{"id":218114,"date":"2025-10-09T10:04:42","date_gmt":"2025-10-09T06:04:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=218114"},"modified":"2025-10-09T10:04:44","modified_gmt":"2025-10-09T06:04:44","slug":"r%c9%99q%c9%99msal-n%c9%99sil-az%c9%99rbaycan-m%c9%99kt%c9%99bl%c9%99rind%c9%99-suni-intellekt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/10\/09\/r%c9%99q%c9%99msal-n%c9%99sil-az%c9%99rbaycan-m%c9%99kt%c9%99bl%c9%99rind%c9%99-suni-intellekt\/","title":{"rendered":"R\u0259q\u0259msal n\u0259sil: Az\u0259rbaycan m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 s\u00fcni intellekt"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 2022\u20132026-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf Strategiyas\u0131nda erk\u0259n ya\u015flardan r\u0259q\u0259msal s\u0259ri\u015ft\u0259l\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si, \u0130KT-nin t\u0259hsild\u0259 t\u0259tbiqi v\u0259 distant t\u0259hsil imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u0259sas prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 t\u0259hsil sisteminin informasiyala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r \u0259ld\u0259 olunub. Bu sah\u0259d\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc add\u0131mlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015fagirdl\u0259rin \u0130KT vasit\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Haz\u0131rda 3798 \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259si Fiber Optik, Gpon, ADSL v\u0259 Simsiz qo\u015fulma n\u00f6v\u00fc il\u0259 AT\u015e-y\u0259 qo\u015fulub. Bu da \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 90%-\u0259 yax\u0131n m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r t\u0259hsil sisteminin r\u0259q\u0259msal infrastrukturunun g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 m\u00fcsb\u0259t dinamikan\u0131 \u0259ks etdirir. Bununla bel\u0259, n\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin internet \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>\u015eagirdl\u0259rin \u0130KT bacar\u0131qlar\u0131na d\u0259rind\u0259n yiy\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259ri, onlar\u0131n informasiya m\u0259kan\u0131nda s\u0259rb\u0259st v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 nail olunmas\u0131, r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli, m\u0259ntiqi v\u0259 qeyri-standart d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzin\u0259 malik \u015f\u0259xsl\u0259r kimi formala\u015fmalar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 2017-2018-ci t\u0259dris ilind\u0259n etibar\u0259n ba\u015flayaraq \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u201cR\u0259q\u0259msal bacar\u0131qlar\u201d layih\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. Layih\u0259 Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi \u201c\u0130nformatika\u201d f\u0259nninin transformasiyas\u0131na y\u00f6n\u0259lib v\u0259 &#8220;Alqoritmika&#8221; beyn\u0259lxalq t\u0259hsil \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>2024-2025-ci t\u0259dris ilind\u0259 layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u015fagirdl\u0259r\u0259 s\u00fcni intellektin n\u0259 oldu\u011fu v\u0259 hans\u0131 sah\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq edildiyi bar\u0259d\u0259 giri\u015f d\u0259rsl\u0259ri t\u0259dris edilib. 2025-2026-c\u0131 t\u0259dris ilind\u0259 is\u0259 proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u015fagirdl\u0259rin t\u0259dris v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 \u00fczr\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fc d\u0259rsl\u0259r \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cS\u00fcni \u0130ntellekt\u201d h\u0259ll\u0259rinin t\u0259tbiqi istiqam\u0259tind\u0259 ilkin haz\u0131rl\u0131q v\u0259 t\u0259hlil i\u015fl\u0259ri apar\u0131lmaqdad\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259n biri, t\u0259hsilalanlar \u00fc\u00e7\u00fcn real d\u0259rs m\u00fchitind\u0259 verdiyi suallara d\u00fczg\u00fcn, d\u0259qiq v\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n cavablar t\u0259qdim ed\u0259n v\u0259 t\u0259hsilver\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 metodik v\u0259saitl\u0259rin izah\u0131n\u0131, d\u0259rs planlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 meyarlar\u0131n\u0131n izah\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n s\u00fcni intellekt h\u0259ll\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>S\u00fcni intellekt texnologiyalar\u0131n\u0131n sinifl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li \u00f6yr\u0259nilm\u0259si:<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259kmill\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k 2025-ci ild\u0259 t\u0259sdiq olunan informatika f\u0259nni \u00fczr\u0259 t\u0259hsil proqram\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq m\u0259zmun x\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259hsilalanlar informasiya c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 informasiya m\u0259d\u0259niyy\u0259ti anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n mahiyy\u0259tini, kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik probleml\u0259rini v\u0259 f\u0259rdi m\u0259lumatlar\u0131n qorunmas\u0131 yollar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nir, s\u00fcni intellekt v\u0259 onun t\u0259tbiq sah\u0259l\u0259rini tan\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cR\u0259q\u0259msal bacar\u0131qlar\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 sinifl\u0259r \u00fczr\u0259 S\u0130-in t\u0259drisi h\u0259yata ke\u00e7irilir:<\/p>\n<p>\u00b7\u00a0V sinif &#8211; S\u0130 vizual texnologiyalar\u0131na giri\u015f, layih\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259kil generasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 praktik d\u0259rsl\u0259r \u2014 m\u0259tn s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259 t\u0259qdimatlar \u00fc\u00e7\u00fcn ill\u00fcstrasiyalar;<\/p>\n<ul>\n<li>VI sinif &#8211; linqvistik d\u0259st\u0259k al\u0259tl\u0259ri, m\u0259tnl\u0259rin orfoqrafiya v\u0259 \u00fcslub bax\u0131m\u0131ndan yoxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn S\u0130-d\u0259n istifad\u0259;<\/li>\n<li>VII sinif &#8211; S\u0130 texnologiyalar\u0131n\u0131n praktik m\u0259nims\u0259nilm\u0259si, m\u0259kt\u0259b layih\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259svirl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131, t\u0259dris v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n h\u0259lli zaman\u0131 \u201cChatGPT\u201d v\u0259 dig\u0259r S\u0130-l\u0259r\u0259 sor\u011fular (promptlar) t\u0259rtib etm\u0259yi \u00f6yr\u0259nm\u0259k;<\/li>\n<li>VIII sinif &#8211; multimedia m\u0259zmununun yarad\u0131lmas\u0131, videorolikl\u0259r v\u0259 cizgi filml\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ssenaril\u0259rin yaz\u0131lmas\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131 layih\u0259l\u0259rd\u0259 S\u0130 al\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259;<\/li>\n<li>IX sinif &#8211; veb-texnologiyalar v\u0259 S\u0130, neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 saytlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u2014 \u015fablonlar\u0131n v\u0259 maketl\u0259rin generasiyas\u0131, r\u0259ng sxeml\u0259rinin se\u00e7ilm\u0259si, m\u0259zmunun avtomatik yarad\u0131lmas\u0131, vibe-coding, avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kodla\u015fd\u0131rma, m\u0259tnd\u0259n koda \u00e7evirm\u0259 v\u0259 \u0259sas HTML\/CSS teql\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si;<\/li>\n<li>X sinif &#8211; S\u0130 il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas bacar\u0131qlar, promptinqin \u0259saslar\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rl\u0259 multimedia yarad\u0131lmas\u0131, S\u0130 vasit\u0259sil\u0259 video yaratmaq bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131;<\/li>\n<li>XI sinif &#8211; S\u0130 il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas bacar\u0131qlar, m\u00fcr\u0259kk\u0259b t\u0259dris v\u0259 layih\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131n h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn promptlar\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilmi\u015f istifad\u0259si v\u0259 dil modell\u0259rind\u0259n istifad\u0259.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lan informatika t\u0259may\u00fcll\u00fc sinifl\u0259rin \u015fagirdl\u0259rin\u0259 Python proqramla\u015fd\u0131rma dilinin \u201cPandas\u201d kitabxanas\u0131 d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259dilir ki, bu da m\u00fcasir veril\u0259nl\u0259rin analizi v\u0259 ma\u015f\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259si texnologiyalar\u0131na haz\u0131rl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan prinsipial \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0130 h\u0259ll\u0259rinin t\u0259tbiqin\u0259 ba\u015flan\u0131lan ikinci geni\u015fmiqyasl\u0131 birg\u0259 layih\u0259 \u201cM\u0259kt\u0259blil\u0259raras\u0131 Milli Hakaton\u201d m\u00fcsabiq\u0259sidir. T\u0259dbir informasiya texnologiyalar\u0131 (\u0130T) sah\u0259sind\u0259 istedadl\u0131 \u015fagirdl\u0259rin a\u015fkar edilm\u0259si v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sin\u0259, onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 v\u0259 sevdiyi pe\u015f\u0259y\u0259 istiqam\u0259tl\u0259nm\u0259sin\u0259 imkan yarad\u0131r. Hakatonun \u0259sas m\u0259qs\u0259di innovativ v\u0259 r\u0259q\u0259msal bacar\u0131qlar \u00fczr\u0259 t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin v\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n texniki, texnoloji v\u0259 innovasiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc pe\u015f\u0259l\u0259r\u0259 \u015fagirdl\u0259rin maraq v\u0259 meyill\u0259rinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, bu sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rin \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin daha da geni\u015fl\u0259ndirm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir t\u0259lim texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259dris prosesin\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, interaktivlik v\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn milli onlayn \u201cR\u0259q\u0259msal m\u0259kt\u0259b\u201d t\u0259hsil platformas\u0131 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. \u0130lkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u201cR\u0259q\u0259msal m\u0259kt\u0259b\u201d platformas\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n platforma t\u0259hsil sistemind\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi il\u0259 yana\u015f\u0131 t\u0259dris v\u0259 idar\u0259etm\u0259 prosesl\u0259rini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k, h\u0259m\u00e7inin t\u0259hsild\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, 2025-ci ilin oktyabr\u0131nda \u201cKod saat\u0131\u201d t\u0259dbiri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 S\u0130 \u00fczr\u0259 maarifl\u0259ndirici m\u00fcsabiq\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. \u015eagirdl\u0259r \u201cAlgorithmics\u201d onlayn platformas\u0131nda s\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda praktik t\u0259tbiql\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259c\u0259kl\u0259r. Tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n bir qismi \u0259l il\u0259 h\u0259lli uzun vaxt t\u0259l\u0259b ed\u0259n, lakin neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259 al\u0259tl\u0259ri il\u0259 s\u00fcr\u0259tli h\u0259ll edil\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131qlard\u0131r. Bu, S\u0130-nin \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini praktikada n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n<p>Keyfiyy\u0259tli m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 &#8220;Alqoritmika&#8221; \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n yeni t\u0259dris ili \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetind\u0259 (ADPU) \u201cM\u00fc\u0259llimin i\u015find\u0259 S\u0130\u201d adl\u0131 kurs haz\u0131rlan\u0131b. Kurs neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rl\u0259 praktik tan\u0131\u015fl\u0131q imkan\u0131 verir v\u0259 pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tin avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn S\u0130 al\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. Proqram pedaqoji ixtisasda t\u0259hsil alan b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muallim.edu.az\/news\/reqemsal-nesil-azerbaycan-mekteblerinde-suni-intellekt-68e383745845f5b88e54de5c\">muallim.edu.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 2022\u20132026-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf Strategiyas\u0131nda erk\u0259n ya\u015flardan r\u0259q\u0259msal s\u0259ri\u015ft\u0259l\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si, \u0130KT-nin t\u0259hsild\u0259 t\u0259tbiqi v\u0259 distant t\u0259hsil imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u0259sas prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 t\u0259hsil sisteminin informasiyala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r \u0259ld\u0259 olunub. Bu sah\u0259d\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc add\u0131mlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015fagirdl\u0259rin \u0130KT vasit\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218114"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218114"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":218116,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218114\/revisions\/218116"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}