{"id":218532,"date":"2025-11-11T14:09:00","date_gmt":"2025-11-11T10:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=218532"},"modified":"2025-11-11T18:12:08","modified_gmt":"2025-11-11T14:12:08","slug":"az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcilari-arif-babayev","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/11\/11\/az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcilari-arif-babayev\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131 &#8211; Arif Babayev"},"content":{"rendered":"<p>Babayev Arif \u018fliheyd\u0259r o\u011flu, riyazi analiz sah\u0259sind\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f alim. 1934-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur, 1952-ci ild\u0259 7 n\u00f6mr\u0259li orta m\u0259kt\u0259bi q\u0131z\u0131l medalla bitir\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin \u201criyaziyyat\u201d \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 q\u0259bul olmu\u015fdur. 1957-ci ild\u0259 h\u0259min fak\u00fclt\u0259ni f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirib, el\u0259 h\u0259min il \u0259yani aspiranturaya q\u0259bul olmu\u015fdur. Parlaq riyazi istedada malik oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k, o h\u0259l\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259lik ill\u0259rind\u0259 elmi t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi meyli oldu\u011funu b\u00fcruz\u0259 vermi\u015f v\u0259 qeyri-x\u0259tti sinqulyar inteqral operatorun Fre\u015fe m\u0259nada diferensiallanmas\u0131 \u00fczr\u0259 bir ne\u00e7\u0259 n\u0259tic\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>1957-1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 aspiranturada oxuyark\u0259n qeyri-x\u0259tti sinqulyar inteqral t\u0259nlikl\u0259rin h\u0259llinin varl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 yegan\u0259liyi haqq\u0131nda yeni teoreml\u0259r isbat etmi\u015fdir. 1960-c\u0131 ild\u0259 akademik \u018f\u015fr\u0259f H\u00fcseynovun elmi r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 &#8220;Qeyri-x\u0259tti sinqulyar inteqral t\u0259nlikl\u0259rin t\u0259dqiqi (01.01.01)&#8221; m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. Arif Babayev qeyri-hamar qapal\u0131 inteqrallama \u0259yrisi \u00fczr\u0259 sinqulyar inteqral\u0131 t\u0259dqiq etmi\u015f v\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri x\u0259tti v\u0259 qeyri-x\u0259tti sinqulyar inteqral t\u0259nlikl\u0259r\u0259 t\u0259tbiq etmi\u015fdir. A\u00e7\u0131q \u0259yri \u00fczr\u0259 Ko\u015fi n\u00fcv\u0259li sinqulyar operatorun \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn o, yeni metod vermi\u015fdir ki, bu metod \u0259sas\u0131nda qeyri-x\u0259tti sinqulyar inteqral t\u0259nlikl\u0259rin lokal n\u0259z\u0259riyy\u0259si yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259dqiqatlar onun 1966-c\u0131 ild\u0259 Tiflisd\u0259 &#8220;Sinqulyar inteqral t\u0259nlikl\u0259rin t\u0259dqiqi (01.01.01)&#8221; m\u00f6vzusunda m\u00fcdafi\u0259 etdiyi doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>O d\u00f6vr\u00fcn b\u00f6y\u00fck aliml\u0259ri N.\u0130.Musxili\u015fvili, \u0130.N.Vekua, A.N.Tixonov, Z.\u0130.X\u0259lilov, \u018f.\u0130.H\u00fcseynov, B.V.Xvedelidze, M.Q.Kreyn, S.Q.Mixlin, M.A.Krasnoselski, T.Q.Qeqeliya onun ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fl\u0259r. Sonralar Arif Babayev v\u0259 onun t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Ko\u015fi tipli inteqral v\u0259 qeyri-hamar qapal\u0131 d\u00fczl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259n \u0259yri \u00fczr\u0259 sinqulyar inteqral haqq\u0131nda klassik Plemel-Privalov problemi h\u0259ll edilmi\u015fdir. Sinqulyar inteqral\u0131n v\u0259 onun t\u0259sir etdiyi f\u0259zalar\u0131n diskret analoqlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin bu anlay\u0131\u015flar\u0131n qeyri-x\u0259tti sinqulyar inteqral t\u0259nlikl\u0259rin t\u0259qribi h\u0259llin\u0259 t\u0259tbiql\u0259ri verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Arif Babayevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ADU-nun riyazi analiz kafedras\u0131nda qeyri-x\u0259tti sinqulyar inteqral t\u0259nlikl\u0259rin lokal n\u0259z\u0259riyy\u0259si, bu t\u0259nlikl\u0259rin t\u0259qribi h\u0259lli metodlar\u0131, oblast \u00fczr\u0259 \u00e7ox\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc sinqulyar inteqral operatorlar v\u0259 t\u0259nlikl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si qurulmu\u015f v\u0259 onlar\u0131n funksional f\u0259zalar\u0131n daxilolma teoreml\u0259rin\u0259 t\u0259tbiql\u0259ri, t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq olunan qeyri-x\u0259tti sinqulyar inteqral t\u0259nlikl\u0259rin t\u0259dqiqi sah\u0259l\u0259rind\u0259 bir s\u0131ra fundamental elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>O, 1960-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r universitetin \u201cRiyazi analiz\u201d kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri olmu\u015f, onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 40-dan \u00e7ox namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 olunmu\u015f, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri Valeri Salayev, Ruslan Sad\u0131rxanov, Sadiq Abdullayev, Bin\u0259li Musayev, Yevgeni H\u00fcseynov, Vaqif Quliyev v\u0259 R\u0259him Rzayev elml\u0259r doktoru olmu\u015flar. Uzun ill\u0259r mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sind\u0259 \u201cRiyazi analiz\u201d kursundan m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxumu\u015fdur. 1978-ci ild\u0259n 1994-c\u00fc il\u0259 kimi ADU-nun Mexanika Riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin dekan\u0131 v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Arif Babayevin \u0259m\u0259yi layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f, 1976-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015f, \u201c\u015e\u0259r\u0259f ni\u015fan\u0131\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015f v\u0259 \u018fm\u0259kdar elm xadimi f\u0259xri ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>1998-ci il iyunun 5-d\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Babayev Arif \u018fliheyd\u0259r o\u011flu, riyazi analiz sah\u0259sind\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f alim. 1934-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur, 1952-ci ild\u0259 7 n\u00f6mr\u0259li orta m\u0259kt\u0259bi q\u0131z\u0131l medalla bitir\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin \u201criyaziyyat\u201d \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 q\u0259bul olmu\u015fdur. 1957-ci ild\u0259 h\u0259min fak\u00fclt\u0259ni f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirib, el\u0259 h\u0259min il \u0259yani aspiranturaya q\u0259bul olmu\u015fdur. Parlaq riyazi istedada malik oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k, o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":218533,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3322],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218532"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218532"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218532\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":218535,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218532\/revisions\/218535"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/218533"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218532"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}