{"id":217168,"date":"2025-06-18T09:33:59","date_gmt":"2025-06-18T05:33:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=217168"},"modified":"2025-06-18T09:34:01","modified_gmt":"2025-06-18T05:34:01","slug":"18-iyun-az%c9%99rbaycanda-insan-huquqlari-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/06\/18\/18-iyun-az%c9%99rbaycanda-insan-huquqlari-gunudur\/","title":{"rendered":"18 \u0130yun Az\u0259rbaycanda \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><em>I<\/em><em>nsan h\u00fcquqlar\u0131 h\u0259r bir f\u0259rdin do\u011fulu\u015fdan malik oldu\u011fu, toxunulmaz v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r toplusudur. Bu h\u00fcquqlar\u0131n qorunmas\u0131, t\u0259minat\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si demokratik c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin \u0259sas prinsipl\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda iyunun 18-i m\u0259hz bu d\u0259y\u0259rl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259\u015fviqin\u0259 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunub. 1998-ci ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u201c\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d q\u0259bul edilib v\u0259 bu m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2007-ci il 18 iyun tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u201c\u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d kimi r\u0259smil\u0259\u015fdirilib.<\/em><\/p>\n<p><strong>Konstitusiya bazas\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259tin ali m\u0259qs\u0259di kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259sdiql\u0259yib. Konstitusiyan\u0131n \u0259sas\u0131 birba\u015fa insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131na y\u00f6n\u0259lib. Bu, d\u00f6vl\u0259tin h\u00fcquqi v\u0259 demokratik \u0259saslarda formala\u015fmas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259si olmaqla yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00fcn dig\u0259r qanunverici v\u0259 icraedici f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas istiqam\u0259tverici s\u0259n\u0259d rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sisteminin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlardan biri Ombudsman t\u0259sisat\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 olub. Bu istiqam\u0259td\u0259 ilk \u0259sas add\u0131m 1998-ci ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n f\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlarla at\u0131l\u0131b. N\u0259tic\u0259d\u0259 2001-ci il dekabr\u0131n 28-d\u0259 Milli M\u0259clis \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 M\u00fcv\u0259kkili haqq\u0131nda\u201d Konstitusiya Qanununu q\u0259bul edib. 2002-ci ild\u0259 is\u0259 bu institutun f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn normativ-h\u00fcquqi v\u0259 maddi baza formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Ombudsman t\u0259sisat\u0131 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 m\u00fcst\u0259qil v\u0259 operativ n\u0259zar\u0259t mexanizmi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p><strong>Beyn\u0259lxalq h\u00fcquq v\u0259 regional t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan insan h\u00fcquqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 qo\u015fulub, BMT v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirib. X\u00fcsusil\u0259 1998-ci ilin avqustunda Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259ti il\u0259 BMT aras\u0131nda imzalanan \u201c\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 demokratiyan\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si sah\u0259sind\u0259 birg\u0259 layih\u0259 haqq\u0131nda\u201d Memorandum bu sah\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259yin institusional \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirib. Bununla yana\u015f\u0131, 2012-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f \u201cAz\u0259rbaycan-2020: G\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 bax\u0131\u015f\u201d \u0130nki\u015faf Konsepsiyas\u0131 da insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li qorunmas\u0131na dair strateji yana\u015fmalar\u0131 \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 penitensiar sah\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verib. \u00d6lk\u0259 Prezidentinin 2017-ci il 10 fevral tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 alternativ c\u0259za t\u0259dbirl\u0259rinin t\u0259tbiq dair\u0259si geni\u015fl\u0259ndirilib, azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmayan t\u0259dbirl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131b. Bu islahatlar c\u0259za siyas\u0259tinin humanistl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f m\u00fch\u00fcm add\u0131m kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 2006-c\u0131 il dekabr\u0131n 28-d\u0259 q\u0259bul edil\u0259n \u201c\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si \u00fczr\u0259 Milli F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131\u201d bu sah\u0259d\u0259 ard\u0131c\u0131l siyas\u0259tin t\u0259m\u0259lini qoyub. Haz\u0131rda da Az\u0259rbaycanda h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesi v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 s\u0259yl\u0259r davam etdirilir. Bu siyas\u0259t, eyni zamanda, qanunvericiliyin beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, h\u00fcquq-m\u00fcdafi\u0259 institutlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sini v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin h\u00fcquqi maarifl\u0259ndirilm\u0259sini \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259sind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f add\u0131mlar, h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n h\u00fcquqi islahatlar v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn normalar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f mexanizml\u0259r bu sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 olunan nailiyy\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. 18 \u0130yun \u2013 \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 G\u00fcn\u00fc bu sah\u0259d\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar\u0131n, h\u00fcquqi inki\u015faf\u0131n v\u0259 demokratik c\u0259miyy\u0259t quruculu\u011funun t\u0259nt\u0259n\u0259si kimi qeyd olunur. Bu g\u00fcn d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tind\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 ali d\u0259y\u0259r olaraq qal\u0131r v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 islahatlar\u0131n davam etdirilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fcquqi v\u0259 demokratik inki\u015faf\u0131n\u0131n z\u0259ruri t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/18_iyun_azerbaycanda_insan_huquqlari_gunudur-3614743\">azertag.az\u00a0<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Insan h\u00fcquqlar\u0131 h\u0259r bir f\u0259rdin do\u011fulu\u015fdan malik oldu\u011fu, toxunulmaz v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r toplusudur. Bu h\u00fcquqlar\u0131n qorunmas\u0131, t\u0259minat\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si demokratik c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin \u0259sas prinsipl\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda iyunun 18-i m\u0259hz bu d\u0259y\u0259rl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259\u015fviqin\u0259 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunub. 1998-ci ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u201c\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d q\u0259bul edilib [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":217169,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217168"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=217168"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":217170,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217168\/revisions\/217170"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/217169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=217168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=217168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=217168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}