{"id":219534,"date":"2026-02-11T10:41:18","date_gmt":"2026-02-11T06:41:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=219534"},"modified":"2026-02-11T10:41:19","modified_gmt":"2026-02-11T06:41:19","slug":"fevralin-11-i-qadinlar-v%c9%99-qizlar-elmd%c9%99-beyn%c9%99lxalq-gunudur-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2026\/02\/11\/fevralin-11-i-qadinlar-v%c9%99-qizlar-elmd%c9%99-beyn%c9%99lxalq-gunudur-2\/","title":{"rendered":"Fevral\u0131n 11-i Qad\u0131nlar v\u0259 Q\u0131zlar Elmd\u0259 Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 11-i Qad\u0131nlar v\u0259 Q\u0131zlar Elmd\u0259 Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Bu g\u00fcn\u00fcn \u0259sas m\u0259qs\u0259di qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131n elm, texnologiya, m\u00fch\u0259ndislik v\u0259 riyaziyyat (STEM) sah\u0259l\u0259rind\u0259 rolunun n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib oldu\u011funu c\u0259miyy\u0259t\u0259 xat\u0131rlatmaqd\u0131r. Qad\u0131nlar v\u0259 Q\u0131zlar Elmd\u0259 Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fc Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 2015-ci dekabr\u0131n 22-d\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259tnam\u0259si il\u0259 t\u0259sis olunub v\u0259 o vaxtdan b\u0259ri gender b\u0259rab\u0259rliyinin elmd\u0259 t\u0259\u015fviqi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm platformaya \u00e7evrilib.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, 2026-c\u0131 ild\u0259 bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn \u201cBax\u0131\u015fdan t\u0259sir\u0259: Gender f\u0259rqini aradan qald\u0131raraq STEM-i yenid\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k\u201d m\u00f6vzusuna h\u0259sr olunub. Bu yana\u015fma art\u0131q sad\u0259c\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259r\u0259k, real n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin, u\u011furlu modell\u0259rin v\u0259 konkret h\u0259ll yollar\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir. M\u0259qs\u0259d elmd\u0259 h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn daha a\u00e7\u0131q, daha \u0259dal\u0259tli v\u0259 daha inkl\u00fcziv m\u00fchit formala\u015fd\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>UNESCO v\u0259 BMT-nin son ill\u0259r\u0259 aid m\u0259lumatlar\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, qad\u0131nlar d\u00fcnyadak\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00fc\u00e7d\u0259 birind\u0259n az\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. X\u00fcsusil\u0259 texnologiya sah\u0259sind\u0259 bu f\u0259rq daha qabar\u0131qd\u0131r. S\u00fcni intellekt v\u0259 data elmi istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 26 faizi qad\u0131nlard\u0131r, bulud texnologiyalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici c\u0259mi 12 faiz\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Qad\u0131nlar\u0131n bu sah\u0259l\u0259rd\u0259 az t\u0259msil olunmas\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 insanlara m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 yol a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar v\u0259 Q\u0131zlar Elmd\u0259 Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fcn\u00fcn m\u0259qs\u0259di 2030-cu il\u0259d\u0259k he\u00e7 bir qad\u0131n\u0131 elmd\u0259n k\u0259nar saxlamamaqd\u0131r.<\/p>\n<p>BMT-nin Ba\u015f katibi Antonio Quterre\u015f bu g\u00fcn m\u00fcnasib\u0259til\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcraci\u0259td\u0259 bildirib ki, elmd\u0259 b\u0259rab\u0259rlik b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. T\u0259hsil\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n artmas\u0131na baxmayaraq, qad\u0131nlar h\u0259l\u0259 d\u0259 maliyy\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, gender stereotipl\u0259ri v\u0259 i\u015f yerl\u0259rind\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kilik s\u0259b\u0259bind\u0259n ciddi mane\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fcraci\u0259td\u0259 qeyd olunur ki, qad\u0131nlar\u0131 elmd\u0259n k\u0259narda saxlamaq iqlim d\u0259yi\u015fikliyi, ictimai sa\u011flaml\u0131q v\u0259 texnoloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik kimi qlobal probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin imkanlar\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259dir. Bu probleml\u0259rin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r bir q\u0131z\u0131n STEM sah\u0259sind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yini t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilm\u0259si v\u0259 h\u0259r bir qad\u0131n\u0131n elmi karyeras\u0131nda inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn real \u015f\u0259rait\u0259 malik olmas\u0131 vacibdir.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n BMT v\u0259 UNESCO qad\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131 STEM sah\u0259sind\u0259 t\u0259qa\u00fcdl\u0259r, t\u0259cr\u00fcb\u0259 proqramlar\u0131 v\u0259 mentorluq layih\u0259l\u0259ri il\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda son ill\u0259rin statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri elm sah\u0259sind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n rolunun s\u00fcr\u0259tl\u0259 artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyi istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259rin \u0259ld\u0259 olundu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 savadl\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259si 100 faiz\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259bul olan q\u0131zlar\u0131n say\u0131 o\u011flanlar\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. D\u00f6vl\u0259timiz t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259hsilin m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 u\u011furlu add\u0131mlar at\u0131l\u0131r. Q\u0131zlar\u0131n t\u0259hsilin\u0259 d\u0259st\u0259k layih\u0259l\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 q\u0131z m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dqiqat v\u0259 inki\u015faf proqramlar\u0131nda i\u015ftirak edib. Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda 1977 qad\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Onlardan 385-i elml\u0259r doktoru, 269-u is\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru elmi d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 malikdir. Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 qad\u0131nlar\u0131n elmd\u0259 getdikc\u0259 daha f\u0259al m\u00f6vqe tutdu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Ali Attestasiya Komissiyas\u0131n\u0131n 2025-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 statistikada g\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131n ki\u015fil\u0259ri xeyli \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259si diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n \u0259sas m\u0259qamlardan biridir. Bel\u0259 ki, \u00f6t\u0259n il elmi d\u0259r\u0259c\u0259 alan 474 n\u0259f\u0259rd\u0259n 359-u qad\u0131n olub. F\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru d\u0259r\u0259c\u0259si alanlar aras\u0131nda qad\u0131nlar (322 n\u0259f\u0259r) ki\u015fil\u0259rd\u0259n (152 n\u0259f\u0259r) iki d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edib. G\u0259nc qad\u0131n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdiyi sah\u0259l\u0259r aras\u0131nda filologiya (87 n\u0259f\u0259r), biologiya (43 n\u0259f\u0259r), iqtisad (34 n\u0259f\u0259r) v\u0259 tibb (32 n\u0259f\u0259r) elml\u0259ri liderlik ets\u0259 d\u0259, texnika elml\u0259ri \u00fczr\u0259 26 qad\u0131n\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru d\u0259r\u0259c\u0259si almas\u0131 xan\u0131mlar\u0131n art\u0131q STEM sah\u0259l\u0259rin\u0259 inamla daxil oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, elmi i\u015f\u00e7il\u0259r aras\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n \u00e7oxlu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur; onlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 59,2 faizi qad\u0131nlard\u0131r.<\/p>\n<p>Bu m\u00fcsb\u0259t tendensiya, eyni zamanda, g\u0259nc aliml\u0259rimizin beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, 2025-ci ilin reytinq n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, g\u0259nc az\u0259rbaycanl\u0131 alim Sona Quliyevan\u0131n aerokosmik t\u0259dqiqatlar sah\u0259sind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu \u201cAerokosmik v\u0259 aviasiya sah\u0259sind\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 100 qad\u0131n\u201d siyah\u0131s\u0131nda ilk \u00fc\u00e7l\u00fckd\u0259 yer almas\u0131 Az\u0259rbaycan elmi \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi nailiyy\u0259tdir.<\/p>\n<p>G\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n elmd\u0259ki bu f\u0259all\u0131\u011f\u0131 t\u0259kc\u0259 akademik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na deyil, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin \u00fcmumi intellektual s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, erk\u0259n nikahlar kimi sosial probleml\u0259rin azalmas\u0131na v\u0259 \u00f6lk\u0259nin innovativ g\u0259l\u0259c\u0259yinin daha sa\u011flam t\u0259m\u0259ll\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131na xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/fevralin_11_i_qadinlar_ve_qizlar_elmde_beynelxalq_gunudur-4014051\">azertag.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 11-i Qad\u0131nlar v\u0259 Q\u0131zlar Elmd\u0259 Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Bu g\u00fcn\u00fcn \u0259sas m\u0259qs\u0259di qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131n elm, texnologiya, m\u00fch\u0259ndislik v\u0259 riyaziyyat (STEM) sah\u0259l\u0259rind\u0259 rolunun n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib oldu\u011funu c\u0259miyy\u0259t\u0259 xat\u0131rlatmaqd\u0131r. Qad\u0131nlar v\u0259 Q\u0131zlar Elmd\u0259 Beyn\u0259lxalq G\u00fcn\u00fc Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 2015-ci dekabr\u0131n 22-d\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259tnam\u0259si il\u0259 t\u0259sis olunub v\u0259 o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":219535,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219534"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219534"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219534\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":219537,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219534\/revisions\/219537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/219535"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219534"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219534"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219534"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}