{"id":219395,"date":"2026-01-28T13:28:22","date_gmt":"2026-01-28T09:28:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=219395"},"modified":"2026-01-28T13:28:24","modified_gmt":"2026-01-28T09:28:24","slug":"suni-intellektl%c9%99-calisan-laboratoriyalar-dovru-baslayir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2026\/01\/28\/suni-intellektl%c9%99-calisan-laboratoriyalar-dovru-baslayir\/","title":{"rendered":"S\u00fcni intellektl\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan laboratoriyalar d\u00f6vr\u00fc ba\u015flay\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;M\u00fcasir biologiya art\u0131q yaln\u0131z klassik laboratoriya t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri aparan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. S\u00fcni intellektin, b\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259rin v\u0259 hesablama \u00fcsullar\u0131n\u0131n bioloji t\u0259dqiqatlara daxil olmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 biologiya sah\u0259sind\u0259 yeni bilik v\u0259 bacar\u0131qlara malik m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 ehtiyac yaran\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi&#8221; x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri AZ\u018fRTAC-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda AMEA-n\u0131n vitse-prezidenti, Molekulyar Biologiya v\u0259 Biotexnologiyalar \u0130nstitutunun ba\u015f direktoru akademik \u0130rad\u0259 H\u00fcseynova deyib.<\/p>\n<p>Akademik bildirib ki, haz\u0131rk\u0131 multidisiplinarl\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bioloq aliml\u0259r hesablama v\u0259 s\u00fcni intellekt al\u0259tl\u0259ri il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259li, komp\u00fcter m\u00fct\u0259x\u0259ssisi is\u0259 bioloji prosesl\u0259ri anlamal\u0131d\u0131r: &#8220;Bu iki sah\u0259nin k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 is\u0259 bioinformatik, hesablama biologiyas\u0131 v\u0259 struktur bioinformatikas\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, s\u00fcni intellekt \u0259sasl\u0131 d\u0259rman dizayneri v\u0259 s. kimi yeni pe\u015f\u0259kar profill\u0259r formala\u015f\u0131r. M\u0259lumdur ki, canl\u0131 sisteml\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259lumatlar o q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir ki, insan beyni t\u0259kba\u015f\u0131na onlar\u0131 tam t\u0259hlil ed\u0259 bilm\u0259z. Bu yerd\u0259 s\u00fcni intellekt elmi t\u0259dqiqatlar\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 ir\u0259li apar\u0131r v\u0259 bioloji bilikl\u0259ri daha praktiki n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evirm\u0259y\u0259 yard\u0131m edir&#8221;.<\/p>\n<p>\u0130.H\u00fcseynovan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, tam inteqrasiya olunmu\u015f \u201cAI-biologiya laboratoriyalar\u0131\u201d d\u00f6vr\u00fc uzaqda deyil: &#8220;Robotun v\u0259 s\u00fcni intellektin birlikd\u0259 i\u015fl\u0259diyi y\u00fcks\u0259ks\u00fcr\u0259tli t\u0259dqiqat qur\u011fular\u0131 5-ci s\u0259naye inqilab\u0131n\u0131n elementl\u0259rind\u0259n olacaqd\u0131r. Real t\u0259cr\u00fcb\u0259 t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259n simulyasiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn virtual h\u00fcceyr\u0259 v\u0259 toxuma modell\u0259ri yarad\u0131lacaqd\u0131r. Kvant komp\u00fcteri il\u0259 s\u00fcni intellektin birl\u0259\u015fm\u0259si bioloji sisteml\u0259ri daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b s\u0259viyy\u0259d\u0259 simulyasiya etm\u0259 potensial\u0131 yaradacaq v\u0259 onu realla\u015fd\u0131rma\u011fa imkan ver\u0259c\u0259kdir. B\u00fct\u00fcn bunlar t\u0259l\u0259b edir ki, etik v\u0259 qanunvericilik \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259si formala\u015fd\u0131r\u0131ls\u0131n. \u00c7\u00fcnki s\u00fcni intellekt biologiyada g\u00fccl\u0259ndikc\u0259 onun t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 diqq\u0259t getdikc\u0259 artacaqd\u0131r. Genetik m\u0259lumatlar\u0131n m\u0259xfiliyi, bioloji m\u0259lumatlar\u0131n istifad\u0259si v\u0259 payla\u015f\u0131lmas\u0131, avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f diaqnostik sisteml\u0259rin m\u0259suliyy\u0259ti, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u00fcni intellekt q\u0259rarlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131 kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 tam t\u0259nziml\u0259nm\u0259mi\u015fdir. Bu, h\u0259m t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin s\u00fcni intellekt texnologiyalar\u0131na etibar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131ra bil\u0259r&#8221;, \u2013 dey\u0259 akademik qeyd edib.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/muallim.edu.az\/suni-intellektle-calisan-laboratoriyalar-dovru-baslayir\">muallim.edu.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;M\u00fcasir biologiya art\u0131q yaln\u0131z klassik laboratoriya t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri aparan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. S\u00fcni intellektin, b\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259rin v\u0259 hesablama \u00fcsullar\u0131n\u0131n bioloji t\u0259dqiqatlara daxil olmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 biologiya sah\u0259sind\u0259 yeni bilik v\u0259 bacar\u0131qlara malik m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 ehtiyac yaran\u0131r&#8221;. &#8220;Az\u0259rbaycan m\u00fc\u0259llimi&#8221; x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri AZ\u018fRTAC-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda AMEA-n\u0131n vitse-prezidenti, Molekulyar Biologiya v\u0259 Biotexnologiyalar \u0130nstitutunun ba\u015f direktoru akademik \u0130rad\u0259 H\u00fcseynova deyib. Akademik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":219396,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219395"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219395"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219395\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":219398,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219395\/revisions\/219398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/219396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219395"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}