{"id":218668,"date":"2025-11-26T15:23:30","date_gmt":"2025-11-26T11:23:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=218668"},"modified":"2025-11-26T15:24:04","modified_gmt":"2025-11-26T11:24:04","slug":"dunyanin-%c9%99n-guclu-superkomputerl%c9%99rinin-yenil%c9%99nmis-top500-reytinqi-aciqlanib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/11\/26\/dunyanin-%c9%99n-guclu-superkomputerl%c9%99rinin-yenil%c9%99nmis-top500-reytinqi-aciqlanib\/","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc superkomp\u00fcterl\u0259rinin yenil\u0259nmi\u015f TOP500 reytinqi a\u00e7\u0131qlan\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>Milli.Az\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, n\u00fcfuzlu reytinqin noyabr burax\u0131l\u0131\u015f\u0131nda d\u00f6rd eksaflops sistemi yer al\u0131b ki, onlardan \u00fc\u00e7\u00fc AB\u015e-d\u0259 (Lourens ad\u0131na Livermor milli laboratoriyas\u0131nda &#8220;El Capitan&#8221;, Ouk Ridj Milli laboratoriyas\u0131nda &#8220;Frontier&#8221; sistemi v\u0259 &#8220;Argonne Leadership Computing Facility&#8221;d\u0259 &#8220;Aurora&#8221;), biri is\u0259 Avropada (Almaniyadak\u0131 &#8220;EuroHPC\/J\u00fclich&#8221; superkomp\u00fcter m\u0259rk\u0259zind\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f &#8220;JUPITER Booster&#8221;) yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Superkomp\u00fcter siyah\u0131s\u0131n\u0131n davaml\u0131 t\u0259kam\u00fcl\u00fc s\u00fcr\u0259tli memarl\u0131q innovasiyalar\u0131n\u0131, qar\u0131\u015f\u0131q d\u0259qiqlikli hesablamalara artan mara\u011f\u0131 v\u0259 sah\u0259nin eksaflops s\u0259m\u0259r\u0259lilik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 do\u011fru davaml\u0131 ir\u0259lil\u0259yi\u015fini \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p>&#8220;Lenovo&#8221; \u015firk\u0259ti siyah\u0131da olan ma\u015f\u0131nlar\u0131n say\u0131na g\u00f6r\u0259 (143 \u0259d\u0259d*) birinci yeri tutaraq d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 superkomp\u00fcter istehsal\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri kimi m\u00f6vqeyini qoruyub saxlay\u0131b. Haz\u0131rda bazar pay\u0131na g\u00f6r\u0259 liderl\u0259r \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fcn\u0259 &#8220;Lenovo&#8221;( 28%), HPE (25.2%) v\u0259 &#8220;Eviden&#8221; (11.4%.) \u015firk\u0259tl\u0259ri daxildir. Qeyd ed\u0259k ki, &#8220;Lenovo ThinkSystem&#8221; \u0259sasl\u0131 33 superkomp\u00fcter Avropada yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n yax\u015f\u0131 superkomp\u00fcterl\u0259ri ehtiva ed\u0259n GREEN500 siyah\u0131s\u0131 da yenil\u0259nib. O, TOP500 sisteml\u0259ri enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi \u00fczr\u0259 s\u0131ralay\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn sistemin s\u0259rf edil\u0259n h\u0259r vatt enerji \u00fc\u00e7\u00fcn ne\u00e7\u0259 flops (saniy\u0259d\u0259 \u00fcz\u0259n n\u00f6qt\u0259li \u0259m\u0259liyyat) h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259c\u0259yini \u00f6l\u00e7\u0259n x\u00fcsusi test metodologiyas\u0131ndan istifad\u0259 edilir. Bu, giqaflops\/vatt il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi metrikas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi t\u0259r\u0259qqinin \u0259sas g\u00f6st\u0259ricisi olaraq qal\u0131r. Green500 reytinqi ilk \u00fc\u00e7 yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fan &#8220;NVIDIA Grace Hopper&#8221; \u0259sasl\u0131 sisteml\u0259rin artan populyarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r:<\/p>\n<p>CALMIP\/Tuluza Universitetind\u0259 (Fransa) KAIROS &#8211; 3.05 PFLOPS m\u0259hsuldarl\u0131q g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 73.28 GFLOPS\/Vt. ROMEO HPC Center-d\u0259 (Fransa) ROMEO-2025 &#8211; 9.86 PFLOPS g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 70.9 GFLOPS\/Vt. DKRZ-d\u0259 (Almaniya) Levante GPU Extension &#8211; 6.75 PFLOPS g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 69.43 GFLOPS\/Vt.<\/p>\n<p>\u018fn \u00e7ox enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t ed\u0259n superkomp\u00fcterl\u0259rin reytinqinin 5-ci v\u0259 6-c\u0131 yerl\u0259rini &#8220;Lenovo ThinkSystem&#8221; serverl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n sisteml\u0259r tutur. Bu, Almaniyan\u0131n Paderborn Universitetind\u0259ki &#8220;Otus&#8221; v\u0259 Drezden Texniki Universitetind\u0259 &#8220;MEGWARE&#8221; \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f &#8220;Capella&#8221; sisteml\u0259ridir. Bundan \u0259lav\u0259, Hollandiya, Kanada v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n yax\u015f\u0131 superkomp\u00fcterl\u0259rin \u0259sas\u0131nda da &#8220;ThinkSystem&#8221;in \u0130T infrastrukturu dayan\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Lenovo&#8221; \u015firk\u0259tinin Top500 v\u0259 Green500 reytinql\u0259rind\u0259 yer almas\u0131 onun b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u0259n aktual probleml\u0259rini h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn innovasiyalar\u0131 \u0259l\u00e7atan etm\u0259k, el\u0259c\u0259 d\u0259 dayan\u0131ql\u0131 texnologiyalardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k yeni n\u0259sil hesablama s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni yana\u015fmalar haz\u0131rlamaq s\u0259yl\u0259rini \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/news.milli.az\/hitech\/1303955.html\">news.milli.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milli.Az\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, n\u00fcfuzlu reytinqin noyabr burax\u0131l\u0131\u015f\u0131nda d\u00f6rd eksaflops sistemi yer al\u0131b ki, onlardan \u00fc\u00e7\u00fc AB\u015e-d\u0259 (Lourens ad\u0131na Livermor milli laboratoriyas\u0131nda &#8220;El Capitan&#8221;, Ouk Ridj Milli laboratoriyas\u0131nda &#8220;Frontier&#8221; sistemi v\u0259 &#8220;Argonne Leadership Computing Facility&#8221;d\u0259 &#8220;Aurora&#8221;), biri is\u0259 Avropada (Almaniyadak\u0131 &#8220;EuroHPC\/J\u00fclich&#8221; superkomp\u00fcter m\u0259rk\u0259zind\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f &#8220;JUPITER Booster&#8221;) yerl\u0259\u015fir. Superkomp\u00fcter siyah\u0131s\u0131n\u0131n davaml\u0131 t\u0259kam\u00fcl\u00fc s\u00fcr\u0259tli memarl\u0131q innovasiyalar\u0131n\u0131, qar\u0131\u015f\u0131q d\u0259qiqlikli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":218669,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218668"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218668"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":218673,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218668\/revisions\/218673"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/218669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}