{"id":219282,"date":"2026-01-13T13:24:58","date_gmt":"2026-01-13T09:24:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=219282"},"modified":"2026-01-13T13:25:00","modified_gmt":"2026-01-13T09:25:00","slug":"kosmik-hava-durumu-v%c9%99-proqnozu-aciqlanib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2026\/01\/13\/kosmik-hava-durumu-v%c9%99-proqnozu-aciqlanib\/","title":{"rendered":"Kosmik hava durumu v\u0259 proqnozu a\u00e7\u0131qlan\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>Kosmik hava durumu \u2013 Hesabat d\u00f6vr\u00fc \u0259rzind\u0259 G\u00fcn\u0259\u015fin f\u0259all\u0131\u011f\u0131 qism\u0259n z\u0259ifl\u0259mi\u015f v\u0259 \u0259sas\u0259n C sinif al\u0131\u015fmalar qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Maksimal sinifili al\u0131\u015fma 4336 oblast\u0131ndak\u0131 M3.38 sinifli al\u0131\u015fma olmu\u015fdur. Al\u0131\u015fmalara ba\u011fl\u0131 olaraq radio rabit\u0259d\u0259 R1 s\u0259viyy\u0259li fasil\u0259l\u0259r, II-IV tip radio emissiya qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 birba\u015fa Yer\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f komponent\u0259 malik Tac K\u00fctl\u0259 At\u0131lmalar\u0131 (TKA) qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. G\u00fcn\u0259\u015fin s\u0259thind\u0259 l\u0259k\u0259l\u0259rin say\u0131 azalaraq 5 l\u0259k\u0259 qrupunda 65 l\u0259k\u0259 v\u0259 Tac D\u0259liyi\u00a0\u00a0m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>ETN \u015eamax\u0131 Astrofizika R\u0259s\u0259dxanas\u0131ndan veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, hesabat d\u00f6vr\u00fc \u0259rzind\u0259 enerjisi 2 MeV-d\u0259n \u00e7ox olan elektron seli y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 olmu\u015f v\u0259 2507 pfu-d\u0259k y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir. 10 MeV-d\u0259n \u00e7ox enerji y\u00fckl\u00fc proton seli is\u0259 fon s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u0259\u015f k\u00fcl\u0259yinin maksimal s\u00fcr\u0259ti 629 km\/san\u2013d\u0259k artm\u0131\u015fd\u0131r. Yer orbitind\u0259 planetl\u0259raras\u0131 maqnit sah\u0259sinin maksimal qiym\u0259ti 19 nT, radial istiqam\u0259td\u0259 is\u0259 -19 nT olmu\u015fdur. Hal-haz\u0131rda G\u00fcn\u0259\u015f k\u00fcl\u0259yinin s\u00fcr\u0259ti 538 km\/san, planetl\u0259raras\u0131 maqnit sah\u0259sinin maksimal qiym\u0259ti Yer orbitind\u0259 6.76 nT, radial istiqam\u0259td\u0259 is\u0259 -1.22 nT t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Hesabat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 geomaqnit sah\u0259sinin intensivliyi 8 yanvarda ba\u015f vermi\u015f TKA v\u0259 Tac D\u0259liyi Ax\u0131nlar\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259siri il\u0259 G1-G2 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015f, y\u0259ni 10-11 yanvarda z\u0259if-orta s\u0259viyy\u0259li geomaqnit qas\u0131r\u011fas\u0131 ba\u015f vermi\u015fdir. Hal-haz\u0131rda Kp indeksinin g\u00f6st\u0259ricisi 3.3-d\u00fcr v\u0259 kosmik hava qeyri-sabitdir.<\/p>\n<p>Kosmik hava proqnozu \u2013 Proqnoz g\u00fcnl\u0259rind\u0259 (12-18 yanvar) C sinif al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f verm\u0259si ehtimal\u0131 65%, M (R1-R2) sinif al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f verm\u0259si ehtimal\u0131 15%, X (R3) sinif al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f verm\u0259si ehtimal\u0131 is\u0259 1% t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Enerjisi 2 MeV-d\u0259n \u00e7ox olan elektron selinin yenid\u0259n y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259yi, 10 MeV-d\u0259n \u00e7ox enerji y\u00fckl\u00fc proton selinin is\u0259 fon s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qalaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u0259\u015f k\u00fcl\u0259yinin s\u00fcr\u0259tinin Tac D\u0259liyi Ax\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 normadan y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 qalaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>Avroralar\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmas\u0131 ehtimal\u0131 is\u0259 y\u00fcks\u0259k geomaqnit enlikl\u0259rd\u0259 5-85%, orta\u00a0\u00a0geomaqnit enlikl\u0259rd\u0259 is\u0259 25-30%-dir.<\/p>\n<p>Geomaqnit sah\u0259si \u2013 Bu g\u00fcn TKA v\u0259 Tac D\u0259liyi Ax\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 orta s\u0259viyy\u0259li geomaqnit qas\u0131r\u011fas\u0131 (G2) ehtimal\u0131 var. Sonra is\u0259 rekurrent Tac D\u0259likl\u0259rinin t\u0259siri il\u0259 13-16 yanvarda yenid\u0259n geomaqnit sah\u0259sinin intensivliyinin G1 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/science.gov.az\/az\/news\/open\/34606\">science.gov.az\/az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kosmik hava durumu \u2013 Hesabat d\u00f6vr\u00fc \u0259rzind\u0259 G\u00fcn\u0259\u015fin f\u0259all\u0131\u011f\u0131 qism\u0259n z\u0259ifl\u0259mi\u015f v\u0259 \u0259sas\u0259n C sinif al\u0131\u015fmalar qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Maksimal sinifili al\u0131\u015fma 4336 oblast\u0131ndak\u0131 M3.38 sinifli al\u0131\u015fma olmu\u015fdur. Al\u0131\u015fmalara ba\u011fl\u0131 olaraq radio rabit\u0259d\u0259 R1 s\u0259viyy\u0259li fasil\u0259l\u0259r, II-IV tip radio emissiya qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 birba\u015fa Yer\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f komponent\u0259 malik Tac K\u00fctl\u0259 At\u0131lmalar\u0131 (TKA) qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. G\u00fcn\u0259\u015fin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":219283,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219282"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":219284,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219282\/revisions\/219284"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/219283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}