{"id":217266,"date":"2025-06-26T12:45:00","date_gmt":"2025-06-26T08:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=217266"},"modified":"2025-06-28T22:52:34","modified_gmt":"2025-06-28T18:52:34","slug":"az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcilari-ef%c9%99ndi-n%c9%99sibov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/06\/26\/az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcilari-ef%c9%99ndi-n%c9%99sibov\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131-\u018ff\u0259ndi N\u0259sibov"},"content":{"rendered":"<p>\u018ff\u0259ndi N\u0259sib o\u011flu N\u0259sibov 26 iyun 1962-ci ild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan Respublikas\u0131n\u0131n Bolnisi rayonunun \u0130mirh\u0259s\u0259n k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. 1978-ci ild\u0259 k\u0259nd orta m\u0259kt\u0259bini \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirmi\u015fdir. Orta m\u0259kt\u0259bi bitir\u0259n ild\u0259 S.M.Kirov ad\u0131na Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u018fm\u0259k Bayra\u011f\u0131 ordenli Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin \u201cT\u0259tbiqi riyaziyyat\u201d fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 1983-c\u00fc ild\u0259 oran\u0131 riyaziyyat\u00e7\u0131 ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Universiteti bitirdikd\u0259n sonra t\u0259yinatla Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Kibernetika (indiki \u0130dar\u0259etm\u0259 Sisteml\u0259ri) \u0130nstitutuna g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f v\u0259 fak\u00fclt\u0259 \u015furas\u0131n\u0131n z\u0259man\u0259ti il\u0259 Kibernetika \u0130nstitutunun \u0259yani aspiranturas\u0131na q\u0259bul olunmu\u015fdur. Sonra elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131 Moskvada SSR\u0130 EA M\u0259rk\u0259zi Riyazi-\u0130qtisadiyyat \u0130nstitutunda davam etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1987-ci ild\u0259 \u201cB\u0259zi sinif qeyri-s\u0259lis riyazi proqramla\u015fd\u0131rma m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin t\u0259dqiqi v\u0259 h\u0259ll alqoritml\u0259rinin qurulmas\u0131\u201d m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k \u201c01.01.09 \u2013 Riyazi kibernetika\u201d ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 fizika-riyaziyyat elml\u0259ri namiz\u0259di elmi d\u0259r\u0259c\u0259sini alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Dissertasiya i\u015find\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 yeni n\u0259tic\u0259l\u0259r al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Fazi \u00e7oxluqlar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni qeyri-s\u0259lis alt \u00e7oxluq m\u00fcnasib\u0259ti qurulmu\u015f v\u0259 bunun \u0259sas\u0131nda fazi \u00e7oxluqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 iki yeni m\u00fcqayis\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti t\u0259klif olunmu\u015fdur. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin b\u0259zi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri isbat edilmi\u015fdir.<\/li>\n<li>T\u0259klif olunan m\u00fcqayis\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n fazi riyazi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin texniki v\u0259 iqtisadi sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f t\u0259tbiqin\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259n iki yeni model verilmi\u015fdir. H\u0259r iki model \u00fc\u00e7\u00fcn fazi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin s\u0259lis ekvivalentl\u0259ri qurulmu\u015fdur. Uy\u011fun d\u00f6n\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259 teoreml\u0259ri isbat edilmi\u015fdir. Bu iki m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259ll\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib.<\/li>\n<li>Fazi diskret proqramla\u015fd\u0131rma probleminin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn son q\u0259rar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda q\u0259rar vericinin i\u015ftirak\u0131na imkan ver\u0259n insan-komp\u00fcter \u0259sasl\u0131 metod qurulmu\u015f v\u0259 alqoritmin sonlu olmas\u0131 isbat edilmi\u015fdir.<\/li>\n<li>Fazi 0-1 bul proqramla\u015fd\u0131rma probleml\u0259rinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn dinamik proqramla\u015fd\u0131rma \u015f\u0259killi alqoritml\u0259r verilmi\u015f, bu alqoritml\u0259rin psevdo-polinomial hesablama \u00e7\u0259tinliyinin oldu\u011fu isbat edilmi\u015fdir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u018ff\u0259ndi N\u0259sibov 2003-c\u00fc ild\u0259 AMEA Kibernetika \u0130nstitutunda \u201cQ\u0259rar q\u0259buletm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 fazi informasiyan\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sinin dekompozision \u00fcsullar\u0131\u201d m\u00f6vzusunda dissertasiya m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k, \u201c05.13.18 \u2013 Riyazi modell\u0259\u015fdirm\u0259, \u0259d\u0259di \u00fcsullar v\u0259 proqram kompleksl\u0259ri\u201d ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru elmi d\u0259r\u0259c\u0259sini alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Doktorluq dissertasiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Fazi q\u0259rar q\u0259buletm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin m\u00fcxt\u0259lif qoyulu\u015flar\u0131 v\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn dekompozision-adekvat yax\u0131nla\u015fmalar sisteml\u0259\u015fdirilib. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn iterativ v\u0259 vizual-iterativ yax\u0131nla\u015fmalar t\u0259dqiq edilmi\u015fdir;<\/li>\n<li>Fazi \u0259d\u0259dl\u0259rin komp\u00fcterd\u0259 t\u0259svir edilm\u0259si v\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn vektorial v\u0259 parametrik metodlar t\u0259klif olunmu\u015f v\u0259 onlar \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n effektiv hesablama \u00fcsullar\u0131 verilmi\u015fdir. Fazi \u0259d\u0259dl\u0259rin \u0259n yax\u0131n vektorial t\u0259svirinin qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn alqoritm verilmi\u015fdir;<\/li>\n<li>Fazi \u0259d\u0259dl\u0259rd\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259lumat\u0131n daha adekvat \u015f\u0259kild\u0259 modell\u0259nm\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259n ortalama n\u00fcmay\u0259nd\u0259 (WABL), -fazi n\u00fcmay\u0259nd\u0259 v\u0259 geni\u015flik kimi inteqral operatorlar t\u0259yin edilmi\u015f v\u0259 t\u0259dqiq olunmu\u015fdur. X\u0259tti funksiyalarda ortalama n\u00fcmay\u0259nd\u0259 operatorunun assosiativliyi isbat edilmi\u015f v\u0259 buna \u0259sas\u0259n fazi riyazi proqramla\u015fd\u0131rma m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin s\u0259lis invariantlar\u0131 verilmi\u015fdir;<\/li>\n<li>Fazi \u0259d\u0259dl\u0259rin L-R t\u0259svirin\u0259 \u0259saslanan yeni m\u00fcqayis\u0259 metodlar\u0131 verilmi\u015f v\u0259 bunlar\u0131n hesablaman\u0131 asanla\u015fd\u0131racaq b\u0259zi effektiv x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri isbat edilmi\u015fdir.<\/li>\n<li>Kombinatoryal fazi q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri t\u0259dqiq olunmu\u015fdur. M\u00fcmk\u00fcn h\u0259ll\u0259r \u00e7oxlu\u011funu daraldan teoreml\u0259r isbat edilmi\u015fdir;<\/li>\n<li>N\u0259z\u0259ri modell\u0259rin t\u0259tbiqi olaraq, fazi informasiya \u015f\u0259raitind\u0259 d\u0259niz neft-qaz platformalar\u0131n\u0131n optimal yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b sisteml\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rinin identifikasiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll edilmi\u015fdir. Sistemin v\u0259ziyy\u0259tinin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, cihazlar\u0131n minimum \u00f6l\u00e7m\u0259 d\u0259qiqliyinin hesablanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn metod verilmi\u015fdir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>O, elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 Az\u0259rbaycan EA Kibernetika (indiki \u0130dar\u0259etm\u0259 Sisteml\u0259ri) \u0130nstitutunda ba\u015flamaqla Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft Akademiyas\u0131 T\u0259tbiqi riyaziyyat kafedras\u0131nda dosent (1990-1997), respublika T\u0259hsil Nazirliyind\u0259 \u201cT\u0259hsil sisteminin planlanmas\u0131 v\u0259 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d laboratoriyas\u0131n\u0131n m\u00fcdiri (1997), \u201cAz\u0259rbvodstroy\u201d \u00dcmumittifaq Tikinti-\u0130stehsalat Birliyind\u0259 \u201cEHM-l\u0259rin riyazi t\u0259minat\u0131\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri (1989-1990) v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. 1992-1998-ci ill\u0259r Az\u0259rb. Respublikas\u0131 T\u0259hsil Nazirliyind\u0259 \u0130nformatika \u00fczr\u0259 Elm-T\u0259hsil \u015furas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, \u201cKomp\u00fcter\u201d adl\u0131 elmi-k\u00fctl\u0259vi jurnal\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015fdur. 2003-2007-ci ill\u0259rd\u0259 AMEA Kibernetika \u0130nstitutunda \u201cQ\u0259rar q\u0259buletm\u0259 modell\u0259ri v\u0259 \u00fcsullar\u0131\u201d laboratoriyas\u0131n\u0131n m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>2001-2002-ci ill\u0259rd\u0259 TUB\u0130TAK NATO PC-B Proqram\u0131 \u00fczr\u0259 qrant qazanaraq T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 elmi t\u0259dqiqatlar aparm\u0131\u015fd\u0131r. 2003-2006-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ege Universitetind\u0259 v\u0259 2006-2010-cu ill\u0259rd\u0259 Dokuz Eyl\u00fcl Universitetind\u0259 professor olaraq \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. 2010-cu ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ilk olaraq \u201cKomp\u00fcter elml\u0259ri\u201d adl\u0131 b\u00f6l\u00fcm qurmu\u015fdur v\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaqdad\u0131r. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 bir s\u0131ra elmi-t\u0259dqiqat qrantlar\u0131 qazanm\u0131\u015f v\u0259 \u00e7ap olunan elmi m\u0259qal\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fckafatlar alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcrkiy\u0259 \u0130statistik\u00e7il\u0259r D\u0259rn\u0259yi\u201d, \u201c\u018fm\u0259liyyatlar\u0131n T\u0259dqiqi D\u0259rn\u0259yi\u201d, \u201cFazi Sisteml\u0259r D\u0259rn\u0259yi\u201d kimi bir s\u0131ra elmi c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin \u00fczv\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Hal-haz\u0131rda \u201cFazi m\u0259ntiq v\u0259 Fazi \u00e7oxluqlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si\u201d, \u201c\u0130ntellektual Veri Analizi (Data Mining)\u201d, \u201cOptimal q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259 \u00fcsullar\u0131\u201d, \u201cFazi modell\u0259\u015fdirm\u0259\u201d kimi sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00c7oxu beyn\u0259lxalq jurnallarda \u00e7ap olunmu\u015f 200-d\u0259n art\u0131q elmi m\u0259qal\u0259nin v\u0259 10-dan \u00e7ox elmi kitab\u0131n m\u00fc\u0259llifidir. Bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq konfranslar\u0131n v\u0259 jurnallar\u0131n elmi komit\u0259l\u0259rind\u0259 yer al\u0131r.<\/p>\n<p><em>Web of Science<\/em> bazas\u0131nda indeksl\u0259\u015f\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259rinin say\u0131 47, <em>Scopus<\/em> bazas\u0131nda indeksl\u0259\u015f\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259rinin say\u0131 is\u0259 69-dur. Elmi \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 olan istinadlar\u0131n say\u0131 588, h-indeksi = 11, i10 indeksi = 16. Elmi r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 10 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018ff\u0259ndi N\u0259sib o\u011flu N\u0259sibov 26 iyun 1962-ci ild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan Respublikas\u0131n\u0131n Bolnisi rayonunun \u0130mirh\u0259s\u0259n k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. 1978-ci ild\u0259 k\u0259nd orta m\u0259kt\u0259bini \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirmi\u015fdir. Orta m\u0259kt\u0259bi bitir\u0259n ild\u0259 S.M.Kirov ad\u0131na Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u018fm\u0259k Bayra\u011f\u0131 ordenli Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin \u201cT\u0259tbiqi riyaziyyat\u201d fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 1983-c\u00fc ild\u0259 oran\u0131 riyaziyyat\u00e7\u0131 ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirmi\u015fdir. Universiteti bitirdikd\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":217267,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3322],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217266"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=217266"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217266\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":217269,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217266\/revisions\/217269"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/217267"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=217266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=217266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=217266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}