{"id":218442,"date":"2025-11-03T15:39:00","date_gmt":"2025-11-03T11:39:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=218442"},"modified":"2025-11-04T12:41:34","modified_gmt":"2025-11-04T08:41:34","slug":"az%c9%99rbaycan-milli-elml%c9%99r-akademiyasinin-80-illik-yubiley-yigincagi-kecirilib-prezident-ilham-eliyev-t%c9%99dbird%c9%99-cixis-edib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/11\/03\/az%c9%99rbaycan-milli-elml%c9%99r-akademiyasinin-80-illik-yubiley-yigincagi-kecirilib-prezident-ilham-eliyev-t%c9%99dbird%c9%99-cixis-edib\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illik yubiley y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131 ke\u00e7irilib Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib"},"content":{"rendered":"<p>Noyabr\u0131n 3-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f y\u0131\u011f\u0131ncaq ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri v\u0259 Akademiyan\u0131n 80 illik yubiley y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n xarici qonaqlarla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>Sonra Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>-H\u00f6rm\u0259tli xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tli qonaqlar.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tli aliml\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259n sizi Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illik yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 \u00fcr\u0259kd\u0259n t\u0259brik edir\u0259m, Akademiyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 u\u011furlar arzulay\u0131ram. \u018fmin\u0259m ki, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131, Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri bundan sonra da \u00f6lk\u0259mizin u\u011furlu inki\u015faf\u0131na \u00f6z t\u00f6hf\u0259l\u0259rini ver\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Akademiya 80 il \u0259rzind\u0259 b\u00f6y\u00fck yol ke\u00e7mi\u015fdir, Az\u0259rbaycanda elmin inki\u015faf\u0131nda apar\u0131c\u0131 rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 biz m\u00fcxt\u0259lif ictimai-siyasi qurulu\u015flarda ya\u015fasaq da, Az\u0259rbaycan h\u0259r zaman \u00f6z elminin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t yetirirdi. Sirr deyil ki, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259r zaman Az\u0259rbaycan aliml\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z s\u0259yl\u0259rini \u0259sirg\u0259mirdi. H\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Akademiyan\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259kmill\u0259\u015fdi, bir ne\u00e7\u0259 yeni elmi-t\u0259dqiqat institutu yarad\u0131ld\u0131, elmin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck v\u0259sait ayr\u0131l\u0131rd\u0131. Faktiki olaraq bu siyas\u0259t m\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259 d\u0259 davam etdirilirdi. Ulu \u00d6nd\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan g\u0259nci o vaxt Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir v\u0259 bel\u0259likl\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 intellektual potensial daha da g\u00fccl\u0259nmi\u015fdir. Eyni siyas\u0259ti biz m\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259 d\u0259 apar\u0131r\u0131q. Bu g\u00fcn d\u0259 on minl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan g\u0259nci art\u0131q d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 ezam olunur. Onlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti oxuyub V\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131rlar v\u0259 bel\u0259likl\u0259, \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131na \u00f6z d\u0259y\u0259rli t\u00f6hf\u0259l\u0259rini verirl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259ri \u00e7ox a\u011f\u0131r idi, faci\u0259vi idi. O vaxt m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti, irad\u0259si, xalqa olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bizi b\u00f6y\u00fck b\u0259lalardan qurtara bilmi\u015fdir. O da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck g\u00f6st\u0259ricidir ki, onun hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259, Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti il\u0259 ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc m\u0259hz 1993-c\u00fc ild\u0259 Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda olmu\u015fdur. Bel\u0259likl\u0259, o, bir daha m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n, y\u0259ni, yenil\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n prioritetl\u0259rini a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259yan etmi\u015fdir. D\u00fczd\u00fcr, o vaxt bizim maliyy\u0259 imkanlar\u0131m\u0131z \u00e7ox m\u0259hdud idi, dem\u0259k olar ki, yox idi, x\u0259zin\u0259 bo\u015f idi. Az\u0259rbaycan b\u00f6y\u00fck humanitar f\u0259lak\u0259tl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 idi. Bir milyondan \u00e7ox qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck iqtisadi, maliyy\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri. Amma buna baxmayaraq, yen\u0259 d\u0259 Akademiyan\u0131n i\u015fin\u0259, Akademiyan\u0131n qorunmas\u0131na, aliml\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259sait ayr\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, ill\u0259r ke\u00e7dikc\u0259, Az\u0259rbaycan inki\u015faf etdikc\u0259 bu v\u0259sait daha b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 ayr\u0131l\u0131r. Son on il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan elmin\u0259 ayr\u0131lan v\u0259sait iki d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259nim prezidentlik d\u00f6vr\u00fcmd\u0259 d\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259, y\u0259ni, Az\u0259rbaycan elminin inki\u015faf\u0131na g\u00f6st\u0259ril\u0259n diqq\u0259t Ulu \u00d6nd\u0259rin siyas\u0259tin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131ld\u0131. Bir \u00e7ox add\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Akademiyan\u0131n maddi-texniki bazas\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilmi\u015fdir v\u0259 burada yerl\u0259\u015f\u0259n, bu akademiya \u015f\u0259h\u0259rciyind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n binalar\u0131n t\u0259miri apar\u0131ld\u0131. Buraya, elm\u0259 aidiyy\u0259ti olmayan, akademiyan\u0131n b\u0259zi binalar\u0131n\u0131 z\u0259bt etmi\u015f qurumlar buradan \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Yeni b\u00f6y\u00fck elmi kitabxana in\u015fa edilmi\u015fdir. Milli Ensiklopediya \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bina in\u015fa edilmi\u015fdir. Elmi-t\u0259dqiqat institutlar\u0131n\u0131n, dediyim kimi, t\u0259miri v\u0259 avadanl\u0131qlarla t\u0259chizi t\u0259min edilmi\u015fdir. Elm Fondu h\u0259l\u0259 2009-cu ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. O vaxt bu Fondun yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di Az\u0259rbaycan aliml\u0259rin\u0259 maddi d\u0259st\u0259k verm\u0259k, elmin inki\u015faf\u0131na qrantlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 t\u0259kan verm\u0259k idi. Elmin inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 Milli Strategiya q\u0259bul edilmi\u015fdir. \u201cElm haqq\u0131nda\u201d Qanun q\u0259bul edilmi\u015fdir, D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Y\u0259ni, g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri sadalamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vaxt laz\u0131md\u0131r. Sad\u0259c\u0259 olaraq, bunu bildirm\u0259liy\u0259m ki, b\u00fct\u00fcn ba\u015fqa sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259ti davam edir, ya\u015fay\u0131r, yeni formalarla z\u0259nginl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>M\u0259n 10 il bundan \u0259vv\u0259l &#8211; Akademiyan\u0131n 70 illiyind\u0259 bax bu salonda aliml\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdim v\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ki, bu 10 il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda duran b\u00fct\u00fcn ba\u015fqa v\u0259zif\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, elmin inki\u015faf\u0131na da \u00f6z d\u0259st\u0259yimi g\u00f6st\u0259rim. Bu g\u00fcn b\u0259zi fikirl\u0259rimi sizinl\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u00c7\u00fcnki son 10 il \u0259rzind\u0259 h\u0259m d\u00fcnyada, h\u0259m Az\u0259rbaycanda k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f vermi\u015fdir. D\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015f, d\u00fcnyada ged\u0259n siyasi prosesl\u0259r, m\u00fcharib\u0259l\u0259r, h\u0259rbi toqqu\u015fmalar, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn pozulmas\u0131, m\u00f6vcud olan qaydalar\u0131n tamamil\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259, son 10 il bizim \u00fc\u00e7\u00fcn inki\u015faf v\u0259 z\u0259f\u0259rl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin ill\u0259r olmu\u015fdur. \u018fsas v\u0259zif\u0259 &#8211; torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n azad edilm\u0259si, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u0259rpas\u0131, suverenliyimizin b\u0259rpas\u0131 layiqinc\u0259 t\u0259min edilmi\u015fdir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan b\u00fct\u00fcn suveren torpaqlara sahibdir. Bizim \u0259razimizd\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r yoxdur. Bizim \u0259razimizd\u0259 xarici h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r yoxdur. Bu g\u00fcn biz bu torpaqlarda qurub-yarad\u0131r\u0131q. Biz bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra \u015fanl\u0131 Z\u0259f\u0259rimizin be\u015finci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc qeyd ed\u0259c\u0259yik. Son be\u015f il \u0259rzind\u0259 d\u00fcnyada bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r, toqqu\u015fmalar, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r ba\u015f verirdi v\u0259 h\u0259r \u015fey m\u00fcqayis\u0259 il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Bunu da aliml\u0259r yax\u015f\u0131 bilir. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bizim q\u0259d\u0259r parlaq, tam v\u0259 m\u00fctl\u0259q Q\u0259l\u0259b\u0259 qazanan ikinci \u00f6lk\u0259 olmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan tamamil\u0259 yeni v\u0259ziyy\u0259td\u0259 ya\u015fay\u0131r v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6z add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n d\u00fcnyada ged\u0259n prosesl\u0259r\u0259 h\u0259m uy\u011funla\u015fd\u0131rmal\u0131y\u0131q, h\u0259m d\u0259 ki, bir \u00e7ox t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r ir\u0259li s\u00fcrm\u0259liyik. Ona g\u00f6r\u0259 t\u0259bii ki, ill\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 qar\u015f\u0131da duran v\u0259zif\u0259l\u0259r d\u0259 d\u0259yi\u015fir. Ona g\u00f6r\u0259 bug\u00fcnk\u00fc inki\u015fafla ba\u011fl\u0131, inki\u015faf\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k istiqam\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, prioritetl\u0259r \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrd\u0259n f\u0259rql\u0259nir. Bu g\u00fcn sirr deyil ki, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131, eyni zamanda, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini o \u00f6lk\u0259nin texnoloji imkanlar\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. Bu g\u00fcn biz bunu iqtisadi inki\u015fafda g\u00f6r\u00fcr\u00fck, yeni texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqind\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck, yeni m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Ona g\u00f6r\u0259 texnoloji inki\u015faf bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas prioritet olmal\u0131d\u0131r v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, burada Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259zif\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. T\u0259bii ki, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259zif\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr ki, biz bu texnoloji inki\u015faf\u0131 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259k v\u0259 bel\u0259likl\u0259, bizim inki\u015faf\u0131m\u0131z dayan\u0131ql\u0131 olsun.<\/p>\n<p>Art\u0131q h\u0259r k\u0259s g\u00f6r\u00fcr v\u0259 bilir ki, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259bii resurslar yox, m\u0259hz c\u0259miyy\u0259tin intellektual potensial\u0131, texnoloji inki\u015faf, elmin inki\u015faf\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Y\u0259ni, t\u0259bii resurslar bizim \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 olaraq bir vasit\u0259dir, bir imkand\u0131r ki, biz t\u0259bii resurslar\u0131n ixrac\u0131ndan \u0259ld\u0259 etdiyimiz v\u0259saiti insan kapital\u0131na y\u00f6n\u0259ld\u0259k, texnoloji inki\u015fafa y\u00f6n\u0259ld\u0259k ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bizim inki\u015faf\u0131m\u0131z dayan\u0131ql\u0131 olsun. H\u0259r k\u0259s yax\u015f\u0131 bilir ki, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r t\u00fck\u0259n\u0259n s\u0259rv\u0259tl\u0259rdir, gec-tez t\u00fck\u0259n\u0259c\u0259k. T\u00fck\u0259nm\u0259z s\u0259rv\u0259t is\u0259 intellektual potensiald\u0131r, amma o halda \u0259g\u0259r buna s\u0259rmay\u0259 qoyularsa. O s\u0259rmay\u0259ni d\u00f6vl\u0259t qoymal\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259nin elm ictimaiyy\u0259ti, aliml\u0259r bu istiqam\u0259td\u0259 \u00f6z s\u0259yl\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259lidirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 bu g\u00fcn \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri texnoloji inki\u015fafd\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00fcni intellekt. On il bundan \u0259vv\u0259l bu bar\u0259d\u0259 he\u00e7 kim he\u00e7 n\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131rd\u0131. Bu g\u00fcn art\u0131q bu, \u00f6lk\u0259l\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir. Biz burada geri qalmamal\u0131y\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 d\u00f6vl\u0259t laz\u0131mi add\u0131mlar\u0131 at\u0131r. Biz h\u0259r zaman \u0259sas apar\u0131c\u0131 x\u0259ttin, y\u0259ni, &#8220;mainstream&#8221;in, \u0259g\u0259r bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, arxas\u0131nca gedirik v\u0259 geri qalmamal\u0131y\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycanda s\u00fcni intellektin h\u0259m inki\u015faf\u0131, h\u0259m d\u0259 h\u0259yatda, iqtisadiyyatda, texnoloji inki\u015fafda t\u0259tbiqi bu g\u00fcn reall\u0131qd\u0131r v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz burada Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin f\u0259al i\u015ftirak\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yirik.<\/p>\n<p>Bu istiqam\u0259td\u0259 apar\u0131lan dig\u0259r islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f u\u011furlar r\u0259q\u0259msalla\u015fma il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Biz r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 geni\u015f miqyasda t\u0259tbiq edirik v\u0259 bunun faydas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Y\u0259ni, b\u0259lk\u0259 d\u0259 geni\u015f ictimaiyy\u0259t bunu yax\u0131ndan izl\u0259mir. Ancaq biz g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, r\u0259q\u0259msalla\u015fma olan sah\u0259l\u0259rd\u0259 art\u0131q i\u015fin keyfiyy\u0259tinin \u0259msal\u0131 da art\u0131r, s\u0259m\u0259r\u0259 d\u0259 art\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 daha g\u00f6z\u0259l n\u0259tic\u0259l\u0259r hasil edilir. Ona g\u00f6r\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259t bundan \u0259vv\u0259l bizim h\u00f6kum\u0259t strukturunda nazirliy\u0259 \u201cR\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyi\u201d ad\u0131 verilmi\u015fdir v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 add\u0131mlar at\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rini burada yen\u0259 d\u0259 f\u0259al olma\u011fa d\u0259v\u0259t edir\u0259m.<\/p>\n<p>Dig\u0259r vacib m\u0259s\u0259l\u0259 kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130ndi d\u00fcnyada kiberh\u00fccumlar geni\u015f v\u00fcs\u0259t al\u0131b. Az\u0259rbaycan da bu h\u00fccumlara bu il m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u0259rk\u0259zinin yarad\u0131lmas\u0131 vaxt\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015f add\u0131md\u0131r. Biz beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flarla, bu sah\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik olan \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 \u00e7ox geni\u015f proqramlar \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik ki, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qoruya bil\u0259k, m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259 bil\u0259k. \u00c7\u00fcnki kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, y\u0259ni, virtual t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik deyil. Bu, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin fiziki t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyidir. Bu g\u00fcn h\u0259m m\u00fcharib\u0259l\u0259rin dem\u0259li apar\u0131lma qaydalar\u0131 d\u0259yi\u015fir, t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin m\u0259nb\u0259l\u0259ri d\u0259yi\u015fir v\u0259 d\u00fcnya d\u0259yi\u015fir. Ona g\u00f6r\u0259 bu sah\u0259y\u0259 \u0259g\u0259r laz\u0131mi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259s\u0259, he\u00e7 bir ba\u015fqa m\u00fcdafi\u0259 imkan\u0131 bizi b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rd\u0259n qoruya bilm\u0259z. Ona g\u00f6r\u0259 kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259m d\u00f6vl\u0259t, h\u0259m Az\u0259rbaycan\u0131n elm ictimaiyy\u0259ti birg\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259lidir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, eyni zamanda, biz\u0259 qar\u015f\u0131 kiberh\u00fccumlar t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r, ya t\u0259r\u0259fl\u0259r, ya qurumlar c\u0259zas\u0131z qalmamal\u0131d\u0131r. Biz h\u0259m \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259liyik, h\u0259m d\u0259 ki, biz\u0259 z\u0259r\u0259r verm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 d\u0259 layiqli cavab verm\u0259liyik.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn bildiyiniz kimi, Az\u0259rbaycanda h\u0259rbi s\u0259naye s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir v\u0259 art\u0131q uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259sait ayr\u0131l\u0131r, bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259kmill\u0259\u015fir. Eyni zamanda, bu yax\u0131nlarda biz bu sah\u0259ni \u00f6z\u0259l sektor \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 a\u00e7m\u0131\u015f\u0131q. \u00c7\u00fcnki bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011furlar \u0259ld\u0259 etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 m\u0259hsullar m\u0259hz \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n istehsal olunur. Ona g\u00f6r\u0259 biz d\u0259 burada lisenziyalar\u0131 verm\u0259kl\u0259 \u00f6z\u0259l sektoru c\u0259lb etmi\u015fik. Eyni zamanda, m\u0259nim t\u0259r\u0259fimd\u0259n d\u0259 onlara \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f olub v\u0259 bu g\u00fcn \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259r art\u0131q h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015flar. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, h\u0259l\u0259lik bu proses icra m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir, amma y\u0259qin ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bir \u00e7ox Az\u0259rbaycan \u015firk\u0259tl\u0259ri art\u0131q d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259li keyfiyy\u0259tli h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 m\u0259hsullar istehsal ed\u0259c\u0259kl\u0259r. Eyni zamanda, d\u00f6vl\u0259t x\u0259tti il\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r v\u0259 biz \u00f6z h\u0259rbi imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131q b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yerli istehsal hesab\u0131na geni\u015fl\u0259ndiririk, \u00f6z t\u0259l\u0259bat\u0131m\u0131z\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00f6d\u0259yirik. Art\u0131q bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 m\u0259hsul ixrac edirik v\u0259 qar\u015f\u0131ya v\u0259zif\u0259 qoyulub ki, h\u0259m daxili t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k, h\u0259m d\u0259 ixrac etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bizd\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 \u00e7ox ciddi s\u0259naye klasteri yarad\u0131ls\u0131n. \u00c7\u00fcnki bu, \u00e7ox g\u0259lirli sah\u0259dir v\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn yerl\u0259rind\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r alovlan\u0131r, dayanm\u0131r, \u0259fsuslar olsun ki, h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 m\u0259hsullara bundan sonra da ehtiyac olacaq. Ona g\u00f6r\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 bu g\u00fcn biz \u00e7ox f\u0259al i\u015fl\u0259yirik. Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, biz t\u0259bii ki, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259rimizi, eyni zamanda, Az\u0259rbaycan aliml\u0259rini bu istiqam\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t edirik.<\/p>\n<p>Bizim \u015fanl\u0131 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259miz. Bildiyiniz kimi, onun h\u0259r bir m\u0259rh\u0259l\u0259si, h\u0259r bir g\u00fcn\u00fc \u00f6yr\u0259nilir, \u00f6yr\u0259nilib v\u0259 bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq h\u0259rbi ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 d\u0259 t\u0259dqiq edilir. O c\u00fcml\u0259d\u0259n pilotsuz u\u00e7u\u015f aparatlar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi. M\u00fcharib\u0259d\u0259 m\u0259hz birinci biz bunu t\u0259tbiq etmi\u015fik. Bu g\u00fcn m\u00fcasir m\u00fcharib\u0259l\u0259ri bunsuz t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Y\u0259ni, bunun t\u0259m\u0259lini biz qoymu\u015fuq v\u0259 bu g\u00fcn bu istiqam\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Biz bu m\u0259hsullar\u0131 h\u0259m xarici bazarlardan t\u0259dar\u00fck edirik, eyni zamanda, \u00f6z\u00fcm\u00fcz d\u0259 bir \u00e7ox n\u00f6vd\u0259n ibar\u0259t pilotsuz u\u00e7u\u015f aparatlar\u0131n\u0131 istehsal etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 bunu davam etdir\u0259c\u0259yik. Burada da t\u0259bii ki, Az\u0259rbaycan elmi ictimaiyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck f\u0259aliyy\u0259t meydan\u00e7as\u0131 yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259n b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, elm iqtisadiyyatla, s\u0259naye il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Burada bu k\u00fcrs\u00fcd\u0259n d\u00f6vl\u0259t strukturlar\u0131na da g\u00f6st\u0259ri\u015f verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri il\u0259 daha s\u0131x i\u015fl\u0259sinl\u0259r.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn bizim elmimizin praktik n\u0259tic\u0259l\u0259ri olmal\u0131d\u0131r. T\u0259kc\u0259 elmi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 yox, h\u0259yatda v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, burada \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259, uzla\u015fma y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmal\u0131d\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, bu s\u00f6zl\u0259rd\u0259n sonra bizim d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131m\u0131z Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri il\u0259 daha f\u0259al i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Bizim iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rimiz \u00e7ox m\u00fcsb\u0259tdir. D\u00fczd\u00fcr, \u00fcmumi daxili m\u0259hsul \u00e7ox artm\u0131r. Bunun da \u0259sas s\u0259b\u0259bi neft hasilat\u0131n\u0131n obyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sidir. Ancaq bu g\u00fcn iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n apar\u0131c\u0131 t\u0259kanverici q\u00fcvv\u0259si qeyri-neft sektordur. Bu, bizim \u00fcmumi iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tini t\u0259\u015fkil edir. Bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 reytinq agentlikl\u0259ri &#8211; iki apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq reytinq agentliyi bizim kredit reytinqimizi qald\u0131r\u0131b v\u0259 bunu investisiya reytinqin\u0259 uy\u011fun s\u0259viyy\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131b. Bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ged\u0259n iqtisadi islahatlar\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn bizim iqtisadiyyat sa\u011flam iqtisadiyyatd\u0131r. Biz he\u00e7 kimd\u0259n as\u0131l\u0131 deyilik. \u0130qtisadi m\u00fcst\u0259qillik t\u0259bii olaraq siyasi m\u00fcst\u0259qilliyi d\u0259 g\u00fccl\u0259ndirir. Bizim xarici borcumuz \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Sirr deyil ki, bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 xarici borc o \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00fcmumi daxili m\u0259hsulunun y\u00fcz faizini, b\u0259lk\u0259 d\u0259 daha \u00e7ox t\u0259\u015fkil edir. Bizd\u0259 is\u0259 bu, c\u0259mi 6 faizd\u0259n bir q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur. Bizim valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z ild\u0259n-il\u0259 art\u0131r v\u0259 bu il d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131b, 80 milyard dollar\u0131 \u00f6t\u00fcb. Bizim valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z xarici borcumuzdan 16 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Biz \u0259g\u0259r ist\u0259s\u0259k, xarici borcumuzu bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 s\u0131f\u0131rlaya bil\u0259rik. Y\u0259ni, bu g\u00f6st\u0259riciy\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn d\u00fcnya miqyas\u0131nda apar\u0131c\u0131 yerl\u0259rd\u0259dir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, iqtisadi v\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131 biz\u0259 imkan verir ki, b\u00f6y\u00fck investisiya layih\u0259l\u0259rini icra ed\u0259k. T\u0259biidir ki, bu g\u00fcn \u0259sas investisiya layih\u0259l\u0259rinin istiqam\u0259ti Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurdur. Azad edilmi\u015f bu torpaqlarda da d\u00fcnyada misli g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015f i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Y\u0259ni, Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatland\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 bir \u00e7ox v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z art\u0131q azad edilmi\u015f torpaqlara gedibl\u0259r. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 orada olublar v\u0259 ged\u0259n inki\u015faf\u0131 \u00f6z g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Y\u0259ni, bizim g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131m\u0131z biz\u0259 h\u0259m \u0259minlik verir, h\u0259m d\u0259 azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n tezlikl\u0259 b\u0259rpa edilm\u0259sin\u0259 imkan verir. G\u00fccl\u00fc h\u0259rbi potensial\u0131 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn imkan verir. \u00c7\u00fcnki yen\u0259 d\u0259 dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bu g\u00fcn d\u00fcnyada qaydalar tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fib. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, y\u0259ni, onlar\u0131n bir \u00e7oxu iflic v\u0259ziyy\u0259tind\u0259dir. Onlar\u0131n q\u0259rarlar\u0131 icra edilmir. Nec\u0259 ki, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 4 q\u0259tnam\u0259si 30 il icra edilm\u0259mi\u015fdir. \u018fg\u0259r biz \u00f6z torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 h\u0259rbi yolla azad etm\u0259s\u0259ydik, h\u0259l\u0259 bundan sonra 100 il d\u0259 icra edilm\u0259y\u0259c\u0259kdi. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n n\u00fcfuzu b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu g\u00fcn g\u00fcc amili d\u00fcnyada apar\u0131c\u0131 amildir. Y\u0259ni, bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya budur v\u0259 bel\u0259 olan halda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, m\u00fcdafi\u0259 potensial\u0131, h\u0259rbi g\u00fcc \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259dir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat, maliyy\u0259 resurslar\u0131 olmadan bunu \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn yeni sah\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0259sas yerd\u0259 b\u0259rpaolunan enerji n\u00f6vl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Burada da Az\u0259rbaycan \u00f6n s\u0131ralardad\u0131r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda icra edil\u0259n b\u0259rpaolunan enerji layih\u0259l\u0259ri \u00e7ox geni\u015f miqyasl\u0131d\u0131r. T\u0259kc\u0259 Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda son 5 il \u0259rzind\u0259 30-dan \u00e7ox su elektrik stansiyas\u0131 in\u015fa edilmi\u015fdir. Onlar\u0131n toplam generasiya g\u00fcc\u00fc 300 meqavatdan \u00e7oxdur. G\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 gedir. Bu yax\u0131nlarda C\u0259bray\u0131l rayonunda 100 meqavatl\u0131q iki stansiyan\u0131n t\u0259m\u0259li qoyuldu. O stansiyalar\u0131n yan\u0131nda 240 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc G\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyas\u0131 in\u015fa edilir. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r G\u00fcn\u0259\u015f, k\u00fcl\u0259k v\u0259 su elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n generasiya g\u00fcc\u00fc 6 min meqavata \u00e7atmal\u0131d\u0131r. Bu, b\u00f6y\u00fck bir s\u0259naye sah\u0259sidir, s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti istiqam\u0259tidir. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rini burada da f\u0259al olma\u011fa d\u0259v\u0259t edir\u0259m.<\/p>\n<p>Geoloji k\u0259\u015ffiyyat i\u015fl\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. \u00c7\u00fcnki bu \u0259razi sovet vaxt\u0131nda laz\u0131m\u0131nca t\u0259dqiq edilm\u0259mi\u015fdir v\u0259 t\u0259dqiq edils\u0259 idi bel\u0259, yen\u0259 d\u0259 ovaxtk\u0131 texnologiyalarla onlar\u0131 tam \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Y\u0259ni, bu g\u00fcn m\u00fcasir texnologiyalarla peykd\u0259n t\u0259dqiqat, zondlama apar\u0131l\u0131r. T\u0259bii resurslar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi neft yataqlar\u0131n\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131 bir \u00e7ox hallarda fiziki, y\u0259ni, \u0259raziy\u0259 girm\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259nim g\u00f6st\u0259ri\u015fiml\u0259 art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 ayd\u0131r ki, Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda b\u00f6y\u00fck geoloji i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rini bu i\u015fl\u0259r\u0259 d\u0259v\u0259t edir\u0259m, d\u00f6vl\u0259t strukturlar\u0131na da g\u00f6st\u0259ri\u015f verir\u0259m. Hesab edir\u0259m ki, yax\u0131n bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 biz\u0259 \u00e7ox yax\u015f\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259k. Bizim \u00e7ox z\u0259ngin t\u0259bii resurslar\u0131m\u0131z var &#8211; q\u0131z\u0131l, g\u00fcm\u00fc\u015f, mis yataqlar\u0131, polimetal yataqlar. Onlar\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131, k\u0259\u015ffiyyat\u0131, i\u015fl\u0259nm\u0259si biz\u0259 b\u00f6y\u00fck xeyir g\u0259tir\u0259c\u0259k, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur regionlar\u0131m\u0131zda i\u015f yerl\u0259rinin b\u00f6y\u00fck sayda yarad\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaqd\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131qda Az\u0259rbaycan tarixi haqq\u0131nda da dan\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q. Bizim z\u0259ngin tariximiz \u0259fsuslar olsun ki, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n, erm\u0259ni diasporu t\u0259r\u0259find\u0259n uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 t\u0259hrif edilmi\u015fdir v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 biz\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan t\u0259bli\u011fat bu g\u00fcn d\u0259 dayanm\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 bunun qaba\u011f\u0131na biz \u00f6z h\u0259qiq\u0259tl\u0259rimizi qoymal\u0131y\u0131q. Bu bar\u0259d\u0259 m\u0259n 10 il bundan \u0259vv\u0259l Akademiyan\u0131n 70 illiyind\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam. Bu g\u00fcn d\u0259 bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m ki, biz \u00f6z tariximizi t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259bli\u011f etm\u0259liyik. Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131, Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259ri bizim z\u0259ngin tariximizi bilm\u0259lidirl\u0259r. Bilm\u0259lidirl\u0259r ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximiz, xalq\u0131m\u0131z\u0131n qurub-yaratma qabiliyy\u0259ti \u00e7ox\u0259srlidir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 b\u00f6y\u00fck co\u011frafiyada ya\u015fay\u0131b v\u0259 ya\u015fay\u0131r. T\u0259kc\u0259 onu dem\u0259k kifay\u0259tdir ki, bizim h\u00fcdudlar\u0131m\u0131z\u0131n o tay\u0131nda h\u0259r istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259halisi ya\u015fay\u0131r. Erm\u0259nistanda da ya\u015fay\u0131b, amma oradan qovulub. Amma \u0259min\u0259m ki, yen\u0259 d\u0259 ya\u015fayacaq. \u00c7\u00fcnki biz bu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rimizin o tay\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, orada Az\u0259rbaycan \u0259halisi \u00f6z \u0259z\u0259li tarixi torpaqlar\u0131nda ya\u015fay\u0131r v\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 l\u0259yaq\u0259tli v\u0259t\u0259nda\u015flar kimi ya\u015fay\u0131rlar. Az\u0259rbaycanl\u0131lar he\u00e7 vaxt separatizm x\u0259st\u0259liyin\u0259 d\u00fc\u00e7ar olmam\u0131\u015flar. Bizim xalq\u0131m\u0131z ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verib v\u0259 bu g\u00fcn he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar he\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn, he\u00e7 bir ba\u015fqa xalq \u00fc\u00e7\u00fcn problem yaratm\u0131r v\u0259 yaratmayacaq. Ona g\u00f6r\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n indiki Erm\u0259nistana qay\u0131tmas\u0131 Erm\u0259nistan xalq\u0131n\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tini qorxutmamal\u0131d\u0131r. M\u0259n bunu art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259t bundan \u0259vv\u0259l demi\u015f\u0259m. Biz \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131m\u0131za qay\u0131tmal\u0131y\u0131q, tanklarla yox, avtomobill\u0259rl\u0259 qay\u0131tmal\u0131y\u0131q. Bunu etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u0259sas v\u0259zif\u0259 d\u00f6vl\u0259tin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130ctimai t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 eyni zamanda, Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri, m\u0259n bilir\u0259m v\u0259 izl\u0259yir\u0259m ki, bu istiqam\u0259td\u0259 bir \u00e7ox elmi \u0259s\u0259rl\u0259r yarad\u0131b. Onlar\u0131n say\u0131 daha \u00e7ox olmal\u0131d\u0131r. H\u0259m elmi \u0259s\u0259rl\u0259r, s\u0259rgil\u0259r, t\u0259qdimatlar, tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259rin d\u0259rc edilm\u0259si. T\u0259kc\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rc edilmi\u015f x\u0259rit\u0259l\u0259r\u0259 baxmaq kifay\u0259tdir h\u0259r k\u0259s g\u00f6rs\u00fcn ki, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 toponiml\u0259rin m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir. O x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259 Sevan g\u00f6l\u00fc adl\u0131 g\u00f6l yoxdur. O x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fcd\u00fcr v\u0259 b\u00fct\u00fcn dig\u0259r bizim istifad\u0259 etdiyimiz tarixi toponiml\u0259rimiz orada \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. O x\u0259rit\u0259l\u0259ri biz t\u0259rtib etm\u0259mi\u015fik ki, kims\u0259 desin biz burada saxtakarl\u0131q el\u0259yirik. Bunu \u00c7ar Rusiyas\u0131 edib. H\u0259min o \u00c7ar Rusiyas\u0131 ki, vaxtil\u0259 erm\u0259nil\u0259ri \u0130randan v\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoludan g\u0259tir\u0259r\u0259k bizim Qaraba\u011f torpa\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fdirib ki, burada etnik v\u0259 dini t\u0259rkib d\u0259yi\u015fsin. Y\u0259ni, bu x\u0259rit\u0259l\u0259r tamamil\u0259 tarixi h\u0259qiq\u0259t\u0259 \u0259saslanan x\u0259rit\u0259l\u0259rdir. Ona g\u00f6r\u0259 biz bunu t\u0259bli\u011f etm\u0259liyik, t\u0259dqiq etm\u0259liyik. Daha \u00e7ox elmi \u0259s\u0259rl\u0259r, daha \u00e7ox h\u0259tta ki\u00e7ikh\u0259cmli bukletl\u0259r haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r ki, h\u0259m Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259ri \u00f6z tarixini yax\u0131ndan bilsinl\u0259r, h\u0259m d\u00fcnya ictimayy\u0259ti bilsin v\u0259 eyni zamanda, indiki Erm\u0259nistana bizim qay\u0131d\u0131\u015f\u0131m\u0131z da tamamil\u0259 m\u0259ntiqli v\u0259 \u0259dal\u0259tli s\u0259sl\u0259nsin. Ona g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bax, bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u0259lav\u0259 add\u0131mlara ehtiyac var. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 sanball\u0131 elmi \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiyac var. Art\u0131q 30 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, biz m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi ya\u015fay\u0131r\u0131q v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ox\u0259sirlik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan bug\u00fcnk\u00fc q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc olmam\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n tarixini t\u0259dqiq ed\u0259n, t\u0259bli\u011f ed\u0259n bir \u00e7ox \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 ehtiyac var.<\/p>\n<p>On il bundan \u0259vv\u0259l m\u0259n bu k\u00fcrs\u00fcd\u0259n, eyni zamanda, Az\u0259rbaycan dili haqq\u0131nda dan\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131m, \u00f6z narahatl\u0131\u011f\u0131m\u0131 ifad\u0259 etmi\u015fdim. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, son 10 il \u0259rzind\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 laz\u0131mi add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. Ancaq des\u0259m ki, v\u0259ziyy\u0259t m\u0259ni tam qane edir, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, s\u0259mimi olmaram. Az\u0259rbaycan dili \u00e7ox z\u0259ngin dildir. Bu g\u00fcn 50 milyondan \u00e7ox insan \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan dili ana dilidir. Ancaq t\u0259miz, saf, \u0259d\u0259bi Az\u0259rbaycan dilinin qoruyucular\u0131 bizik &#8211; m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti. M\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m sur\u0259td\u0259 olaraq tan\u0131\u015f oluram, diqq\u0259td\u0259 saxlay\u0131ram, laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcr\u0259m. G\u00f6r\u00fcr\u0259m ki, b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 bizim \u0259d\u0259bi dilimiz dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar aras\u0131nda itirilir. Daha \u00e7ox m\u0259i\u015f\u0259t dili kimi istifad\u0259 olunur, xarici k\u0259lm\u0259l\u0259rl\u0259 dolu olur. Ona g\u00f6r\u0259 biz \u00f6z dilimizi qorumasaq, dilimizi t\u0259miz, saf saxlamasaq, onda yava\u015f-yava\u015f dilimizi itir\u0259 bil\u0259rik. H\u0259r bir mill\u0259t, h\u0259r bir xalq \u00fc\u00e7\u00fcn onun Ana dili onun milli m\u0259nsubiyy\u0259tinin \u0259sas amilidir v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn ictimai f\u0259allar, b\u00fct\u00fcn ictimaiyy\u0259t bir n\u00f6qt\u0259y\u0259 vurmal\u0131d\u0131r. Bizim dilimiz q\u0259dimdir. Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, 50 milyondan \u00e7ox insan \u00fc\u00e7\u00fcn Ana dilidir, \u00e7ox z\u0259ngindir v\u0259 xarici k\u0259lm\u0259l\u0259r\u0259 ehtiyac da yoxdur. D\u00fczd\u00fcr, beyn\u0259lxalq leksikon var v\u0259 h\u0259r birimiz bu leksikondan istifad\u0259 edirik. Amma \u0259g\u0259r Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u0259z\u0259li bir k\u0259lm\u0259 varsa, ba\u015fqa dild\u0259n k\u0259lm\u0259ni g\u0259tirib \u0259v\u0259zl\u0259m\u0259k n\u0259 m\u0259qs\u0259d da\u015f\u0131y\u0131r? Bu, ya s\u0259hvdir, ya t\u0259xribatd\u0131r. H\u0259r ikisi d\u0259 q\u0259buledilm\u0259zdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n i\u015fi olmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, d\u00f6vl\u0259t, aliml\u0259r, dil\u00e7il\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar, \u015fairl\u0259r, jurnalistl\u0259r, siyas\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t verm\u0259lidirl\u0259r. Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, 10 il bundan \u0259vv\u0259l m\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131m. \u00c7\u00fcnki bu, m\u0259ni narahat edirdi. On il \u0259rzind\u0259 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc ki, biz dilimizi k\u0259nar k\u0259lm\u0259l\u0259rd\u0259n qoruya bil\u0259k. Amma yen\u0259 d\u0259 oradan-buradan e\u015fidir\u0259m, &#8211; h\u0259m televiziyalarda, h\u0259m yaz\u0131l\u0131 mediada, h\u0259m b\u0259zi insanlar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda, &#8211; buna he\u00e7 bir g\u0259r\u0259k yoxdur. Y\u0259ni, biz xalq kimi, mill\u0259t kimi \u00f6z dilimizi qorumasaq, onda yava\u015f-yava\u015f bizim milli kimliyimiz d\u0259 sars\u0131la bil\u0259r. \u018fmin\u0259m ki, m\u0259nim s\u00f6zl\u0259rim h\u0259r k\u0259s\u0259 \u00e7atacaq v\u0259 \u00f6z\u00fcm d\u0259 daim bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259\u015f\u011ful olaca\u011fam, izl\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m, laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259y\u0259m. Az\u0259rbaycan aliml\u0259rind\u0259n d\u0259 bax, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 \u00f6z m\u00fcnasib\u0259tini v\u0259 d\u0259st\u0259yini g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131 edir\u0259m.<\/p>\n<p>Qeyd etdiyim kimi, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra biz tarixi Z\u0259f\u0259rimizin be\u015f illiyini qeyd ed\u0259c\u0259yik. H\u0259rbi parad t\u0259\u015fkil edil\u0259c\u0259k. Be\u015f il \u0259vv\u0259l, 2020-ci ilin dekabr\u0131nda Z\u0259f\u0259r parad\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir. 2023-c\u00fc ild\u0259 Xank\u0259ndid\u0259 h\u0259rbi parad ke\u00e7irilmi\u015fdir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyi tam b\u0259rpa edilmi\u015fdir. Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra Azadl\u0131q meydan\u0131nda h\u0259rbi parad\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si b\u00f6y\u00fck hadis\u0259dir, q\u00fcrurverici hadis\u0259dir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu \u015eanl\u0131 Z\u0259f\u0259rl\u0259 bundan sonra \u0259b\u0259di f\u0259xr ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>M\u0259n sizi, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 h\u0259m Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259, h\u0259m d\u0259 qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fc v\u0259 Bayraq G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik edir\u0259m. Siz\u0259 cansa\u011fl\u0131\u011f\u0131, u\u011furlar arzulay\u0131ram. Sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/azerbaycan_milli_elmler_akademiyasinin_80_illik_yubiley_yigincagi_kechirilib__prezident_ilham_aliyev_tedbirde_chixis_edib_yenilenib-3838343\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span lang=\"AZ-LATIN\">Az\u0259rTac<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Noyabr\u0131n 3-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illik yubileyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f y\u0131\u011f\u0131ncaq ke\u00e7irilib. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak edib. \u018fvv\u0259lc\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri v\u0259 Akademiyan\u0131n 80 illik yubiley y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n xarici qonaqlarla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. Sonra Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi. Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00c7\u0131x\u0131\u015f\u0131 -H\u00f6rm\u0259tli xan\u0131mlar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":218443,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218442"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218442"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":218445,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218442\/revisions\/218445"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/218443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}