{"id":218058,"date":"2025-10-05T14:18:00","date_gmt":"2025-10-05T10:18:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=218058"},"modified":"2025-10-06T11:21:25","modified_gmt":"2025-10-06T07:21:25","slug":"az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcilari-m%c9%99h%c9%99mm%c9%99d-b%c9%99y-ef%c9%99ndiyev","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/10\/05\/az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcilari-m%c9%99h%c9%99mm%c9%99d-b%c9%99y-ef%c9%99ndiyev\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131 -M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y \u018ff\u0259ndiyev"},"content":{"rendered":"<p>M\u0259mm\u0259d R\u0259\u015fid o\u011flu \u018ff\u0259ndiyev, Az\u0259rbaycanda riyazi t\u0259hsilin v\u0259 riyazi terminologiyan\u0131n banil\u0259rind\u0259n biri, 5 oktyabr 1887-ci ild\u0259 Nuxada (indiki \u015e\u0259ki) anadan olmu\u015f, ilk t\u0259hsilini Tiflis gimnaziyas\u0131nda alm\u0131\u015f, 1908-ci ild\u0259 Peterburq Universitetinin fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin riyaziyyat b\u00f6lm\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 oran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra bir m\u00fcdd\u0259t Tbilisi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259mi\u015f, 1914-1915-ci ill\u0259rd\u0259 Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131nda riyaziyyat m\u00fc\u0259llimi, sonra \u015e\u0259ki \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki gimnaziyada m\u00fc\u0259llim v\u0259 direktor v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>1920-ci ild\u0259 \u015e\u0259ki \u015f\u0259h\u0259r t\u0259hsil idar\u0259sind\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015fdir. H\u0259min ilin sonunda Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t olunur v\u0259 m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kursunda riyaziyyatdan d\u0259rs dem\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r, eyni zamanda Az\u0259rbaycan dilind\u0259 d\u0259rslik haz\u0131rlayan v\u0259 d\u0259rslikl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n komissiyan\u0131n \u00fczv\u00fc olur. 1921-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yarad\u0131lacaq ilk pedaqoji institutun t\u0259\u015fkilat komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc olur. Sonralar onun b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259ti h\u0259min institutla ba\u011fl\u0131 olur, institutda riyaziyyatdan d\u0259rs deyir, fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin ilk dekan\u0131 v\u0259zif\u0259sin\u0259 se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>M\u0259mm\u0259d b\u0259y \u018ff\u0259ndiyev 1924-c\u00fc ild\u0259 h\u0259min institutun m\u00fcv\u0259qq\u0259ti direktoru v\u0259zif\u0259sini d\u0259 icra etmi\u015fdir. Sonralar Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutunda riyaziyyat v\u0259 t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri fak\u00fclt\u0259sinin dekan\u0131 (1934-1936), Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 riyazi analiz kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri (1935-1955) v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. 1943-c\u00fc ild\u0259 \u018fm\u0259kdar elm xadimi f\u0259xri ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, 1945-ci ild\u0259 professor elmi ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Riyazi ifad\u0259l\u0259rin Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131l\u0131 formalar\u0131 \u0259v\u0259zin\u0259 lat\u0131nca yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 M\u0259mm\u0259d \u018ff\u0259ndiyev i\u015fl\u0259tmi\u015fdir. O, ilk d\u0259f\u0259 riyazi analiz, analitik h\u0259nd\u0259s\u0259 v\u0259 riyaziyyat\u0131n t\u0259drisi metodikas\u0131 f\u0259nl\u0259rind\u0259n Az\u0259rbaycan dilind\u0259 m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxumu\u015fdur. Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259rs v\u0259saitinin (\u201cC\u0259br\u0259 aid proqram v\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q\u201d, \u201cMatematik analizd\u0259n kontrol tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u201d (1935), \u201cAdi diferensial t\u0259nlikl\u0259r\u201d (1950) v\u0259 s.) m\u00fc\u0259llifidir. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk riyaziyyat\u00e7\u0131 aliml\u0259rind\u0259n biri olmu\u015f M\u0259mm\u0259d b\u0259yin \u0259m\u0259yi layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f, Lenin ordeni v\u0259 iki Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259m\u0259k bayra\u011f\u0131 ordeni il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u018ff\u0259ndiyev M\u0259mm\u0259d R\u0259\u015fid o\u011flu 1977-ci ild\u0259 Bak\u0131da v\u0259fat etmi\u015f v\u0259 burada d\u0259fn olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259mm\u0259d R\u0259\u015fid o\u011flu \u018ff\u0259ndiyev, Az\u0259rbaycanda riyazi t\u0259hsilin v\u0259 riyazi terminologiyan\u0131n banil\u0259rind\u0259n biri, 5 oktyabr 1887-ci ild\u0259 Nuxada (indiki \u015e\u0259ki) anadan olmu\u015f, ilk t\u0259hsilini Tiflis gimnaziyas\u0131nda alm\u0131\u015f, 1908-ci ild\u0259 Peterburq Universitetinin fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin riyaziyyat b\u00f6lm\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 oran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra bir m\u00fcdd\u0259t Tbilisi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259mi\u015f, 1914-1915-ci ill\u0259rd\u0259 Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131nda riyaziyyat m\u00fc\u0259llimi, sonra \u015e\u0259ki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":218059,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3322],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218058"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218058"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218058\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":218061,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218058\/revisions\/218061"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/218059"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}