{"id":219877,"date":"2026-03-19T14:06:27","date_gmt":"2026-03-19T10:06:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=219877"},"modified":"2026-03-19T14:06:28","modified_gmt":"2026-03-19T10:06:28","slug":"kosmik-hava-durumu-v%c9%99-proqnozu-aciqlanib-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2026\/03\/19\/kosmik-hava-durumu-v%c9%99-proqnozu-aciqlanib-2\/","title":{"rendered":"Kosmik hava durumu v\u0259 proqnozu a\u00e7\u0131qlan\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>Kosmik hava durumu \u2013 Hesabat d\u00f6vr\u00fc \u0259rzind\u0259 G\u00fcn\u0259\u015fin f\u0259all\u0131\u011f\u0131 dem\u0259k olar ki, eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Maksimal sinifli al\u0131\u015fma 4392 l\u0259k\u0259 regionunda M2.97 sinifli al\u0131\u015fma olmu\u015fdur. Al\u0131\u015fmaya ba\u011fl\u0131 Yer\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f komponent\u0259 malik Tac K\u00fctl\u0259 At\u0131lmalar\u0131 (TKA), radio rabit\u0259d\u0259 II tip radioemissiya v\u0259 10 sm diapazonda radioal\u0131\u015fma qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. G\u00fcn\u0259\u015fin s\u0259thind\u0259 l\u0259k\u0259l\u0259rin say\u0131 azalaraq 4 l\u0259k\u0259 qrupunda 66 l\u0259k\u0259 v\u0259 Tac D\u0259liyi m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>ETN \u015eamax\u0131 Astrofizika R\u0259s\u0259dxanas\u0131ndan veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, hesabat d\u00f6vr\u00fc \u0259rzind\u0259 enerjisi 2 MeV-d\u0259n \u00e7ox olan elektron seli orta v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 olmu\u015f, 2940 pfu-d\u0259k artm\u0131\u015fd\u0131r. 10 MeV-d\u0259n \u00e7ox enerji y\u00fckl\u00fc proton seli is\u0259 fon s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u0259\u015f k\u00fcl\u0259yinin maksimal s\u00fcr\u0259ti 731 km\/san\u2013d\u0259k artm\u0131\u015fd\u0131r. Yer orbitind\u0259 planetl\u0259raras\u0131 maqnit sah\u0259sinin maksimal qiym\u0259ti 13 nT, radial istiqam\u0259td\u0259 is\u0259 -10 nT olmu\u015fdur. Hal-haz\u0131rda G\u00fcn\u0259\u015f k\u00fcl\u0259yinin s\u00fcr\u0259ti 467 km\/san, s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 0.39 p\/sm3, planetl\u0259raras\u0131 maqnit sah\u0259sinin maksimal qiym\u0259ti Yer orbitind\u0259 4.9 nT, radial istiqam\u0259td\u0259 is\u0259 0.3 nT t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Hesabat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 geomaqnit sah\u0259sinin intensivliyi 13-14 martda G1-G2 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir, y\u0259ni Tac D\u0259liyi Ax\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 z\u0259if-orta g\u00fccl\u00fc geomaqnit qas\u0131r\u011fas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Kosmik hava proqnozu \u2013 Proqnoz g\u00fcnl\u0259rind\u0259 (17-23 mart) C sinif al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f verm\u0259si ehtimal\u0131 85%, M (R1-R2) sinif al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f verm\u0259si ehtimal\u0131 30%, X (R3) sinif al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f verm\u0259si ehtimal\u0131 is\u0259 5% t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Enerjisi 2 MeV-d\u0259n \u00e7ox olan elektron selinin yen\u0259 d\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 olaca\u011f\u0131, 10 MeV-d\u0259n \u00e7ox enerji y\u00fckl\u00fc proton selinin d\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n TKA il\u0259 ba\u011fl\u0131 S1 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259si ehtimal\u0131 var.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u0259\u015f k\u00fcl\u0259yinin s\u00fcr\u0259tinin TKA-n\u0131n t\u0259siri il\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>Avroralar\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmas\u0131 ehtimal\u0131 is\u0259 y\u00fcks\u0259k geomaqnit enlikl\u0259rd\u0259 15-30%, orta geomaqnit enlikl\u0259rd\u0259 is\u0259 25-1%-dir.<\/p>\n<p>Geomaqnit sah\u0259sinin bu g\u00fcn m\u00fcsb\u0259t q\u00fctl\u00fc Tac D\u0259liyi ax\u0131nlar\u0131n\u0131n z\u0259ifl\u0259y\u0259n t\u0259siri alt\u0131nda ara-s\u0131ra qeyri-stabil s\u0259viyy\u0259d\u0259 olaca\u011f\u0131, 19 martda is\u0259 TKA-n\u0131n Yer\u0259 \u00e7atmas\u0131 il\u0259 G2-G3 (orta-g\u00fccl\u00fc) s\u0259viyy\u0259li geomaqnit qas\u0131r\u011fas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/science.gov.az\/az\/news\/open\/35415\">science.gov.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kosmik hava durumu \u2013 Hesabat d\u00f6vr\u00fc \u0259rzind\u0259 G\u00fcn\u0259\u015fin f\u0259all\u0131\u011f\u0131 dem\u0259k olar ki, eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Maksimal sinifli al\u0131\u015fma 4392 l\u0259k\u0259 regionunda M2.97 sinifli al\u0131\u015fma olmu\u015fdur. Al\u0131\u015fmaya ba\u011fl\u0131 Yer\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f komponent\u0259 malik Tac K\u00fctl\u0259 At\u0131lmalar\u0131 (TKA), radio rabit\u0259d\u0259 II tip radioemissiya v\u0259 10 sm diapazonda radioal\u0131\u015fma qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. G\u00fcn\u0259\u015fin s\u0259thind\u0259 l\u0259k\u0259l\u0259rin say\u0131 azalaraq 4 l\u0259k\u0259 qrupunda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":219878,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219877"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219877"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":219880,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219877\/revisions\/219880"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/219878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}