{"id":219049,"date":"2025-12-21T14:08:12","date_gmt":"2025-12-21T10:08:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=219049"},"modified":"2025-12-21T14:08:13","modified_gmt":"2025-12-21T10:08:13","slug":"az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcilari-bala-isg%c9%99nd%c9%99rov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2025\/12\/21\/az%c9%99rbaycan-riyaziyyatcilari-bala-isg%c9%99nd%c9%99rov\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131- Bala \u0130sg\u0259nd\u0259rov"},"content":{"rendered":"<p>\u0130sg\u0259nd\u0259rov Bala A\u011fa H\u00fcseyn o\u011flu, diferensial t\u0259nlikl\u0259r sah\u0259sind\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fct\u0259x\u0259ssis, 21 dekabr 1936-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur. 1955-ci ild\u0259 7 n\u00f6mr\u0259li orta m\u0259kt\u0259bi bitirmi\u015f, h\u0259min il ADU-nun fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f, 1958-ci ild\u0259 t\u0259hsilini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 1961-ci ild\u0259 h\u0259min fak\u00fclt\u0259ni bitirmi\u015f, h\u0259min il BDU-nun aspiranturas\u0131na daxil olaraq, elmi i\u015fini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetin\u0259 ezam olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>O, 1964-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunda \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 1967-ci ild\u0259 professorlar A.Q.Kostyu\u00e7enko v\u0259 M.V.Fedoryukun r\u0259hb\u0259rlikl\u0259ri il\u0259 AEA-n\u0131n Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunda \u201cPetrovskiy\u0259 g\u00f6r\u0259 korrekt t\u0259nlikl\u0259r v\u0259 sistem t\u0259nlikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Ko\u015fi m\u0259s\u0259l\u0259sinin h\u0259llinin zaman\u0131n b\u00f6y\u00fck qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 t\u0259dqiqi (01.01.02)\u201d m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. Bu i\u015fd\u0259 Bala \u0130sg\u0259nd\u0259rov Petrovskiy\u0259 g\u00f6r\u0259 korrekt t\u0259nlikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn zaman\u0131n b\u00f6y\u00fck qiym\u0259tl\u0259rin\u0259 Ko\u015fi m\u0259s\u0259l\u0259sinin h\u0259llinin azalmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n kafi \u015f\u0259rt vermi\u015f v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llinin azalma s\u00fcr\u0259tini f\u0259za \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq t\u0259yin etmi\u015fdir. Bu n\u0259tic\u0259 hiperbolik tip t\u0259nlikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lum olan H\u00fcygens prinsipinin daha geni\u015f sinif t\u0259\u015fkil ed\u0259n Petrovskiy\u0259 g\u00f6r\u0259 korrekt t\u0259nlikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn isbat\u0131d\u0131r. 1969-cu ild\u0259 ona diferensial v\u0259 inteqral t\u0259nlikl\u0259r ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 ba\u015f elmi i\u015f\u00e7i ad\u0131 verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bala \u0130sg\u0259nd\u0259rov 1994-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 \u201cSilindrik oblastlarda elliptik tip t\u0259nlikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u00fcalanma prinsipl\u0259ri\u201d m\u00f6vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. O, doktorluq dissertasiyas\u0131nda hiperbolik t\u0259nlikl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259 m\u0259lum olmayan iki yeni effekti m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir. Bu effektl\u0259rd\u0259n biri silindrik oblastlarda t\u0259nliyin t\u0259rtibi silindrin uzununa \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259n b\u00f6y\u00fck olduqda rezonans hadis\u0259sinin a\u015fkar edilm\u0259si v\u0259 bu hala hiperbolik t\u0259nlik \u00fc\u00e7\u00fcn qoyulmu\u015f qar\u0131\u015f\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llinin zaman\u0131n b\u00f6y\u00fck qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 artma s\u00fcr\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sidir. \u0130kinci effekt rezonans olmayan hallarda hiperbolik t\u0259nlik \u00fc\u00e7\u00fcn qoyulmu\u015f qar\u0131\u015f\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 limit amplitudu prinsipinin do\u011fru oldu\u011funun g\u00f6st\u0259rilm\u0259si v\u0259 qeyri-stasionar m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llinin stasionar m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llin\u0259 yax\u0131nla\u015fma s\u00fcr\u0259tinin t\u0259yin edilm\u0259sidir. Bununla yana\u015f\u0131 Bala \u0130sg\u0259nd\u0259rov f\u0131rlanan mayenin r\u0259qsl\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f S.L.Sobolev tipli t\u0259nlikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc silindrik oblastda qoyulmu\u015f qar\u0131\u015f\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 t\u0259dqiq etmi\u015f, h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 yegan\u0259liyini isbat etmi\u015fdir. Stasionar m\u0259s\u0259l\u0259nin Qrin funksiyas\u0131n\u0131 qurmu\u015f, qeyd olunan qar\u0131\u015f\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn zaman\u0131n b\u00f6y\u00fck qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 asimptotik ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>O, 1996-c\u0131 ild\u0259 professor elmi ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f, 2001-ci ild\u0259 AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1964-2012-ci ill\u0259rd\u0259 AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunda ki\u00e7ik elmi i\u015f\u00e7i, b\u00f6y\u00fck elmi i\u015f\u00e7i, \u201cDiferensial t\u0259nlikl\u0259r\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri olmu\u015fdur. 1998-ci ild\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sind\u0259 D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri, b\u0259zi ill\u0259rd\u0259 is\u0259 G\u0259nc\u0259 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji Universitetind\u0259 D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda Ali Attestasiya Komissiyas\u0131n\u0131n Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u00fczr\u0259 Ekspert \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri, <em>\u201cProceedings of Mathematics and Mechaniks of NASA\u201d<\/em> jurnal\u0131n\u0131n ba\u015f redaktorunun m\u00fcavini, RM\u0130-nin n\u0259zdind\u0259 doktorluq dissertasiya \u015furas\u0131n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini, <em>\u201cTransactions of NASA\u201d<\/em> jurnal\u0131n\u0131n redaksiya hey\u0259tini \u00fczv\u00fc, RM\u0130-nin Elmi \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, RM\u0130-nin \u00dcmumi \u0130nstitut seminar\u0131n\u0131n v\u0259 \u201cDiferensial t\u0259nlikl\u0259r\u201d \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 seminar\u0131n r\u0259hb\u0259ri, Az\u0259rbaycan Riyaziyyat C\u0259miyy\u0259tinin \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>O, 1998-ci ild\u0259n BDU-nun T\u0259tbiqi riyaziyyat v\u0259 Kibernetika fak\u00fclt\u0259l\u0259rind\u0259 ingilis dilind\u0259 ixtisas kurslar\u0131 apar\u0131rd\u0131. 70-d\u0259n \u00e7ox elmi i\u015fin v\u0259 1 monoqrafiyan\u0131n m\u00fc\u0259llifi olmu\u015f, onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 13 elml\u0259r namiz\u0259di (riyaziyyat \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru) haz\u0131rlanm\u0131\u015f, 1996-c\u0131 v\u0259 2001-ci ill\u0259rd\u0259 AMEA-n\u0131n R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin f\u0259xri f\u0259rmanlar\u0131 il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli riyaziyyat\u00e7\u0131 alim B.A.\u0130sg\u0259nd\u0259rov 2012-ci ilin avqust ay\u0131nda v\u0259fat etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130sg\u0259nd\u0259rov Bala A\u011fa H\u00fcseyn o\u011flu, diferensial t\u0259nlikl\u0259r sah\u0259sind\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fct\u0259x\u0259ssis, 21 dekabr 1936-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur. 1955-ci ild\u0259 7 n\u00f6mr\u0259li orta m\u0259kt\u0259bi bitirmi\u015f, h\u0259min il ADU-nun fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f, 1958-ci ild\u0259 t\u0259hsilini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 1961-ci ild\u0259 h\u0259min fak\u00fclt\u0259ni bitirmi\u015f, h\u0259min il BDU-nun aspiranturas\u0131na daxil olaraq, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":219050,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3322],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219049"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219049"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219049\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":219052,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219049\/revisions\/219052"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/219050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}