{"id":219187,"date":"2026-01-05T15:21:32","date_gmt":"2026-01-05T11:21:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=219187"},"modified":"2026-01-05T15:21:34","modified_gmt":"2026-01-05T11:21:34","slug":"t%c9%99hsil-2026-donus-noqt%c9%99sin%c9%99-cevril%c9%99c%c9%99k-il","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2026\/01\/05\/t%c9%99hsil-2026-donus-noqt%c9%99sin%c9%99-cevril%c9%99c%c9%99k-il\/","title":{"rendered":"T\u0259hsil\u20132026: d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k il"},"content":{"rendered":"<p>2026-c\u0131 il m\u00fcasir t\u0259hsil tarixind\u0259 \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli ill\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259yini v\u0259d edir. Bunun s\u0259b\u0259bi t\u0259kc\u0259 texnoloji s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f deyil, h\u0259m d\u0259 qlobal t\u0259hsil sisteminin el\u0259 bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7atmas\u0131d\u0131r ki, k\u00f6hn\u0259 metodlar art\u0131q effektiv deyil, yeni yana\u015fmalar is\u0259 geni\u015f miqyasda t\u0259tbiq olunma\u011fa haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bunu son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar, analitik hesabatlar v\u0259 proqnozlar da t\u0259sdiql\u0259yir. Proqnoz v\u0259 t\u0259dqiqatlar, onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri getdikc\u0259 daha \u00e7ox bir m\u0259qamda \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr: biz el\u0259 bir onilliy\u0259 daxil oluruq ki, burada t\u0259hsil ke\u00e7mi\u015fin modeli olmaqdan \u00e7\u0131xacaq v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin modelin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Yeni t\u0259hsil reall\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 2023-c\u00fc ild\u0259 Massa\u00e7usets Texnologiya \u0130nstitutunun professoru Erik Bryunolfsson x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirdi: \u201cBiz el\u0259 bir iqtisadiyyat qururuq ki, orada dig\u0259rl\u0259rind\u0259n daha s\u00fcr\u0259tli \u00f6yr\u0259n\u0259 bil\u0259nl\u0259r qalib g\u0259l\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>2026-c\u0131 il\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 bu art\u0131q f\u0259rziyy\u0259 yox, fakt olacaq. Bilikl\u0259rin h\u0259r 3\u20135 ild\u0259n bir k\u00f6hn\u0259ldiyi bir d\u00fcnya, insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259, onun s\u00fcr\u0259tin\u0259, motivl\u0259rin\u0259 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzin\u0259 uy\u011funla\u015fa bil\u0259n t\u0259hsil sisteml\u0259ri t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>Harvard T\u0259hsil M\u0259kt\u0259binin G\u0259l\u0259c\u0259yin T\u0259hsili M\u0259rk\u0259zinin icra\u00e7\u0131 direktoru Devid Deminq vur\u011fulay\u0131r: \u201cXXI \u0259srin \u0259n vacib bacar\u0131\u011f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259n olan bilikl\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259k qabiliyy\u0259tidir\u201d. Biz multidissiplinarl\u0131q d\u00f6vr\u00fcn\u0259 daxil oluruq, bu d\u00f6vrd\u0259 m\u00fch\u0259ndis kommunikasiya psixologiyas\u0131n\u0131, pedaqoq neyroelmin \u0259saslar\u0131n\u0131, sahibkar is\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf prinsipl\u0259rini anlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>S\u00fcni intellekt \u2013 yeni pedaqogika kimi<\/strong><\/p>\n<p>S\u00fcni intellekt \u0259lav\u0259 al\u0259t olmaqdan \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 t\u0259hsil prosesinin tamh\u00fcquqlu i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrilir. 2026-c\u0131 ild\u0259 el\u0259 bir model formala\u015facaq ki, burada s\u00fcni intellekt:<\/p>\n<ul>\n<li>t\u0259hsili \u015fagirdin f\u0259rdi profilin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131racaq;<\/li>\n<li>bo\u015fluqlar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzini v\u0259 tempi t\u0259hlil ed\u0259c\u0259k<\/li>\n<li>adaptiv t\u0259hsil trayektoriyalar\u0131 t\u0259klif ed\u0259c\u0259k.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Stenford Universitetinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 Emma Bryun qeyd edir: \u201cS\u00fcni intellekt ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u0259vv\u0259ll\u0259r yaln\u0131z t\u0259kb\u0259t\u0259k t\u00fctorluq zaman\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan\u0131 geni\u015f miqyasda t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259 imkan verir\u201d. Bununla paralel olaraq m\u00fc\u0259llimin rolu da d\u0259yi\u015fir. O, art\u0131q m\u0259lumat da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 deyil, t\u0259hsil m\u00fchitinin memar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259nin fasilitatoru v\u0259 mentoruna \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>T\u0259hsilin effektivliyi \u00fczr\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck meta-analizin m\u00fc\u0259llifi, professor Con Hettinin s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 des\u0259k: \u201cG\u0259l\u0259c\u0259yin \u0259n yax\u015f\u0131 m\u00fc\u0259lliml\u0259ri \u0259n \u00e7ox bil\u0259nl\u0259r deyil, beynin nec\u0259 \u00f6yr\u0259ndiyini \u0259n yax\u015f\u0131 anlayanlard\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u015eagird sistemin m\u0259rk\u0259zind\u0259dir, strukturun elementi deyil<br \/>\n<\/strong>2026-c\u0131 ild\u0259 f\u0259rdil\u0259\u015fdirilmi\u015f t\u0259hsil ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin eksperimenti olmaqdan \u00e7\u0131xacaq v\u0259 standarta \u00e7evril\u0259c\u0259k. \u0130srailli neyrobioloq \u0130dan Segev yaz\u0131r: \u201cH\u0259r bir u\u015fa\u011f\u0131n beyni unikald\u0131r. Universal t\u0259dris proqramlar\u0131 milyonlarla f\u0259rqli arxitekturan\u0131 eyni forma il\u0259 \u00f6rtm\u0259y\u0259 c\u0259hddir\u201d.\u00a0Ara\u015fd\u0131rmalar t\u0259sdiql\u0259yir ki, \u00f6z tempind\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259n \u015fagirdl\u0259r t\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259, motivasiya v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli yadda\u015f bax\u0131m\u0131ndan daha yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. F\u0259rdil\u0259\u015fdirm\u0259 \u201cg\u00fcz\u0259\u015ft\u201d dem\u0259k deyil. Bu, standart\u0131 deyil, insan\u0131 anlamaq hesab\u0131na t\u0259hsilin effektivliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>Soft skills \u2013 m\u0259kt\u0259bin yeni valyutas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Texnologiyalar s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fir, lakin avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bacar\u0131qlar var. Futuroloq Yuval Noy Harari x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir: \u201cMa\u015f\u0131nlar m\u0259ntiqd\u0259 bizd\u0259n daha g\u00fccl\u00fc olacaqlar. Amma empatiya, etik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, yarad\u0131c\u0131l\u0131q v\u0259 m\u0259na axtar\u0131\u015f\u0131nda z\u0259if qalacaqlar. G\u0259l\u0259c\u0259yin r\u0259qab\u0259ti m\u0259hz burada yaranacaq\u201d. 2026-c\u0131 ild\u0259 d\u00fcnya x\u00fcsusil\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 bacar\u0131qlara malik insanlara ehtiyac duyacaq:<\/p>\n<ul>\n<li>m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri t\u0259hlil etm\u0259k;<\/li>\n<li>komandada i\u015fl\u0259m\u0259k;<\/li>\n<li>qeyri-standart h\u0259ll\u0259r t\u0259klif etm\u0259k;<\/li>\n<li>\u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259 etm\u0259k v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 qurmaq<\/li>\n<\/ul>\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun hesabat\u0131 art\u0131q indid\u0259n proqnozla\u015fd\u0131r\u0131r: perspektivli pe\u015f\u0259l\u0259rin 80%-i g\u00fccl\u00fc \u201csoft skills\u201d (yum\u015faq bacar\u0131qlar) \u00a0t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p><strong>Layih\u0259 v\u0259 praktik y\u00f6n\u00fcml\u00fc t\u0259hsil norma hal\u0131na g\u0259l\u0259c\u0259k<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259hsilin transformasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 apar\u0131c\u0131 ekspert, MIT professoru \u00c7arlz Feydel bildirir: \u201cT\u0259tbiq olunmayan bilik bo\u015f kapitald\u0131r. O, yaln\u0131z f\u0259aliyy\u0259td\u0259 i\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr\u201d. 2026-c\u0131 il m\u0259kt\u0259bl\u0259rin, kollecl\u0259rin v\u0259 universitetl\u0259rin a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 model\u0259 ke\u00e7diyi d\u00f6vr olacaq:<\/p>\n<ul>\n<li>real layih\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 t\u0259hsil;<\/li>\n<li>real keysl\u0259rl\u0259 i\u015f;\u2022\u00a0 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n mentorluq;<\/li>\n<li>\u00f6z m\u0259hsullar\u0131n\u0131n, t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n v\u0259 startaplar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu model g\u0259ncl\u0259rin pe\u015f\u0259kar formala\u015fmas\u0131n\u0131n \u0259sas amilin\u0259 \u00e7evrilir \u2014 \u00e7\u00fcnki o, yaln\u0131z bilik deyil, t\u0259cr\u00fcb\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>T\u0259hsilin qlobal m\u0259kana miqrasiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259hsilin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri silinir. Bu g\u00fcn Qazax\u0131standan olan bir \u015fagird Yel Universitetinin professorundan d\u0259rs ala, beyn\u0259lxalq layih\u0259 komandas\u0131nda i\u015fl\u0259y\u0259 v\u0259 Kaliforniyadak\u0131 startapda onlayn t\u0259cr\u00fcb\u0259 ke\u00e7\u0259 bil\u0259r. OECD-nin hesabat\u0131nda deyilir: \u201cBilikl\u0259rin qlobal mobilliyi insan kapital\u0131n\u0131n \u0259sas elementin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>2026-c\u0131 il beyn\u0259lxalq t\u0259hsil \u0259laq\u0259l\u0259rinin istisna yox, g\u00fcnd\u0259lik norma oldu\u011fu il olacaq.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Lifelong learning&#8221; m\u0259cburi normaya \u00e7evrilir\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r t\u0259hsil h\u0259yat\u0131n bir m\u0259rh\u0259l\u0259si say\u0131l\u0131rd\u0131sa, indi o, h\u0259yat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7evrilir. G\u0259l\u0259c\u0259yin i\u015fi bacar\u0131qlar\u0131n daim yenil\u0259nm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. London Biznes M\u0259kt\u0259binin professoru Linda Qratton vur\u011fulay\u0131r: \u201cXXI \u0259srin karyeras\u0131 x\u0259tt deyil, mozaikad\u0131r\u201d. \u0130nsan n\u0259 q\u0259d\u0259r tez yenid\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259yi bacarsa, \u0259m\u0259k bazar\u0131nda bir o q\u0259d\u0259r dayan\u0131ql\u0131 olacaq. Lifelong learning (\u00d6m\u00fcrboyu \u00f6yr\u0259nm\u0259) m\u0259cburi normaya \u00e7evrilir.<\/p>\n<p><em>N\u0259tic\u0259: 2026-c\u0131 ild\u0259 n\u0259l\u0259r ba\u015f ver\u0259c\u0259k?\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Biz t\u0259hsil inqilab\u0131n\u0131n astanas\u0131nday\u0131q. Bu inqilab\u0131n \u0259sas prinsipl\u0259ri bunlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>f\u0259rdil\u0259\u015fdirm\u0259;<\/li>\n<li>insan m\u0259rk\u0259zliliyi;<\/li>\n<li>n\u0259z\u0259riyy\u0259 il\u0259 praktikan\u0131n \u0259laq\u0259si;<\/li>\n<li>multidissiplinarl\u0131q;<\/li>\n<li>insan v\u0259 s\u00fcni intellektin \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131;<\/li>\n<li>fasil\u0259siz v\u0259 \u00e7evik t\u0259hsil.<\/li>\n<\/ul>\n<p>T\u0259hsilin g\u0259l\u0259c\u0259yi daha \u00e7ox yadda saxlamaqda deyil, daha d\u0259rind\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yi \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259dir. Proqram\u0131 izl\u0259m\u0259kd\u0259 deyil, \u00f6z yolunu qurmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muallim.edu.az\/tehsil2026-donus-noqtesine-cevrilecek-il\">muallim.edu.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2026-c\u0131 il m\u00fcasir t\u0259hsil tarixind\u0259 \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli ill\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259yini v\u0259d edir. Bunun s\u0259b\u0259bi t\u0259kc\u0259 texnoloji s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f deyil, h\u0259m d\u0259 qlobal t\u0259hsil sisteminin el\u0259 bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7atmas\u0131d\u0131r ki, k\u00f6hn\u0259 metodlar art\u0131q effektiv deyil, yeni yana\u015fmalar is\u0259 geni\u015f miqyasda t\u0259tbiq olunma\u011fa haz\u0131rd\u0131r. \u201cAz\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bunu son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar, analitik hesabatlar v\u0259 proqnozlar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":219188,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219187"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219187"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":219190,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219187\/revisions\/219190"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/219188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}