{"id":217782,"date":"2025-09-08T15:43:00","date_gmt":"2025-09-08T11:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=217782"},"modified":"2025-09-09T12:45:08","modified_gmt":"2025-09-09T08:45:08","slug":"8-sentyabr-beyn%c9%99lxalq-savadliliq-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/09\/08\/8-sentyabr-beyn%c9%99lxalq-savadliliq-gunudur\/","title":{"rendered":"8 Sentyabr Beyn\u0259lxalq Savadl\u0131l\u0131q G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n 1967-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n kritik \u0259h\u0259miyy\u0259tini xat\u0131rlatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 8 sentyabrda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada h\u0259r il Beyn\u0259lxalq Savadl\u0131l\u0131q G\u00fcn\u00fc (BEG) qeyd olunur. \u018flam\u0259tdar g\u00fcn\u00fcn m\u0259qs\u0259di savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n insanlar, icmalar v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn faydas\u0131na diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259kdir.UNESCO-nun bu beyn\u0259lxalq g\u00fcnl\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd olunur ki, \u201csavadl\u0131l\u0131q ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas insan h\u00fcququdur. Bu, dig\u0259r insan h\u00fcquqlar\u0131ndan, daha b\u00f6y\u00fck azadl\u0131qlardan v\u0259 qlobal v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131qdan istifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qap\u0131 a\u00e7\u0131r. Savadl\u0131l\u0131q b\u0259rab\u0259rlik v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 yol verm\u0259m\u0259y\u0259, qanunun aliliyin\u0259, h\u0259mr\u0259yliy\u0259, \u0259dal\u0259t\u0259, m\u00fcxt\u0259lifliy\u0259 v\u0259 tolerantl\u0131\u011fa h\u00f6rm\u0259t\u0259 \u0259saslanan davaml\u0131 s\u00fclh m\u0259d\u0259niyy\u0259tini inki\u015faf etdirm\u0259k, dig\u0259r insanlarla ah\u0259ngdar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurmaq \u00fczr\u0259 insanlar\u0131n daha geni\u015f bilik, bacar\u0131q, d\u0259y\u0259rl\u0259r, m\u00fcnasib\u0259t v\u0259 davran\u0131\u015flar \u0259ld\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259m\u0259ldir. T\u0259r\u0259qqiy\u0259 baxmayaraq, 2024-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u0259n az\u0131 739 milyon g\u0259nc v\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259sas savadl\u0131l\u0131q bacar\u0131qlar\u0131ndan m\u0259hrumdur. Eyni zamanda, h\u0259r 10 u\u015faqdan 4-\u00fc oxumaq \u00fczr\u0259 minimum bilik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atm\u0131r v\u0259 2023-c\u00fc ild\u0259 272 milyon u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259n k\u0259narda qal\u0131bBu il Beyn\u0259lxalq Savadl\u0131l\u0131q G\u00fcn\u00fc \u201cR\u0259q\u0259msal d\u00f6vrd\u0259 savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n t\u0259\u015fviqi\u201d m\u00f6vzusu alt\u0131nda qeyd olunur.\u00a0R\u0259q\u0259msalla\u015fma, onunla nec\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011f\u0131m\u0131zdan as\u0131l\u0131 olaraq, h\u0259m m\u00fcsb\u0259t, h\u0259m d\u0259 m\u0259nfi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k, ya\u015famaq, i\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 ictimail\u0259\u015fm\u0259 yollar\u0131m\u0131z\u0131 d\u0259yi\u015fdirir. R\u0259q\u0259msal al\u0259tl\u0259r \u0259sas savadl\u0131l\u0131q bacar\u0131qlar\u0131ndan m\u0259hrum olan 739 milyon g\u0259nc v\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259r d\u0259 daxil olmaqla, t\u0259crid olunmu\u015f qruplar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6yr\u0259nm\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ets\u0259 d\u0259, m\u0259xfilik probleml\u0259ri, r\u0259q\u0259msal n\u0259zar\u0259t, g\u00fccl\u0259ndirilmi\u015f q\u0259r\u0259zl\u0259r, etika, passiv istehlak riski v\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259 t\u0259sirl\u0259r d\u0259 daxil olmaqla dig\u0259r narahatl\u0131qlar\u0131 da do\u011furur.Savadl\u0131l\u0131q bu transformasiyalar\u0131 \u0259hat\u0259li, m\u00fcvafiq v\u0259 m\u0259nal\u0131 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7ard\u0131r. Ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 oxumaq v\u0259 yazmaqdan ba\u015fqa, r\u0259q\u0259msal d\u00f6vrd\u0259 savadl\u0131l\u0131q insanlara t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 r\u0259q\u0259msal m\u0259zmuna daxil olmaq, anlamaq, qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k, yaratmaq, \u00fcnsiyy\u0259t qurmaq v\u0259 onlarla \u0259laq\u0259 qurmaq imkan\u0131 verir. Savadl\u0131l\u0131q h\u0259m d\u0259 t\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc inki\u015faf etdirm\u0259k, etibarl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 ay\u0131rd etm\u0259k v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b informasiya m\u00fchitl\u0259rind\u0259 naviqasiya etm\u0259k \u00a0\u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259rk\u0259zidir. Bu g\u00fcn YUNESKO-nun ba\u015f q\u0259rargah\u0131nda Beyn\u0259lxalq Savadl\u0131l\u0131q G\u00fcn\u00fcn\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f t\u0259dbir n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 2017-2018-ci t\u0259dris ilind\u0259n t\u0259hsilalanlar\u0131n \u0130KT bacar\u0131qlar\u0131na d\u0259rind\u0259n yiy\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259ri, onlar\u0131n informasiya m\u0259kan\u0131nda s\u0259rb\u0259st v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 nail olunmas\u0131, r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli, m\u0259ntiqi v\u0259 qeyri-standart d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzin\u0259 malik \u015f\u0259xsl\u0259r kimi formala\u015fmalar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201cR\u0259q\u0259msal bacar\u0131qlar\u201d layih\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u00a0\u015eagirdl\u0259rd\u0259 alqoritmik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, m\u0259ntiqi t\u0259f\u0259kk\u00fcr, layih\u0259 qurmaq bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdir\u0259n bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u0259 qo\u015fulan m\u0259kt\u0259bl\u0259rin \u00a0say\u0131 762-y\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b, onlardan 230-u layih\u0259y\u0259 yeni c\u0259lb olunub. Haz\u0131rda layih\u0259 \u00f6lk\u0259nin 57 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonunda 6 min m\u00fc\u0259llimi, 510 min \u015fagirdi \u0259hat\u0259 edir.\u00a0\u201cR\u0259q\u0259msal bacar\u0131qlar\u201d t\u0259may\u00fcll\u00fc 10-11-ci sinifl\u0259rd\u0259 1370 \u015fagird t\u0259hsil al\u0131r.\u00a0 Bundan \u0259lav\u0259, \u00f6t\u0259n t\u0259dris ilind\u0259n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u201cR\u0259q\u0259msal m\u0259kt\u0259b\u201d platformas\u0131 istifad\u0259y\u0259 verilib. Haz\u0131rda platforma 30 mind\u0259n \u00e7ox pedaqoji hey\u0259ti v\u0259 500 mind\u0259n art\u0131q \u015fagirdi \u0259hat\u0259 edir. \u201cR\u0259q\u0259msal m\u0259kt\u0259b\u201d r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259, t\u0259dris, \u00fcnsiyy\u0259t v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131d\u0131r. Bu, \u015fagird, valideyn, m\u00fc\u0259llim v\u0259 direktor rollar\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259dris resurslar\u0131n\u0131n idar\u0259edilm\u0259si v\u0259 t\u0259nziml\u0259nm\u0259si imkanlar\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muallim.edu.az\/news\/8-sentyabr-beynelxalq-savadliliq-gunudur-68be8badf94672164c4bff7b\">muallim.edu.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n 1967-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n kritik \u0259h\u0259miyy\u0259tini xat\u0131rlatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 8 sentyabrda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada h\u0259r il Beyn\u0259lxalq Savadl\u0131l\u0131q G\u00fcn\u00fc (BEG) qeyd olunur. \u018flam\u0259tdar g\u00fcn\u00fcn m\u0259qs\u0259di savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n insanlar, icmalar v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn faydas\u0131na diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259kdir.UNESCO-nun bu beyn\u0259lxalq g\u00fcnl\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd olunur ki, \u201csavadl\u0131l\u0131q ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas insan h\u00fcququdur. Bu, dig\u0259r insan h\u00fcquqlar\u0131ndan, daha [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217782"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=217782"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217782\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":217784,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/217782\/revisions\/217784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=217782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=217782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=217782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}