{"id":218092,"date":"2025-10-07T13:37:13","date_gmt":"2025-10-07T09:37:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=218092"},"modified":"2025-10-07T13:37:14","modified_gmt":"2025-10-07T09:37:14","slug":"aliml%c9%99r-canli-huceyr%c9%99l%c9%99rd%c9%99n-biokomputer-yaradirlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/10\/07\/aliml%c9%99r-canli-huceyr%c9%99l%c9%99rd%c9%99n-biokomputer-yaradirlar\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259n biokomp\u00fcter yarad\u0131rlar"},"content":{"rendered":"<p>\u0130sve\u00e7r\u0259 aliml\u0259ri canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259n biokomp\u00fcter istehsal etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rd\u0259n ibar\u0259t qrup daha az enerji s\u0259rf ed\u0259r\u0259k s\u00fcni intellekti t\u0259krarlayan canl\u0131 serverl\u0259rl\u0259 dolu data m\u0259rk\u0259zl\u0259ri yaratmaq \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir. S\u0259yl\u0259r t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n proqram v\u0259 aparatla yana\u015f\u0131, hesablama d\u00fcnyas\u0131nda yeni komponent olan \u201cya\u015f proqram\u0131\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 proses\u0259 yol a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlara r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n \u201cFinalSpark\u201d laboratoriyas\u0131n\u0131n h\u0259mt\u0259sis\u00e7isi Fred Cordan bildirib: \u201cM\u0259n ki\u00e7ik bir ma\u015f\u0131n kimi bir neyrondan istifad\u0259 ed\u0259c\u0259y\u0259m&#8221; dem\u0259y\u0259 ba\u015flayanda, bu, beynimiz\u0259 f\u0259rqli bir bax\u0131\u015f verir v\u0259 kim oldu\u011fumuzu \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na al\u0131r\u201d. O etiraf edib ki, \u201cbiokomp\u00fcter\u201d ideyas\u0131 \u00e7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259rib\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r v\u0259 onun mahiyy\u0259tind\u0259 elmi fantastikadan do\u011fan bir konsepsiya var.<\/p>\n<p>Hesabatda deyilir ki, insan\u0131n d\u0259ri h\u00fcceyr\u0259l\u0259rind\u0259n k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si \u201cFinalSpark\u201d\u0131n biokomp\u00fcterin neyronlar\u0131nda \u00f6yr\u0259nm\u0259ni i\u015f\u0259 salmaq kimi b\u00f6y\u00fck m\u0259qs\u0259din\u0259 do\u011fru ilk add\u0131md\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, onlar veril\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259r. Sertifikatl\u0131 provayderl\u0259rd\u0259n al\u0131nan d\u0259ri h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri canl\u0131 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 daha sonra \u201corqanoidl\u0259r\u201d kimi tan\u0131nan ki\u00e7ik laboratoriyada yeti\u015fdirilmi\u015f beyin\u0259 b\u0259nz\u0259r sferaya \u00e7evrilir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar vur\u011fulay\u0131rlar ki, orqanoid insan beynind\u0259n \u00e7ox daha az m\u00fcr\u0259kk\u0259b olsa da, \u0259sas struktur bloklar\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 ay \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259n prosesd\u0259n sonra orqanoidl\u0259r elektrodlara birl\u0259\u015fdirilir v\u0259 sad\u0259 klaviatura \u0259mrl\u0259rin\u0259 cavab verm\u0259l\u0259ri xahi\u015f olunur. Bir orqanoid elektrik siqnal\u0131 ald\u0131qda, komp\u00fcter ekran\u0131ndak\u0131 EEG izin\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tli bir qrafikd\u0259 ki\u00e7ik bir f\u0259aliyy\u0259t s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bel\u0259likl\u0259, n\u0259tic\u0259l\u0259r komp\u00fcterd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nmaqla, elektrik siqnallar\u0131n\u0131n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 q\u0259bulu yoxlan\u0131la bil\u0259r. Elektrik stimullar\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259k v\u0259 cavabs\u0131z suallara cavab verm\u0259kd\u0259 m\u0259qs\u0259d canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259 \u0259sasl\u0131 komp\u00fcterl\u0259rin \u00f6yr\u0259nm\u0259 qabiliyy\u0259tini v\u0259 komanda-cavab sisteml\u0259rini inki\u015faf etdirm\u0259kdir. Bu, s\u00fcni intellekt \u0259sasl\u0131 bir prosesdir.<\/p>\n<p>Hesabatda qeyd edildiyi kimi, biokomp\u00fcter \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck cavabs\u0131z suallardan biri onun enerji m\u0259nb\u0259yinin n\u0259 olaca\u011f\u0131d\u0131r. Adi bir komp\u00fcter sad\u0259c\u0259 enerji t\u0259chizat\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlan\u0131la bils\u0259 d\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc qidaland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri qan damarlar\u0131 olmayan biokomp\u00fcter \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259ziyy\u0259t tamamil\u0259 f\u0259rqlidir. Haz\u0131rda aliml\u0259r bu \u00e7\u0259tin problem \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f apar\u0131rlar.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/alimler_canli_huceyrelerden_biokomputer_yaradirlar-3786711\">azertag.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130sve\u00e7r\u0259 aliml\u0259ri canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259n biokomp\u00fcter istehsal etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Aliml\u0259rd\u0259n ibar\u0259t qrup daha az enerji s\u0259rf ed\u0259r\u0259k s\u00fcni intellekti t\u0259krarlayan canl\u0131 serverl\u0259rl\u0259 dolu data m\u0259rk\u0259zl\u0259ri yaratmaq \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir. S\u0259yl\u0259r t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n proqram v\u0259 aparatla yana\u015f\u0131, hesablama d\u00fcnyas\u0131nda yeni komponent olan \u201cya\u015f proqram\u0131\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 proses\u0259 yol a\u00e7\u0131r. T\u0259dqiqatlara r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n \u201cFinalSpark\u201d laboratoriyas\u0131n\u0131n h\u0259mt\u0259sis\u00e7isi Fred Cordan bildirib: \u201cM\u0259n ki\u00e7ik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218092"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218092"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218092\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":218094,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218092\/revisions\/218094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218092"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218092"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218092"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}