini qiym\u0259tl\u0259ndiribl\u0259r. Bunlara buz \u00f6rt\u00fckl\u0259rinin da\u011f\u0131lmas\u0131, tropik m\u0259rcan rifl\u0259rinin itirilm\u0259si v\u0259 geni\u015f me\u015f\u0259l\u0259rin m\u0259hv olmas\u0131 daxildir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, m\u00f6vcud siyas\u0259t v\u0259 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lan qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 fonunda bir v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259 &#8220;q\u0131r\u0131lma n\u00f6qt\u0259si&#8221;nin ke\u00e7ilm\u0259si riski orta hesabla 62%-dir. Bu is\u0259 \u0259n konservativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259dir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn sevindirici hal odur ki, daha a\u015fa\u011f\u0131 parnik qaz\u0131 emissiyas\u0131 il\u0259 davaml\u0131 yollar\u0131n se\u00e7ilm\u0259si bu riski \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalda bil\u0259r. Ara\u015fd\u0131rma\u00a0Exeter\u00a0v\u0259\u00a0Hamburq Universitetl\u0259rininaliml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131b v\u0259 eyni zamanda g\u00f6st\u0259rir ki, b\u0259zi d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259n\u00a0karbon\u00a0emissiyas\u0131Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 dig\u0259r d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rini i\u015f\u0259 salacaq q\u0259d\u0259r istil\u0259\u015fm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olmayacaq. Burada Amazon me\u015f\u0259l\u0259rinin m\u0259hv olmas\u0131 v\u0259 daimi donmu\u015f torpaqlar\u0131n \u0259rim\u0259si kimi ssenaril\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131c\u0131 m\u00fc\u0259llifi Jakob Deutloff s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, yax\u015f\u0131 x\u0259b\u0259r odur ki, insanl\u0131\u011f\u0131n f\u0259lak\u0259ti dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 d\u0259 \u015fans\u0131 var. Daha dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 emissiyal\u0131 bir g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259kl\u0259 bu d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259 riski \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azal\u0131r. Qeyd ed\u0259k ki, \u201cgeri d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si\u201d o zaman ba\u015f verir ki, ki\u00e7ik bir d\u0259yi\u015fiklik b\u00fct\u00fcn sistemi yeni bir v\u0259ziyy\u0259t\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k ciddi v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Ara\u015fd\u0131rmada bu d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rinin ehtimal\u0131 5 f\u0259rqli ssenari \u0259sas\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirilib, bu ssenaril\u0259r \u00fcmumi sosial-iqtisadi yollar (SSP) kimi tan\u0131n\u0131r. Eyni zamanda, Exeter Qlobal\u00a0Sisteml\u0259r\u00a0\u0130nstitutundanprofessor Tim Lenton-un s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, iqliml\u0259 ba\u011fl\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259ri insanl\u0131q v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 planet \u00fc\u00e7\u00fcn da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar h\u0259m\u00e7inin etiraf edirl\u0259r ki, haz\u0131rda d\u00fcnya \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259li bir trayektoriya\u201d \u00fczr\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir v\u0259 \u0259g\u0259r biz bu kursu d\u0259yi\u015f\u0259 bilm\u0259s\u0259k, v\u0259ziyy\u0259t k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/technote.az\/texnologiya-xeberleri\/iqlimle-bagli-bir-nece-qirilma-noqtesi-bas-vere-biler\">technote.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259g\u0259r insanl\u0131q qlobal siyas\u0259ti t\u0259cili \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirm\u0259s\u0259, iqliml\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 &#8220;q\u0131r\u0131lma n\u00f6qt\u0259si&#8220;nin ba\u015f verm\u0259 ehtimal\u0131 var. Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, haz\u0131rda f\u0259lak\u0259t riski 62% t\u0259\u015fkil edir, lakin h\u0259l\u0259 d\u0259 bu riskin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Aliml\u0259r uzun ill\u0259rdir planetin \u00fcz\u0259rind\u0259 qara bulud kimi dola\u015fan iqlim b\u00f6hran\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r. D\u00fcnya art\u0131q misli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216498"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=216498"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":216500,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216498\/revisions\/216500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=216498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=216498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=216498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}